Haber Detayı
Bir iftardan fazlası: Koç ailesi-İlim Yayma buluşmaları
Koç ailesinin muhafazakar sivil toplumla bağı, sanılandan daha eski ve daha derin. Ali Koç’un son üç yıldır sürdürdüğü İlim Yayma Cemiyeti ile iftar buluşmaları, Vehbi Koç döneminde kurulan bu ilişkinin yeni dönemde yeniden görünür hale geldiğini ortaya koyuyor.
Türkiye’nin modernleşme tarihi, sadece bir kalkınma öyküsü değil, aynı zamanda sermaye ile toplumsal sınıflar arasındaki ilişkinin de bir dökümü Bunun en belirgin aktörlerinden biri olan Koç ailesi, üç kuşak boyunca Türkiye'nin geçirdiği sosyo-politik dönüşümlerin hem öznesi hem de yansıması olageldi.Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ali Koç’un, İlim Yayma Cemiyeti yöneticileri ve imam hatip öğrencileriyle yaptığı iftarın bu yıl üçüncü kez düzenlenmesi, Koç ailesi ile muhafazakar sivil toplum arasındaki eski bir ilişkiyi yeniden görünür hale getirdi.VEHBİ KOÇ'UN EZBER BOZAN HAREKETİBugün kamuoyuna “aile geleneği” olarak sunulan bu ilişkinin kökleri, Ali Koç’tan da önce, doğrudan dedesi Vehbi Koç dönemine uzanıyor.
İlim Yayma Cemiyeti’nin resmi kayıtlarına göre Vehbi Koç, 1960’lı yıllarda her Ramazan İstanbul İmam Hatip Yurdu’nda bir akşam iftar veriyordu.
Hatta cemiyet, 2024 yılında Ali Koç’a, Vehbi Koç’un 1967’de verdiği iftara dair belge ile dönemin cemiyet başkanı Vehbi Bilimer’e gönderdiği mektubu hediye etti.Bu iftarlar, dönemin sanayici profili için ezber bozan bir nitelik taşımaktaydı.
Zira o dönemde "İstanbul burjuvazisi" ile muhafazakar kesim arasındaki belirgin bir mesafe vardı.2025’te yine cemiyetin resmi duyurusunda, Ali Koç’un ağırladığı iftar “Vehbi Koç’un 1967 yılında başlattığı geleneğin devamı” olarak tarif edildi. 2026’daki son buluşmada da bu çizgi üçüncü kez tekrarlandı.2024'teki Ali Koç ziyareti, cemiyetin internet sitesinde şu sözlerle ifade edildi:"Genel Başkanımız Yusuf Tülün, Genel Başkan Yardımcımız Dr.
İsrafil Kışla ve Genel Müdürümüz Mesud Tan; Koç Holding Başkan Vekili Ali Koç'u Koç Holding merkez binasındaki ofisinde ziyaret etti.
Ziyarette Genel Başkanımız Yusuf Tülün Cemiyetimizin faaliyetleri hakkında Ali Koç'a bilgi verdi.
Samimi bir havada geçen ziyaret sonrasında, 60’lı yıllarda her Ramazan ayında İstanbul İmam Hatip Yurdumuzda bir akşam iftar veren, Ali Koç'un dedesi merhum iş insanı Vehbi Koç'un 1967 yılında İlim Yayma Cemiyeti'nde verdiği iftara dair bir belge ve yine merhum Vehbi Koç'un, o dönem İlim Yayma Cemiyeti Genel Başkanı olan, merhum Vehbi Bilimer'e gönderdiği mektubun yer aldığı bir tablo hediye etti."TÜRK EĞİTİM VAKFI'NIN KURULMASIAncak hikayenin asıl dikkat çekici tarafı burada başlıyor.
Çünkü aynı Vehbi Koç, yalnızca İlim Yayma gibi dini eğitim çizgisiyle temas kuran bir iş insanı değildi.
Türk Eğitim Vakfı’nın resmi tarihçesine göre TEV, 4 Mayıs 1967’de Vehbi Koç’un önderliğinde 205 iş insanı, akademisyen ve aydın tarafından kuruldu.
