NASA raporu ortaya çıkardı: SpaceX ile Ay inişi konusunda kritik anlaşmazlık

NASA’nın müfettişlik ofisi yeni bir rapor yayımladı.

Rapor, ajansın SpaceX ve Blue Origin ile yaptığı İnsanlı Ay İniş Sistemi (HLS) sözleşmelerini inceliyor.Bu araçlar, NASA’nın bu on yıl içinde yeniden Ay’a insan gönderme planının merkezinde yer alıyor.

Ajans bu araçlarla yetinmek istemiyor.

Aynı zamanda Ay yüzeyinde uzun süreli bir insan varlığı kurmayı hedefliyor.Ancak NASA ve projede yer alan şirketler şimdiye kadar geliştirme süreci hakkında çok az konuştu.

Bu yüzden yeni rapor, daha önce kamuoyuna açıklanmayan bazı ayrıntıları ortaya koyuyor.Rapora NASA Müfettişlik Ofisi’nden üst düzey yetkili Robert Steinau imza attı.Sabit fiyat modeli NASA’nın işine yaradıRapora göre NASA’nın kullandığı sabit fiyatlı sözleşme modeli beklenen sonucu verdi.Ajans bu model sayesinde maliyetleri daha iyi kontrol etti.

Aynı zamanda SpaceX ve Blue Origin’in iniş araçlarını nasıl geliştirdiğini daha yakından takip etti.Şirketler de NASA’nın teknik bilgisinden faydalandı.

Ajansın tesisleri ve uzman ekipleri projeye destek verdi.

Bu iş birliği, Ay iniş araçlarının gelişimini hızlandırdı.Asıl tartışma: Astronotlar kontrolü ele alabilecek mi?Raporun en dikkat çekici kısmı ise manuel kontrol tartışması.NASA ve SpaceX, astronotların iniş sırasında Starship aracının kontrolünü manuel olarak devralıp alamayacağı konusunda aynı noktada buluşamıyor.SpaceX otomasyona daha fazla güveniyor.

NASA ise astronotların gerektiğinde aracı elle kontrol edebilmesini istiyor.NASA’nın risk takip raporları, bu konuda endişelerin arttığını gösteriyor.Apollo görevlerinde astronotlar manuel kontrol kullandıRapor önemli bir detaya da dikkat çekiyor.Apollo programındaki tüm insanlı Ay inişlerinde astronotlar yedek manuel kontrol sistemini devreye aldı.Tabii o dönemki uçuş yazılımları bugünkü kadar gelişmiş değildi.

Yine de NASA, insanlı görevlerde manuel kontrolün önemli bir güvenlik katmanı olduğunu düşünüyor.NASA ve SpaceX şu anda Critical Design Review adı verilen önemli bir tasarım aşamasına yaklaşıyor.

Bu sorun çözülmezse, iniş tamamen otomatik sistemlere kalabilir.Crew Dragon’da da benzer bir tartışma yaşanmıştıNASA ve SpaceX bu tür bir tartışmayı daha önce de yaşadı.Yaklaşık 10 yıl önce geliştirilen Crew Dragon kapsülünde SpaceX yalnızca dokunmatik ekran kullanmak istedi.

Astronotlar için klasik uçuş kontrolleri düşünmedi.NASA buna karşı çıktı.

Astronotların aracı joystick benzeri kontrollerle kullanabilmesini istedi.Sonunda bir uzlaşma sağlandı.

Astronotlar dokunmatik ekran üzerinden manuel uçuş komutları verebilecek şekilde sistem tasarlandı.Starship için risk daha büyük olabilirRapora göre burada önemli bir fark var.Crew Dragon tasarlanırken aynı aracın kargo versiyonu yıllardır Uluslararası Uzay İstasyonu’na uçuyordu.

Yani sistem zaten kendini kanıtlamıştı.Starship için durum farklı.Starship, insanlı Ay görevleri için henüz aynı seviyede uçuş geçmişine sahip değil.

Bu yüzden manuel kontrol sistemi, insanlı uçuş sertifikası için kritik bir parça olarak görülüyor.Blue Origin’in geliştirdiği iniş aracı için manuel kontrol tasarımı ise henüz netleşmedi.İnsanlı görevden önce kritik testler yapılacakRaporda test planlarıyla ilgili bazı detaylar da yer alıyor.SpaceX ve Blue Origin, insanlı görevden önce insansız gösterim uçuşları yapmak zorunda.Bu uçuşlarda bazı sistemler bulunmayacak:Yaşam destek sistemleriHava kilitleriAstronotların Ay yüzeyine inmesini sağlayan ekipmanlarStarship ayrıca mürettebatı yüzeye indirecek asansör sistemini de bu testlerde kullanmayacak.Ay tozu büyük bir bilinmezRapor, Ay görevlerinin başka bir zorluğuna da dikkat çekiyor: Ay tozu.Ay yüzeyindeki toz son derece keskin ve aşındırıcı.

Astronotlar yürüyüş yaptıktan sonra bu tozun bir kısmı araçların içine taşınacak.Ancak insansız testlerde bu durum sınırlı şekilde incelenebilecek.

Yani ekipmanların bu toza nasıl dayanacağı tam olarak bilinmiyor.