Petrolde küresel kriz: Ülkeler akaryakıt ücretlerine teker teker önlem alıyor

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan Ortadoğu krizi, küresel enerji piyasalarını sarsmaya başladı.

Ham petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması, özellikle enerji ithalatına bağımlı Asya ülkelerinde hükümetleri hızlı önlemler almaya yöneltti.

Artan maliyetler karşısında bazı ülkeler akaryakıt fiyatlarına tavan uygulaması getirirken, bazıları ise enerji tüketimini azaltmaya yönelik tedbirleri devreye aldı.Petrol fiyatlarında sert yükseliş Ortadoğu’daki gerilimin hızla büyümesi, küresel petrol piyasalarında yeni bir belirsizlik dalgası yarattı.

Pazartesi günü petrol fiyatları varil başına 100 dolar seviyesini aşarak son dönemin en sert yükselişlerinden birini yaşadı.Piyasalardaki endişenin temelinde, bölgedeki enerji üretiminin ve tanker taşımacılığının sekteye uğrayabileceği ihtimali bulunuyor.

İran’da yeni dini lider olarak Mücteba Hamaney’in açıklanması, Tahran’ın daha sert bir politika izleyebileceği yönündeki beklentileri artırdı.

Aynı zamanda bazı Körfez ülkelerinde petrol üretiminin durması ve bölgede yeni hava saldırılarının gerçekleşmesi, enerji piyasalarındaki tedirginliği daha da yükseltti.Güney Kore ve Tayland’dan fiyat müdahalesiEnerji fiyatlarındaki artıştan en fazla etkilenen bölgelerin başında Doğu Asya geliyor.

Bölge ülkeleri petrol ve doğal gaz ihtiyacının büyük bölümünü Ortadoğu’dan karşılıyor ve sevkiyatların geçtiği Hürmüz Boğazı bu ticaret için hayati önem taşıyor.Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, hükümetin akaryakıt fiyatlarına tavan uygulaması getireceğini açıkladı.

Lee, İran krizi nedeniyle enerji maliyetlerinin ülke ekonomisine “ciddi bir yük” oluşturduğunu belirtti.

Seul yönetimi ayrıca finansal piyasalardaki dalgalanmalara karşı yaklaşık 100 trilyon won (67 milyar dolar) büyüklüğündeki ekonomik istikrar programını genişletmeye hazır olduklarını duyurdu.Tayland’da ise Başbakan Anutin Charnvirakul, dizel fiyatlarını 15 gün boyunca sınırlayacak geçici bir uygulama başlatacaklarını açıkladı.

Ülkede son günlerde akaryakıt istasyonlarında uzun kuyruklar oluştuğu ve bazı bölgelerde yakıtın hızla tükendiği bildirildi.Asya’da enerji tasarrufu önlemleri devreye girdiArtan enerji maliyetleri, Asya genelinde farklı tasarruf önlemlerini de beraberinde getirdi.

Vietnam yönetimi akaryakıt ithalat vergilerini geçici olarak kaldırmayı değerlendirirken, Filipinler hükümeti enerji tüketimini azaltmak için yeni uygulamalar başlattı.Filipinler’de devlet kurumlarının büyük bölümü için haftada dört gün çalışma modeli uygulanmaya başlandı.

Acil hizmetler bu uygulamanın dışında tutuldu.

Bangladeş’te ise enerji tüketimini azaltmak amacıyla üniversitelerin geçici olarak kapatıldığı açıklandı.Hürmüz Boğazı kritik risk noktasıEnerji piyasalarındaki en büyük risklerden biri Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin kesintiye uğrama ihtimali.

İran, ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak boğazdan geçen gemilere yönelik saldırılar düzenleyebileceğini açıklamıştı.

Bu gelişmenin ardından petrol sevkiyatlarında ciddi aksama yaşandığı bildiriliyor.Uzmanlara göre dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

Bu nedenle boğazdaki herhangi bir aksama özellikle Japonya, Güney Kore ve Çin gibi Ortadoğu petrolüne bağımlı ülkeler için ciddi bir tedarik riski anlamına geliyor.Analistler uyarıyor: Fiyat kontrolü kıtlığa yol açabilirEnerji piyasası uzmanları, akaryakıt fiyatlarına getirilen tavan uygulamalarının kısa vadede tüketicileri rahatlatabileceğini ancak bazı riskler barındırdığını belirtiyor.

Özellikle panik alımlarının artması halinde yakıt arzında geçici kıtlıkların ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.