Savaş döneminde para nasıl korunur? Ekonomist Sefer Humar petrol için en sert rakamı açıkladı

Petrol fiyatları uçtu, altın ve gümüş yatırımcısı tedirgin, cebinde parası ya da varlığı olan yatırımcı ne yapacak?

Orta Doğu'da yaşanan savaş tüm dünyayı birçok alanda etkisi altına alıyor.

Dr.

Sefer Humar, Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a jeopolitik kriz döneminde vatandaşın birikimlerini koruması için kritik tavsiyelerde bulundu.

Humar, ayrıca Türkiye’nin bu şoklara karşı en büyük avantajını ve beklenen riskleri anlattı. (Görseller AI ile temsili hazırlanmıştır) Orta Doğu’daki savaş petrol fiyatlarını nasıl etkileyecek?

Sefer Humar: Açıkçası Orta Doğu, dünya petrol arzının yaklaşık üçte birinin çıktığı bir coğrafya.

Bu nedenle bölgede yaşanan her gerilim, petrol fiyatlarında önce psikolojik sonra da gerçek bir arz riskine neden olur.

Piyasaların ilk tepkisi her zaman "risk primi" olur.

Yani henüz petrol üretimi düşmemiş olsa bile, olası bir arz kesintisinin fiyatlara yansıması başlar.

Petrol piyasası çok hassas bir mekanizma.

Bazen tek bir boğazın kapanma ihtimali bile fiyatları yukarı iter.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi veya Doğu Akdeniz’de yaşanabilecek bir gerilim, tanker trafiğini etkileyebileceği için petrol fiyatlarına doğrudan yansır.

Benim bakış açıma göre petrol piyasasının temel gerçeğini şu cümle özetler: Enerji sadece bir emtia değildir küresel ekonominin nabzıdır.

Savaşın yayılma ihtimali arttıkça petrol fiyatlarında da yukarı yönlü hareketin güçlenmesi sürpriz olmayacaktır.

Petrolün 100 doların üzerine çıkması mümkün mü?

En yüksek tahmininiz nedir?

Sefer Humar: 100 dolar psikolojik bir eşiktir ama piyasa açısından imkânsız bir seviye değildir.

Özellikle savaşın bölgesel kalmayıp enerji koridorlarını tehdit eden bir boyuta ulaşması halinde bu seviyeler görülebilir.

Bugün piyasada bazı senaryolarda 100–110 dolar bandı konuşuluyor ve olabilmesi çok olası.

Eğer arz tarafında ciddi bir kesinti yaşanırsa biraz daha sert söylüyorum ama 120 dolara kadar uzanan tahminler de var.

Ancak şunu da belirtmek gerekir; petrol fiyatlarını sadece savaş belirlemez.

ABD’nin stratejik rezerv politikası, OPEC üretim kararları ve küresel talep dengesi de önemli faktörlerdir.

Kısaca söylemek gerekirse; petrol fiyatı savaşın sıcaklığı kadar, piyasaların beklentileriyle de şekillenir.

Yükselen petrol fiyatlarından Türkiye ekonomisi nasıl etkilenir?

Hangi sektörler darbe alır?

Sefer Humar: Türkiye enerji ithalatçısı bir ülke olduğu için petrol fiyatlarındaki yükseliş doğal olarak maliyet kanalıyla ekonomiyi etkiler.

Enerji faturası arttığında bu durum üretim maliyetlerine ve enflasyona yansıyabilir.

Özellikle enerji yoğun sektörlerde maliyet baskısı görülebilir.

Bunların başında: Ulaştırma ve lojistik Havacılık Petrokimya Plastik ve ambalaj Bazı sanayi üretim kolları geliyor.

Ancak Türkiye ekonomisinin önemli bir avantajı; güçlü bir finansal sistem ve oldukça dayanıklı bir bankacılık altyapısına sahip olması.

Türkiye’de bankacılık sektörü sermaye yeterliliği ve regülasyon açısından oldukça güçlü bir yapıdadır.

Bu nedenle finansal sistemin bu tür küresel şokları absorbe etme kapasitesi yüksektir.

Benim bakış açıma göre Türkiye ekonomisinin en önemli gücü şudur: Ekonomik dalgalar gelir geçer kurumsal dayanıklılık kalıcıdır.

Yükselen enerji fiyatları gıda fiyatlarını nasıl etkiler?

