Haber Detayı
ABD emperyalist çıkarları için 250 yıldır dünyayı yakıp yıkıyor
ABD kuruluşundan bugüne kadar onlarca savaş ve çatışmaya girdi. Savaşlarla kendi kıtasında ve dünyada yayıldı. Yayıldıkça yeni rakiplerle karşılaştı ve emperyalist çıkarlarını korumak için yeni savaşlara ve çatışmalara girmek durumunda kaldı. Dünyaya deniz gücü ve deniz ticareti sayesinde hâkim oldu. Bu yüzden gemilerine ve denizcilerine karşı her türlü saldırıyı orantısız ve acımasızca cezalandırdı
İsrail ile beraber İran'a saldırarak yeni bir savaş başlatan Amerika Birleşik Devletleri, 18. yüzyılın sonunda ortaya çıkmış bir devletti. 13 koloninin bir araya gelmesiyle oluşan Amerika, İngiltere'nin 7 Yıl Savaşları (1756- 1763) sonucunda oluşan savaşın mali yükünü önce protesto etmiş, daha sonra General George Washington önderliğinde İngiltere ile bağımsızlık savaşına girişmişti.
Amerikalılar 4 Temmuz 1776'da bağımsızlıklarını ilan edip 7 yıl boyunca İngilizlerle savaştılar.
ABD, 1783'te imzalanan Paris Antlaşması ile bağımsız oldu.
Daha sonra da devamlı savaşarak önce kıtada sonra dünyada yayıldılar.
KIZILDERİLİ SAVAŞLARI İLK DÖNEM (1775-1865): ABD'nin desteklediği Avrupa kökenli yerleşimciler ile Kuzey Amerika yerlileri arasında yaşandı.
Henüz ABD kurulmadan önce Pequot Savaşı ile başlayıp 19. yüzyılın sonuna kadar devam eden bu mücadele yüz binlerce Kuzey Amerika yerlisi öldü.
Bu savaşlar sırasında ABD hükümeti, Apaçiler, Sihular, Çerokiler, Komançiler, Seminoleler ve Nimipuular gibi birçok yerli kabileyi topraklarından sürüp birçoğunu yok etti.
ABD-CEZAYİR ÇATIŞMASI (1785-1795): Kuzey Afrika'da bir Osmanlı eyaleti olan Cezayir Dayılığı, ABD'ye üstünlük kurarak gemilerini korumak isteyen Amerika'dan haraç aldı.
YARI SAVAŞ (QUASİ WAR)-ABD-FRANSA (1798-1800): Resmi ilan edilmeyen deniz savaşıdır.
Savaşın sebebi Fransızların Amerikan gemilerine el koymasıdır.
Denizlerde çatışmalar çıktı.
ABD, bu dönemde Haiti de Fransız yanlısı Rigaud'a karşı savaşan Toussaint'e da deniz desteği verdi. 1800'de imzalanan Mortefontaine Konvansiyonu ile savaş sona erdirildi.
ABD-TRABLUSGARP SAVAŞI (1801-1805): Kuzey Afrika'da Libya'da bir Osmanlı eyaleti olan Trablus Dayılığı haraç artışını talep ederek ABD'ye savaş açtı.
Amerika donanması, Trablus donanmasını mağlup etti. 1805'te taraflar arasında esir değişimi ve ABD'ye haraçsızlık öngören bir antlaşma imzalanarak savaş neticelendi.
ABD-Meksika savaşı.
FLORİDA'YI İŞGAL ETTİ ABD-İNGİLTERE SAVAŞI (1812-1815): ABD ile Britanya arasında yapılan bir savaştır.
Savaşın sebeplerinden biri İngiltere'nin Amerikan ticaretine müdahale etmesi ve Amerika'ya hâlâ kendi kolonisi gibi davranmasıydı.
İngilizler, Atlas Okyanusu'ndaki Amerikan gemilerini durduruyor ve bazı Amerikalı denizcileri zorla kendi ordusuna alıyordu.
Ayrıca Kuzey Amerika'daki yerli kabilelerini ABD'ye karşı destekliyordu.
ABD ise İngiltere'nin Napolyon Savaşları (1803- 1815) ile meşgul olmasını fırsat bilip Kanada'yı ele geçirmek istiyordu.
ABD, 1812'de İngiltere'ye savaş ilan etti ve Amerikan birlikleri Kanada'ya girdi.
