Sınırda gizli bağlantılar ve VPN: İran halkı yurt dışındaki aileleriyle nasıl iletişim kuruyor?

İran-Türkiye sınırında bir yerde, İran dışında yaşayanların ülkelerindeki yakınlarıyla iletişim kurmalarını sağlayan hizmeti sunan biri var.Onun sırrı kullandığı iki telefonda yatıyor.

Biri İran telefon şebekesine, diğeri Türk şebekesine bağlı.

Bu gerekli çünkü İran'a uluslararası aramalar engellenmiş durumda.İran dışındaki müşterileri, WhatsApp üzerinden onun Türk telefonunu arıyor ve o da İran hattından konuşmak istedikleri kişiyi arayarak onları buluşturuyor.Sınırda olduğu için hem Türk hem de İran mobil şebekelerine bağlanabiliyor.Bu yakınları uzakta olan İranlıların, internet ve telefon kısıtlamalarını aşmak için kullandığı yollardan biri, ancak sunulan hizmet pahalı.BBC Farsça Servisi'nin tespitine göre, para transferi için harcanan ücretlerle birlikte dört ila beş dakikalık bir görüşme yaklaşık 38 dolar tutuyor.Ancak müşteriler bunun ödenmeye değer bir ücret olduğunu düşünüyor.İran'dakiler bazen yurtdışını arayabiliyorlar ancak eğer ulaşsalar bile aramalar kesilmeden iki veya üç dakika sürüyor.(Bu makaledeki diğer kişiler gibi adı değiştirilmiş olan) Hamid, Tahran'da yaşıyor ve şu anda yurt dışında bulunan eşi ve diğer akrabalarıyla çaresizlik içinde iletişim kurmaya çalışıyor."Son günlerde bağlantı kurmak için her şeyi denedim" diye anlatıyor yaşadıklarını."Bu maddi bir yük olsa da önemi yok.

Sadece biraz daha huzurlu hissetmelerini istedim" diyor.İran yetkililerinin internete getirdiği kısıtlamaları aşmak için, yurt dışına mesaj göndermesine ve arama yapmasına olanak tanıyan VPN yani sanal özel ağ kullanıyor."Acı çok büyük.

Bilmemenin, kaygının ve sürekli endişenin acısı bu" diye anlatıyor İran'daki durumunu.

İran'da aylık asgari ücretin yaklaşık 100 dolar civarında.Bir gigabayt veri için VPN'e yaklaşık 20 dolar verildiği düşünüldüğünde, bunun oldukça yüksek bir miktar olduğunu söylüyor.Hamid, "VPN fiyatları fırladı ve bağlantılar son derece istikrarsız" diyor.VPN kullanırken bağlantı kesilirse, verilerin kaybolduğunu ve para iadesi alamadığını da ekliyor.İnternete bağlanabildiği sürelerde, çevresindekilerden de ulaşmak istedikleri kişilerin numaralarını aldığını ve onlara da yardımcı olduğunu anlatıyor"Bir anneyi arayıp, onu soran çocuğunun adını söylediğimde, kahkahası ve heyecanı tüm dünyamı iyileştiriyor" diye anlatıyor.Kanada'nın Toronto şehrinde yaşayan Negar (adı değiştirildi), Ocak ayındaki hükümet karşıtı protestolar sırasında yaşadığı endişeyi ailesinin bildiğini ve bu kez ona göre hareket ettiklerini söylüyor"Bu sefer internet kesildiğinde, iyi olduklarını bildirmek için doğrudan beni aramaya başladılar" diyor.Negar, kısa görüşmelerin yardımcı olduğunu ama onu rahatlatmaya yetmediğini de anlatıyor:"Hikayenin en kötü yanı, ağır bombardıman altında olmalarına rağmen beni arayıp 'İyiyiz, endişelenmeyin' demeleri.

Beni mahveden de bu."Şadi (adı değiştirildi) Avustralya'nın Melbourne şehrinde yaşıyor, ancak Tahran'da bulunan ailesinin evi, "eşek arısı kovanı" dedikleri bir bölgede bulunuyor.Bu ev 7 Mart'ta vurulan büyük petrol deposuna ve Savunma Bakanlığı gibi diğer hassas noktalar yakın.Şadi, Tahran'daki ailesinin kendisini aramadan önce, komşuları dahil bilgi topladığını ve bunları kendisine aktardığını anlatıyor."Sonra bu bilgileri bize iletiyorlar, böylece biz de buradaki ailenin geri kalanıyla paylaşabiliyoruz" diyor.Şadi'nin anlattığına göre, yakınlarındaki patlama sesleri ailesini çok korkutuyor.Babası, Tahran'da petrol deposunun vurulması sonrası "kara yağmur" yağmaya başladığı için yürüyüşe çıkmayı da bırakmış.

Zehra (adı değiştirildi) Avrupa'da yaşıyor ve İran'daki erkek kardeşi için gerçekten endişeli olduğunu anlatıyor.Erkek kardeşi Telegram mesajlaşma uygulamasına erişmek ve ablasıyla iletişimde kalmak için VPN kullanıyor."Yarım saatten veya bir saatten fazla çevrimdışı kalırsa, aklımdan her türlü korkutucu düşünce geçmeye başlıyor" diye anlatıyor.Ailesinin zorunlu olmadıkça dışarı çıkmadığını, evde kaldıklarını, işe gitmediklerini söylüyor.

Erkek kardeşinin ona, "Savaş uçaklarının ve patlamaların sesi korkunç" dediğini anlatıyor.Kardeşinin sokaktaki durumu, "Dışarıda da her yerde devriyeler var, her kavşakta durup gözlerinizin içine bakıyorlar.

Görünüşünüzü beğenmezlerse sizi durduruyorlar" diye anlattığını aktarıyor.Kısıtlamaları aşmak için farklı uygulamalar ve teknolojik hileleri kullanmak, teknolojiye daha az aşina olan akrabalarla iletişimde kalmayı çoğu zaman zorlaştırıyor.30'lu yaşlarında olan ve Londra'da yaşayan Pooneh (adı değiştirildi), "Bugünlerde ailemle iletişim kurmanın tek yolu onların beni araması" diyor."Onları arayamıyorum.

Bu basit şey bile garip bir his yaratıyor, sanki hiçbir şey kontrolümde değilmiş gibi" diye anlatıyor yaşadıklarını.İran'daki kız kardeşinin iletişim kurabildiği tek kişi olduğunu söylüyor."Belki de teknolojiye daha aşina olduğu ve arama yapmanın yollarını bulabildiği için, ailenin geri kalanıyla ilgili haberleri ondan alıyorum" diyor.İran'da yakınları olan birçok kişi gibi, iki yönlü bir iletişimleri var.İran'daki kişiler kendi durumlarını anlatırken bir yandan da dışarıda olanları dinliyor Hükümet sansürü nedeniyle savaşla ilgili bilgilere ancak bu konuşmalarda ulaşabiliyorlar."Çoğu zaman sadece haberleri öğrenmek için arıyor" diyor Pooneh ve devam ediyor:"Sanki her birimiz hikayenin bir parçasını kaçırıyoruz ve onu birbirimiz aracılığıyla bir araya getirmek zorundayız."