Sefer Humar: Enerji fiyatları sadece akaryakıtı değil, gıda zincirinin tamamını etkiler.

Çünkü gıda üretimi aslında büyük ölçüde enerjiye bağlıdır: Tarım makineleri yakıt kullanır, Gübre üretimi enerjiye bağlıdır Sulama sistemleri enerjiyle çalışır, Nakliye maliyetleri petrol fiyatlarına bağlıdır, Bu nedenle petrol fiyatlarındaki yükseliş gıda fiyatlarını da yukarı çeker.

Dünya genelinde zaten ciddi bir gıda enflasyonu sorunu varken enerji fiyatlarının artması bu baskıyı daha da artırabilir.

Ekonomide bunun kısa bir özeti vardır: Enerji pahalanırsa, sofradaki ekmek de pahalanır.

Savaş uzun sürerse Türkiye ekonomisi için etkisi neler olur?

Sefer Humar: Enerji fiyatlarının uzun süre yüksek kalması ve küresel ticaretin yavaşlaması beklenebilir.

Bu durumda üç temel risk ortaya çıkabilir: Yüksek enerji maliyetleri, Küresel büyümede yavaşlama, Enflasyon baskısının uzaması, Ancak Türkiye son yıllarda enerji arz güvenliği, doğal gaz depolama kapasitesi, yenilenebilir enerji yatırımları ve ekonomik regülasyonlar konusunda önemli adımlar attı.

Bu nedenle ekonominin bu tür şoklara karşı daha hazırlıklı olduğunu söylemek mümkün.

Ekonomide bazen şu cümle çok doğru çıkar: Krizler ekonomilerin zayıf yönlerini test eder, güçlü yönlerini ise ortaya çıkarır.

Bu kriz Türkiye için ekonomik fırsatlar getirebilir mi?

Sefer Humar: Jeopolitik krizler sadece risk değil, aynı zamanda bazı fırsatlar da getirebilir.

Orta Doğu’daki belirsizlik dönemlerinde yatırımcılar daha güvenli ve istikrarlı ekonomilere yönelme eğilimi gösterebilir.

Bu noktada Türkiye önemli bir konumda bulunuyor.

Özellikle: Körfez ülkeleri Birleşik Arap Emirlikleri Katar Dubai finans çevreleri Lübnan ve MENA bölgesindeki sermaye Türkiye’de yatırım fırsatlarını daha yakından izleyebilir.

Özellikle gayrimenkul, turizm ve bazı sanayi yatırımlarında bu tür dönemlerde yeni sermaye girişleri görülebilir.

Bugün bazı gayrimenkullerde önemli iskonto fırsatları da oluşmuş durumda.

Bu nedenle bazen şu gerçek ortaya çıkar: Küresel belirsizlikler bazı ekonomiler için risk, bazıları için fırsat getirir.

Bir vatandaş parasını/birikimini bu jeopolitik kriz sırasında korumak için ne yapmalı?

Sefer Humar: Böyle dönemlerde en önemli kavram rasyonel ve temkinli hareket etmektir.

Piyasalar artık çok hızlı değişiyor.

Bir gece içinde gelen haber bütün fiyatlamaları değiştirebiliyor.

Bu nedenle vatandaşların tek bir varlığa yönelmek yerine dengeli bir yaklaşım benimsemesi önemlidir.

Yatırım tavsiyesi olmamakla birlikte genel prensip olarak şu yaklaşım mantıklı olabilir: Bir miktar likit varlık veya mevduat Bir miktar yatırım fonu Değerli madenler özellikle altın Fırsat görülen gayrimenkuller Ancak yatırım kararlarında acele etmek yerine adım adım ilerlemek daha sağlıklı olur.

Finans dünyasında bizim için çok bilinen ve her daim söylediğimiz bir söz vardır: "Belirsizlik dönemlerinde en değerli yatırım soğukkanlılıktır" Bazen en doğru strateji hemen harekete geçmek değil, piyasayı izleyerek doğru zamanı beklemektir.

Tasarruflarını değerlendirmek isteyen yatırımcılar için özellikle değerli madenler ve bazı varlık sınıfları zaman zaman fırsatlar sunabilir.

Ancak her yatırım kararının kişinin risk algısına göre verilmesi gerektiğini de unutmamak gerekir.

Bu nedenle son cümleyi şöyle kurmak isterim: "Ekonomide sabır, çoğu zaman kazancın en görünmez ama en güçlü ortağıdır."