Eleştirel yaklaşımın büyük ismi Habermas hayatını kaybetti

ANKARA – Alman medya kuruluşu DW’de yayınlanan haberde, Habermas’ın 96 yaşında 1971’den bu yana yaşadığı Münih yakınlarındaki Starnberg kasabasında vefat ettiği Suhrkamp yayınevi tarafından duyuruldu.

Sosyolojide Nazi almanyası öncesi gelişmeye başlayan ve ikinci dünya savaşı sonrası batı dünyasındaki hızlı değişimi kavramaya yönelik eleştirel yaklaşımı derinleştiren Frankfurt Ekolünün bir üyesi olarak tüm dünyada benimsenmişti.

Bu ekolün özellikle iletişimin doğası, gerçeğin bozulmasını temel alan unsurları, siyasal-sosyal çözümlemeler içinde yeni gelişen iletişim disiplininde çokça benimsenmişti.

Jurgen Habermas’ın o dönem eserleri ve yaklaşımının Avrupa’da 68 Kuşağı olarak isimlendirilen gençlik hareketlerinin düşünsel unsurlarından biri olduğu da söyleniyor.

Habermas ise 70’li yıllardan itibaren klasik sosyolojik kuram rasyonelleşmeye yönelik analizleri; kamusal alan yaklaşımı, eleştirel akıl ve iletişimsel akıl kavramsallaştırmalarıyla Frankfurt Ekolü içinde farklı bir yön açmış, bazılarınca bunun eleştirel yaklaşımı ehlileştirdiği eleştirisine uğrasa da özgürleşme ve demokratikleşmeye yönelik olarak toplumsal gelişimi kavramaya yönelik derin analizleri hem felsefi, hem de güncel siyasa için geniş bir alan sunmuştu.

Habermas, Almanya’nın “felsefi-fikirsel” kimliğinin oluşmasına etki eden isimlerden olarak niteleniyordu.

Kendisini “Frankfurt Ekolünün ikinci kuşağı” olarak tanımlayan Habermas, kamusal alan ve iletişimsel akıl yaklaşımlarını sürekli olarak demokrasinin gelişimi için bir yol haritası oluşturma yönünde çabalarını sürdürdü.

Avrupa Birliği, 21.

Yüzyılda yaşanan demokrasiden uzaklaşma eğilimlerine karşı “herkesin özgürce fikirlerini söyleyebildiği” kamusal alanın inşası yönünde girişimlere destek verdi.

Kitaplarını yayınlayan Suhrkamp Yayıncılık tarafından Habermas’ın hayatını kaybettiği duyurusunda şu bilgiler verildi: 1929 yılında Düsseldorf’ta doğan Habermas, Almanya’nın en önemli filozof ve sosyologlarından biri olarak kabul edilmektedir. 1949–1954 yılları arasında Göttingen, Zürich ve Bonn’da felsefe, tarih, psikoloji, Alman edebiyatı ve ekonomi eğitimi aldı.

Heidelberg ve Frankfurt am Main üniversitelerinde ve University of California, Berkeley’de ders verdi; ayrıca Starnberg’deki Max Planck Enstitüsü’nde bilimsel-teknolojik dünyanın yaşam koşullarının araştırılması alanında direktörlük yaptı. 1973’te yayımlanan Erkenntnis und Interesse (Bilgi ve İlgi) adlı eseri ile suhrkamp taschenbuch wissenschaft dizisi başlatıldı; bu dizi, teorik klasiklerle çeşitli bilim alanlarından yenilikçi yayınları bir araya getirmektedir.

Habermas, bilimsel çalışmaları ve makaleleri ile birçok ödül ve onur kazandı; bunlar arasında 2001’de Alman Kitap Endüstrisi Barış Ödülü de bulunmaktadır. 2019’da, Auch eine Geschichte der Philosophie adlı iki ciltlik eserini yayımladı; bu opus magnum’unda, felsefenin kademeli sekülerleşmesini ve bilim, hukuk, politika ve toplumdaki çağdaş dönüşümleri izledi.

Son olarak 2024 sonbaharında Es musste etwas besser werden … adlı kitabı yayımlandı.

Bu eserde, Stefan Müller-Doohm ve Roman Yos ile yaptığı sohbetlerde Habermas, eserlerinin ortaya çıkış sürecini, etkili mesleki karşılaşmalarını ve felsefi düşüncesinin geliştiği koşulları aktardı.