Vehbi Koç, vakfın tanıtımı için 1968 yılında 22 ili kapsayan bir Anadolu turuna çıktı, yerel iş adamlarını bu eğitim seferberliğine katılmaya ikna etti.Koç Holding’in kendi tarihçesi de 1967’de TEV’e Vehbi Koç’un öncülük ettiğini, ardından 1969’da Vehbi Koç Vakfı’nı kurduğunu yazıyor.
Yani birinci kuşak Koç mirası, tek yönlü değil; aynı dönemde hem muhafazakar eğitim çevreleriyle ilişki kuran hem de seküler ve geniş ölçekli eğitim hayırseverliğine öncülük eden iki ayrı damar taşıyor.2024'te Fatih Sultan Mehmet Uluslararası Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde gerçekleşen iftarİKİNCİ KUŞAK İLE İLİM YAYMA CEMİYETİBirinci kuşakta Vehbi Koç, hem İlim Yayma hattında hem de TEV ve sonrasında Vehbi Koç Vakfı üzerinden laik-modern eğitim hattında aynı anda iz bıraktı.
İkinci kuşakta Rahmi Koç’un adı TEV kurucuları arasında görünse de, İlim Yayma ile ilişki bugün Vehbi Koç dönemi kadar belirgin değildi.1970’li ve 80’li yıllar, Türkiye’nin ideolojik olarak keskin hatlarla ayrıldığı bir dönemdi.
Bu süreçte birinci kuşağın İlim Yayma Cemiyeti gibi dini yapılarla kurduğu bağlar, bu dönemde yerini daha mesafeli, seküler ve Batılı standartlarda kurumsallaşmış bir yapıya bıraktı.
Rahmi Koç döneminde, Koç Grubu'nun kamuoyundaki algısı "Cumhuriyetçi, laik ve Batılı sanayi gücü" idi.
Bu dönemde Vehbi Koç Vakfı (VKV) üzerinden yürütülen projeler; çağdaş sanat (Sadberk Hanım Müzesi), modern sağlık (Amerikan Hastanesi) ve elit eğitim kurumları (Koç Üniversitesi) üzerine yoğunlaşıldı.Bu tercih, İlim Yayma Cemiyeti gibi kuruluşlarla olan temasın azalmasına neden oldu.
Vehbi Koç’un şahsen yürüttüğü "İmam Hatip Yurdu iftarları", Rahmi Koç döneminde holdingin ajandasından çıktı.ÜÇÜNCÜ KUŞAK DEDELERİNİN İZİNDEÜçüncü kuşakta ise Ali Koç, son üç yıldır iftar buluşmalarıyla bu ilişkiyi yeniden görünür ve sembolik hale getiriyor.
Önce 2016 yılında vefat eden Mustafa Koç sonra Ali Koç, Rahmi Koç döneminde askıya alınan veya zayıflayan muhafazakar sivil toplum ilişkilerini, Vehbi Koç’un mirası üzerinden yeniden inşa etmeye başladı.
Bu buluşmalar, özellikle Fatih Sultan Mehmet Uluslararası Anadolu İmam Hatip Lisesi gibi yerlerde gerçekleşti.Ama aynı anda şu da unutulmamalı: Koç ailesinin eğitim sahasındaki kurumsal büyük hamlesi olan Türk Eğitim Vakfı’nın kurucu önderi de yine Vehbi Koç’tu.
Bu yüzden hikayeyi “birinci kuşak muhafazakar, ikinci kuşak seküler, üçüncü kuşak yeniden muhafazakar hat kurdu” şeklinde açıklamak kolaya kaçmak olur.
Vehbi Koç döneminde yan yana yürüyen iki farklı eğitim-politik damarın sonraki kuşaklarda farklı biçimlerde öne çıkması olarak okumak daha doğrusu.Şu da bir başka gerçek: Vehbi Koç'ta ideolojik bir katılık yerine, toplumun her kesimine ulaşmayı hedefleyen pragmatik bir kapsayıcılık vardı.
Torunu Ali Koç da onun izinden gidiyor gibi gözüküyor.Odatv.com