Gerilim çatışmaya dönüşünce İngilizler, 1814'te Washington'u ele geçirip başkentteki bazı önemli binaları yaktı.
Amerikalılar ise Kanada'daki İngiliz topraklarına taarruz ettiler.
Amerikalılar yayınladıkları bildiride Kanadalıları İngiltere'nin 'tiranlığından' kurtarmak, kendi ülkelerinin sahip olduğu özgürlüğü, güvenliği ve zenginliği onlara vermek istediklerini söylüyorlardı.
ABD'liler yerel halkın kendilerini desteklemesini bekledilerse de bu gerçekleşmedi.
Sonunda iki taraf da kesin bir zafer kazanamadı.
Savaş 1814'teki Gent Antlaşması ile sona erdi.
Ancak haber ulaşmadığından Ocak 1815'te New Orleans Savaşı yapıldı.
CEZAYİR SAVAŞI (1815) Bu savaşın sebebi, Kuzey Afrika'daki özellikle Cezayir Dayılığına bağlı Berberi denizcilerinin Amerikan ticaret gemilerine saldırıları ve 1812'de İngiltere ile ittifak kurmasıydı.
ABD, bu saldırıları durdurmak için 10 gemilik bir filoyu Akdeniz'e gönderdi.
Amerikan donanması Cezayir'e karşı askeri baskı kurdu.
Sonunda Cezayir yönetimi, ABD ile bir anlaşma yapmak zorunda kaldı.
Bu anlaşmayla ABD gemilerine yapılan faaliyetler durdu.
FLORİDA'NIN İŞGALİ: Napolyon işgaliyle İspanya gücünü iyice kaybetmişti.
Bu sırada Seminole Kızılderililerinin kendilerinden kaçan köleleri barındırdığını savunan ABD'liler, İspanya sömürgesi Florida'ya asker gönderip Kızılderilileri kovalamak bahanesiyle Florida'daki bazı kaleleri ele geçirdiler.
Direnecek gücü olmayan İspanyollar, 1819'da Adams-Onis Antlaşması ile Florida'yı ABD'ye bıraktı.
Amerikalıların Malaylar'la çatışması.
YERLİLERİ KATLETTİ FALKLAND SEFERİ (1831-1832): Buenos Aires Cumhuriyeti adına Falkland bölgesini yöneten Luis Vernet, fok avcılığı konusundaki kısıtlamalarını ihlal ettikleri gerekçesiyle ABD gemileri Harriet, Breakwater ve Superior'a el koydu.
Gemilerdeki mallara el konulup Amerikalılar esir alındı.
ABD yönetimi bölgeye Lexington gemisini göndererek vatandaşlarını kurtarıp bölgeyi bombaladı.
I.
SUMATRA SEFERİ: Güneybatı Açe'de Kuala Baate Köyü'ne karşı Friendship isimli bir geminin personeline karşı yapılan saldırı bahane edilerek 1832'de Potomac Fırkateyni'nin yaptığı bir seferdir.
Amerikalılar, çevreyi yağmalayıp birçok yerliyi öldürdüler.
II.
SUMATRA SEFERİ: Malaylar'ın ABD gemisi Eclipse'nin mürettebatının bir kısmını öldürmeleri üzerine iki Amerikan gemisi Sumatra'ya gitti.
Bölgeyi bombalayıp birçok yerliyi öldürdüler.
FİJİ SEFERİ (1840): ABD'nin keşif seferi sırasında Pasifik Okyanusu'ndaki Fijili yerlilere karşı yapılan seferdir.
Çıkan çatışmalarda kendi topraklarına sahip çıkmaya çalışan yerliler öldürülüp köyleri tahrip edildi.
UPOLU BOMBARDIMANI (1841): ABD'nin keşif seferi sırasında Pasifik Okyanusu'nda Upolu Adası'nda Samaolular bazı misyonerleri öldürünce iki Amerikan gemisi adayı bombaladı.
DRUMMOND BOMBARDIMANI (1841): ABD'nin keşif seferi sırasında bir Amerikalının kaybolması üzerine adada iki köy tahrip edilip yerliler öldürüldü.
FİLDİŞİ SEFERİ (1842): Amerikan gemilerine yapılan saldırılar bahane edilerek Batı Afrika'da Fildişi sahillerine sefer yapıldı.
Yerliler öldürülüp sekiz köy tahrip edildi.
