Haber Detayı
Uzaydaki tarihi çarpışmadan çıkan sürpriz sonuç
NASA'nın DART göreviyle vurduğu Dimorphos'un son görüntüleri, bilim dünyasını bir kez daha şaşırttı. İki dev kaya kütlesi arasında milyonlarca yıldır süren gizemli madde alışverişi ilk kez görüntülendi. Peki, bu toz bulutları gezegenimizi kurtaracak anahtar olabilir mi?
Gezegen savunma sistemlerini test etmek amacıyla uzay boşluğunda gerçekleştirilen tarihi çarpışma, sadece bir asteroidin yolunu değiştirmekle kalmadı; devasa kaya kütlelerinin birbirleriyle nasıl "madde alışverişi" yaptığını da gözler önüne serdi.
NASA’nın birkaç yıl önce gerçekleştirdiği DART görevi kapsamında elde edilen veriler, asteroidlerin milyonlarca yıl süren yavaş bir süreçle birbirlerine toz ve kaya aktardığını kanıtlıyor. 2022 yılının sonlarında, DART uzay aracının hedefi olan Dimorphos’a çarpmadan hemen önceki son anlarda yakaladığı kareler, yüzeyde daha önce fark edilmeyen yelpaze şeklinde tuhaf izler ortaya çıkardı.
Araştırmacılar, bu gizemli izlerin Dimorphos’un büyük eşi Didymos’tan kopan parçalar sonucu oluştuğunu düşünüyor.
Didymos’tan savrulan enkazın iki gök cismi arasında süzülerek bir nevi "kozmetik kar topu" gibi Dimorphos’un yüzeyine yumuşak bir şekilde indiği tahmin ediliyor.
Maryland Üniversitesi’nden Jessica Sunshine, başlangıçta bu izlerin kamera hatası olduğunu sandıklarını ancak incelemeler derinleştikçe ikili asteroid sistemlerindeki bu madde transferini doğrudan kanıtladıklarını belirtti.Uzaydaki domino etkisi: Yörünge tahminleri değişiyorDART görevinin tek sürprizi yüzeydeki toz değişimleri değil.
Bilim insanları, bu çarpışmanın Dimorphos’un yörüngesini değiştirmesinin yanı sıra, tüm sistemin Güneş etrafındaki dönüş hızında da küçük ama ölçülebilir bir sapma yarattığını doğruladı.
Sistem hızı saniyede yaklaşık 11,7 mikron gibi çok düşük bir farkla değişti.
Bu hız farkı ilk bakışta önemsiz görünse de gezegen savunma uzmanları için hayati bir anlama sahip.
Bu kadar ufak bir değişim, uzun vadede tehlikeli bir asteroidin Dünya’ya çarpması ile gezegeni teğet geçmesi arasındaki o kritik farkı belirliyor.Dünya’ya yakın asteroidlerin yaklaşık %15’i bu tarz ikili sistemlerden oluşuyor.
Bu yapılarda "YORP etkisi" adı verilen fiziksel bir süreç işliyor.
Güneş ışığını emen ve bu enerjiyi ısı olarak geri yayan asteroidler, görünmez bir motor tarafından itiliyormuşçasına yavaş yavaş daha hızlı dönmeye başlıyor.
Bu hızlanma zamanla yüzeydeki gevşek materyalleri koparıp boşluğa fırlatıyor ve sonunda bu parçalar eş asteroidin üzerine çökerek yüzeyi yeniden şekillendiriyor.
Lucy uzay aracının farklı asteroidlerde gözlemlediği ekvator kuşakları da benzer bir sürecin sonucu olarak ortaya çıkmış durumda.Bilim dünyası şimdi, DART’ın yarattığı değişimin ardından Dimorphos’un son halini yakından görmek için gün sayıyor.
Bu fırsat, Avrupa Uzay Ajansı’nın Hera uzay aracının bu yılın sonlarında sisteme varmasıyla doğacak.
Hera, 398 milyon dolarlık bütçeli göreviyle çarpışma sonrası detaylı bir inceleme yapacak ve yüzeydeki yelpaze benzeri izlerin çarpışmadan sağ çıkıp çıkmadığını belirleyecek.
