Savaş küresel enflasyonu körüklüyor: Fiyatlardaki her yüzde 10'luk artışta 40 baz puan etki

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırılar, karşı saldırılarla devam ederken, Hürmüz Boğazı'nda trafiğin durması ve tarafların kritik enerji tesislerini hedef alması enerji piyasalarını alt üst etti.Dünyada günlük petrol talebinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği rotanın felç olması, küresel tedarik zincirine dair korkuları tetiklerken İran'ın Katar'daki bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracat tesisini vurması ve İsrail'in İran'ın Güney Pars Gaz Sahası'na yönelik saldırısı yüksek seyreden petrol fiyatlarının daha da artmasına yol açtı.Enerji fiyatlarındaki artış enflasyona doğrudan yansıyacakAnalistler, Orta Doğu'daki gelişmelerin enflasyonu üç temel kanal üzerinden etkileyebileceğine işaret ederek, enerji fiyatlarındaki artışın tüketici fiyat endeksine doğrudan yansıyacağını söyledi.İkinci olarak şirketlerin artan maliyetlerini nihai ürün fiyatlarına yansıtmasının çekirdek enflasyonu da yukarı çekeceğine vurgu yapan analistler, uzun süren belirsizlik ortamının enflasyon beklentilerini ve ücret taleplerini etkileyerek fiyat yükselişlerinin kalıcılığını artırabileceğini bildirdi.Petrol arzına rağmen fiyatlar yükseliyorUluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin 400 milyon varille tarihindeki en yüksek miktarda stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşması, ABD'nin denizde mahsur kalmış Rus petrolüne yönelik yaptırımlara geçici muafiyet sağlaması ve denizcilik yasasını askıya alması gibi önlemler de petrol fiyatlarındaki yükselişi durduramadı.Çatışma öncesinde 70-80 dolar bandında seyreden Brent petrolün varil fiyatı, bu gelişmelerin etkisiyle 114 dolara kadar yükseldi. 500 milyar dolarlık şokFitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, petrol fiyatlarındaki artışı ve arz kısıtının uzun süre devam etmesi halinde enflasyonun keskin şekilde yükselebileceğini kaydetti.

Petrolün bir yıl 100 dolar seviyesinde kalması halinde dört çeyrek sonunda küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın yarım puan daha düşük olabileceğine işaret eden Coulton, "Bu da 500 milyar dolarlık bir şok anlamına gelir." dedi.Sadece petrol değil, dünya gübre ve LNG sevkiyatının da merkezi olan bölgedeki kriz, üre ve azot bazlı gübre fiyatlarında yüzde 25 ila yüzde 35 arasında ani artışlara yol açtı.DTÖ'nün bu hafta güncellediği "Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler Raporu"nda, Orta Doğu'daki çatışmaların uzun sürmesi ve enerji fiyatlarının kalıcı olması durumunda merkez bankalarının faiz indirimlerine ara verebileceği, hatta enflasyon üzerindeki baskıların artması halinde faiz oranlarını yükseltme yoluna gidebileceği belirtildi.Fiyatlardaki her yüzde 10 artış, enflasyonu 40 baz puan yükseltebilirUluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, bu ay başında Orta Doğu'daki çatışmadan kaynaklanan enflasyon risklerine karşı uyarıda bulunmuş, yılın büyük bölümü boyunca sürmesi halinde petrol fiyatlarında yüzde 10'luk bir artışın küresel enflasyonda 40 baz puanlık bir yükselişe yol açabileceğini belirtmişti.IMF Sözcüsü Julie Kozack da dün düzenlediği basın toplantısında, enerji fiyatlarının uzun süre yüksek kalmasının manşet enflasyonu yukarı çekeceğini söyledi.ABD'de akaryakıt fiyatları yüzde 30'un üzerinde arttıYükselen petrol fiyatları, ABD'li tüketicilere doğrudan yansıdı.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD'de bir ay önce galon başına 2,9 dolar civarında olan benzinin ortalama fiyatı, yüzde 30'dan fazla artarak yaklaşık 3,9 dolar oldu.

Aynı dönemde motorinin galon fiyatı da yaklaşık yüzde 40 artışla 5 doların üzerine çıktı.Fed ise gelişmelerin ardından enflasyon tahminini bu yıl sonu için yüzde 2,4'ten yüzde 2,7'ye, 2027 için yüzde 2,1'den yüzde 2,2'ye çıkardı.Avrupa'da doğal gaz fiyatı sert yükseldiAvrupa'da doğal gaz fiyatları savaşın etkisiyle sert dalgalanırken, genel eğilim yukarı yönlü oldu.

Hollanda merkezli Title Transfer Facility (TTF) nisan vadeli kontratlarda fiyatlar, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 32 avro seviyesindeyken 19 Mart kapanışında 61 avroya çıkarak yüzde 90'ın üzerinde artış kaydetti.

Aynı gün 72 avrodan açılan fiyatlar gün içinde gerilese de yüksek seviyesini korudu.Enerji maliyetlerindeki yükselişin akaryakıt, elektrik ve ısınma fiyatlarına yansımasının ardından üretim ve lojistik giderleri üzerinden daha geniş çaplı bir fiyat baskısı oluşturabileceği, bunun da Avrupa'da enflasyon görünümünü yeniden yukarı çekebileceği değerlendiriliyor.Euro Bölgesi'nde fiyat istikrarı riskleri arttıEnerji fiyatlarındaki yükseliş, Euro Bölgesi’nde de enflasyon risklerini artırırken büyüme görünümünü zayıflattı.

European Central Bank, artan fiyat baskılarına rağmen üç temel politika faizini sabit bıraktı.ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu’daki savaşın emtia piyasalarını bozarak reel gelirler ve güven üzerinde baskı yarattığını, bu nedenle 2026 projeksiyonlarında tüketim ve yatırım beklentilerinin aşağı yönlü revize edildiğini açıkladı.

Lagarde, çatışmanın enflasyon için yukarı, büyüme için aşağı yönlü riskler oluşturduğunu vurguladı.Bank of England da benzer endişelerle politika faizini yüzde 3,75’te sabit tutarken, Orta Doğu’daki gelişmeleri ekonomi için 'yeni bir şok' olarak nitelendirdi ve kısa vadede enflasyonun yükselebileceğine işaret etti.