Türkiye tek kullanımlık plastikleri kaldırıyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sıfır Atık Hareketi kapsamında plastik kirliliğini azaltmak için önemli bir adım atıyor.

Plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi tek kullanımlık ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya yönelik yönetmelik taslağı, kurumların görüşüne açılmaya hazırlanıyor.

YÖNETMELİK YIL SONUNDA YÜRÜRLÜKTE Bakanlığın 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası kapsamında hazırlanan yönetmelik, AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi'ne uyumu da hedefliyor.

Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından son şekli verilecek düzenlemenin yıl sonunda yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Düzenleme kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve bardaklar, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipetlerin piyasaya arzı sona erecek.

Bu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatifler sunulacak.

HEDEF: 1,5 MİLYON TON KARBON SALIMI ÖNLENECEK Tek kullanımlık plastiklerin yasaklanmasıyla yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımının engellenmesi ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanması bekleniyor.

İlerleyen süreçte kısmen plastikten mamul içecek bardakları, gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve temizlik havlularının tüketiminin azaltılması için kısıtlama ve işaretleme gibi tedbirler de hayata geçirilecek.

TÜKETİCİLER DÜZENLEMEYİ DESTEKLİYOR Bakanlığın TÜİK ile yaptığı araştırmaya göre, bireylerin yüzde 77,65'i günlük yaşamda tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklerken, yüzde 76,40'ı plastik pipet, tabak, çatal-bıçak, kaşık ve bardak gibi ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı buluyor.

Katılımcıların yüzde 78,71'i kısıtlama veya yasaklama halinde kağıt, karton ve ahşap gibi alternatifleri desteklediğini belirtirken, yüzde 80,12'si metal, porselen ve seramik gibi çok kez kullanılabilen ürünlere yönelimi destekliyor.

TÜRKİYE'DE 709 BİN TON TEK KULLANIMLIK PLASTİK TÜKETİLDİ Türkiye'de 2022 yılında 2 bin 858 ton kulak pamuğu çubuğu, 32 bin 406 ton çatal kaşık, 25 bin 584 ton tabak, 10 bin 234 ton pipet, 5 bin 117 ton plastik karıştırıcı, 63 bin ton gıda kabı, 120 bin ton plastik bardak, 155 bin 935 ton plastik içecek şişesi gibi ürünlerden oluşan 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi.

Tek kullanımlık plastik tüketiminin ilerleyen yıllarda daha da arttığı belirtiliyor.

AVRUPA BİRLİĞİ'NDE BİRÇOK ÜLKEDE KALDIRILDI Avrupa Birliği'nin 2019'da kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda, İrlanda, İtalya, Yunanistan başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi tek kullanımlık plastik ürünlerin satışını yasaklamış veya kısıtlamış durumda.

Estonya, Letonya, Polonya, Slovenya ve Finlandiya da direktifi ulusal yasalarına aktarma sürecini tamamlamaya çalışıyor.