İngiliz ve Kanadalılar, ABD'lilerle savaşıyor.
TEKSAS, ABD'YE BAĞLANDI MONTEREY'İN İŞGALİ (1842): ABD'nin Pasifik filosu, Meksika ile savaş başladı ve İngilizler California'yı ele geçirmek için hareket etti zannederek Meksikalılardan Monterey kalesini aldı.
Ancak haberlerin doğru olmadığını anlayınca Meksika bayrağını selamlayarak bölgeden ayrıldılar.
MEKSİKA-AMERİKA SAVAŞI (1846-1848): İspanya'ya karşı isyan eden Meksika, 1821'de bağımsızlığına kavuştu ve bugünkü Teksas toprakları da Meksika'ya dâhil oldu.
Meksikalılar, kuzeydeki topraklarını iskân etmek için Kuzey Amerika'daki Anglosakson kökenli nüfusun Meksika topraklarına yerleşmesine destek verdi.
Bu yerleşimleri başlatan isim Stephen Austin'di.
Teksas'ın babası kabul edilen Austin, beraberinde 300 aileyle beraber Teksas topraklarına yerleşmişti.
Stephen Austin 'Empresario' olarak adlandırılan müteşebbis bir sınıfa dâhildi.
Çok sayıda Amerikalı işçi ve tüccarın Meksika'ya yerleşmesine önayak olmuştu.
Ancak köle meselesinde Austin'in Meksika hükümetinin taleplerine rağmen geri adım atmaması, ABD'den göçmen getirmeye devam etmesi, ticari tarifelerde düşük vergi ödemek istemesi, Meksika hükümeti ile Austin'in ilişkilerini bozdu.
Bunun neticesinde 1835'te Meksika birlikleri ile Teksaslılar savaştı.
San Jacinto Muharebesi'nde Teksaslıların galip gelmesiyle beraber, Teksas bağımsız oldu.
Teksas, 1836'da Meksika'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. 10 yıl sonra Başkanı John Tyler, Teksas'a ABD'ye bağlanmayı teklif etti. 1845'te yapılan referandum sonucunda Teksaslılar ABD'ye katıldı.
Ancak Meksika bölgeyi hâlâ kendi toprağı olarak kabul ederken, Nueces Nehri'ni Teksas'ın sınırı olarak görmekteydi.
Amerika'ya göre ise Teksas'ın güney sınırı Rio Grande Nehri'ne kadar uzanmaktaydı.
Başkan James Polk, Teksas dışında Meksika'dan, California ve New Mexico'yu da satın almak istiyordu.
Ancak Meksika bu talebi de reddetti. 1846'da Amerika ile Meksika arasında savaş çıktı.
Daha sonra Amerikan başkanı seçilecek olan General Zachary Taylor ve Amerikan askeri tarihinin en önemli isimlerinden 'Büyük Yaşlı Adam' lakaplı General Wilfield Scott komutasındaki Amerikan ordusu, Meksika'ya karşı önemli başarılar elde etti.
Bu sırada California'da 'Ayı Ayaklanması' denilen (California halen eyalet bayrağında ayı figürünü kullanır) isyan çıktı.
Meksikalılar bu bölgedeki kontrollerini de kaybettiler.
Amerikalıların Mexico şehrine girmesiyle beraber savaş sona erdi.
Guadalupe Hidalgo Antlaşması ile California, Utah, Arizona, New Mexico, Colorado ve Wyoming, Amerika toprağı oldu.
ABD 1845'te Teksas'ı kendi topraklarına kattı, ancak Meksika bu oldubittiyi kabul etmedi.
İki ülke arasındaki sınır sorunu çatışmaların başlamasına yol açtı. 1847'de ABD birlikleri ülkenin başkenti Meksiko'yu ele geçirdi.
Savaş Guadalupe Hidalgo Antlaşması ile neticelendi.
ABD, California ve birçok batı bölgesini Meksika'dan aldı. 4 milyon 350 bin kilometrekarelik Meksika devletinin yüzölçümü 1 milyon 950 bin kilometrekareye kadar düştü.
JOHANNA/ANJOUAN SEFERİ (1851): Hint Okyanusu'nda Komor adalarından olan Anjouan adasında bir ABD gemisine el konulması üzerine adaya savaş gemisi gönderildi.
Ada bombalanıp tazminat alındı.
Haftaya devam edecek.
