Maliyet artıyor, cephe genişliyor: Savaşın seyrini değiştirecek 3 olasılık

ABD ve İsrailin 28 Şubatta İrana yönelik başlattığı hava saldırılarıyla başlayan çatışmalar bir haftayı geride bırakırken, savaşın bundan sonra nasıl bir yöne evrileceği belirsizliğini koruyor.

İlk hafta İranda 1332, İsrailde 11 kişi ölürken, 6 ABD askeri de hayatını kaybetti.

Çatışmanın ilk günlerinde İranın balistik füze ve kamikaze dronlarla gerçekleştirdiği yoğun misilleme saldırıları günler geçtikçe zayıfladı.

ABD ve İsrail tarafı İranın hava savunma sistemlerinin ve füze rampalarının önemli bölümünün vurulduğunu açıklarken, buna karşın operasyonların maliyeti Washington ve Tel Aviv için hızla yükseliyor ve mühimmat tüketimi ciddi boyutlara ulaşıyor.

Aynı anda Lübnan ve Irakta İrana yakın milis grupların devreye girmesi ile ABDnin İran içinde bazı muhalif unsurları sahaya sürmeyi değerlendirdiğine dair haberler, çatışmanın yalnızca iki ülke arasında kalmayabileceği yönündeki endişeleri arttırıyor.

Tahranda ise savaşın ilk gününde öldürülen İranın dini lideri Ayetullah Ali Hamaneyin ardından kimin lider olacağı savaşın gidişatını etkileyebilecek faktörlerden biri olarak görülüyor.HEDEF VE YÖNTEM FARKIHer ne kadar ABD Başkanı Donald Trump çelişkili açıklamalar verse de hem ABD hem de İsrail stratejik hedeflerini İran rejimini devirmek olarak açıklamıştı.

Bunun için Tahranın askeri kapasitesini ortadan kaldırmaya yönelik yoğun saldırıları sürdüren ABD ve İsrail, rejim değişikliği için İran halkını sokağa dökerek iç karışıklık çıkarmayı planlıyordu.

İranda halkın sokağa inme ihtimalinin düşük görünmesi üzerine Washington, bölgedeki Kürt silahlı gruplara yönelirken, İranın amacı ise zafer kazanmaktan çok hayatta kalmak.

Uzmanlara göre Tahran yönetimi savaşı uzatarak karşı tarafın maliyetlerini arttırmayı hedefliyor.

Bunun yanı sıra Irak, Lübnan ve diğer bölgelerde İrana yakın milis grupların devreye girmesi de Tahranın çatışmayı doğrudan bir cephe savaşından çıkarıp bölgesel bir vekâlet savaşına dönüştürme potansiyeline işaret ediyor.

Bu stratejik hedefler göz önünde bulundurulduğunda savaş önümüzdeki dönemde üç farklı hat üzerinden devam edebilir.MEVCUT DURUM DEVAM EDERİlk senaryo, ABD ve İsrailin İranın askeri altyapısını sistematik biçimde hedef aldığı uzun süreli bir hava savaşını sürdürmesi.

Bu senaryoda Washington ve Tel Avivin ana hedefi İranın füze üretim kapasitesini kalıcı biçimde zayıflatmak olacak.

ABDnin B-2 bombardıman uçakları ve sığınak delici ağır mühimmat kullanarak yeraltı tesislerini hedef aldığı biliniyor.

Ancak bu operasyonun maliyeti oldukça yüksek.

Pentagon hesaplamalarına göre savaşın ilk dört gününün maliyeti yaklaşık 11 milyar dolar oldu ve bunun 5.7 milyar doları yalnızca İranın saldırılarını önlemek için kullanılan hava savunma sistemlerine harcandı.

İranın düşük maliyetli dron saldırılarına karşı milyonlarca dolarlık füzeler kullanılması, uzun sürecek bir hava savaşında Washington ve Tel Avivi ekonomik olarak zorlayabilir.ÇATIŞMALAR BÖLGEYE YAYILIRİkinci senaryo ise çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesi.

İrana yakın milis gruplar Irakta ABD üslerini hedef alan saldırılar düzenlerken, Lübnandaki Hizbullahın İsraile yönelik roket saldırıları da yeni bir cephe açılmasına yol açtı.

İsrail bu saldırıların ardından Beyrutun güney banliyöleri ve Lübnanın doğu bölgelerine hava saldırıları düzenledi.

Aynı zamanda ABD İran içindeki Kürt muhalif grupları sahaya sürmeyi değerlendiriyor.

Böyle bir gelişme, savaşın Irak, Lübnan ve hatta İran içindeki yeni cephelere yayılabileceği bir senaryoyu gündeme getirebilir.MÜZAKERE YOLU AÇILIRÜçüncü ve daha sınırlı ihtimal ise tarafların artan maliyetler nedeniyle çatışmanın dozunu düşürmesi ve kontrollü bir gerilim sürecine yönelmesi.

Savaşın ekonomik maliyeti hızla artarken, enerji piyasaları üzerindeki riskler ve bölgedeki istikrarsızlık ihtimali uluslararası aktörlerin diplomatik baskısını arttırabilir.

Bu durumda taraflar saldırıların yoğunluğunu azaltarak dolaylı müzakere kanallarına yönelebilir.

İranın Hürmüz Boğazı üzerinden enerji piyasaları üzerinde baskı kurma potansiyeli ve ABDde savaşın iç siyasi tartışma haline gelmesi, böyle bir senaryonun tamamen dışlanamayacağını gösteriyor.

Hamaney sonrası İranın yeni liderinin belirlenmesi de çatışmanın yönünü belirleyebilecek faktörlerden biri.

İLGİLİ HABER Dünya Riyadda savaş alarmı: Prens Sultan Hava Üssü hedefte