5 haftalık yükseliş serisi: Arz kaybı küresel akaryakıt piyasasını sarsıyor

İran'daki savaş üçüncü haftasını doldururken petrol piyasaları, üst üste beşinci haftalık kazancını kaydetti.

Hürmüz Boğazı'nın üç haftadır kapalı kalması ve dünyanın ana enerji geçiş noktasında hiçbir seyrüseferin olmaması dünya akaryakıt piyasasını etkisi altına aldı.

Dünyanın birçok bölgesinde akaryakıt fiyatlarında önemli etken olan Brent petrol, varil başına 113 dolar civarında, Batı Teksas ham petrol 98 dolar civarında işlem görüyor.Piyasa gerçek arz kaybını fiyatlandırıyorABD, Jones (Denizcilik) Yasası'nı askıya almak, Rusya'ya yönelik yaptırımları daha da hafifletmek veya İran'ın denizdeki petrolüne yönelik yaptırımları kaldırmak gibi mevcut tüm araçları kullanarak piyasa endişelerini gidermeye çalışsa da, piyasanın yükselişi devam ediyor.2022 ortalarından bu yana en yüksek haftalık kapanış seviyesini kaydeden petrol piyasasında; Irak'ın tüm petrol sahalarında mücbir sebep ilan etmesi ve Kuveyt rafinerilerine insansız hava aracı saldırıları düzenlenmesiyle artık gerçek arz kaybı fiyatlandırılıyor.Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) acil durum envanter önlemleri ve ni gölgede bıraktığı için rezervlerden 400 milyon varil petrol salmasına ragmen piyasalar küresel enerji akışlarında uzun süreli bir aksamaya hazırlanıyor.Brent petrol ve Dolar/TL pompa fiyatlarını belirliyorUzmanlar, petrolün uluslararası fiyatı ile birlikte dolar/TL kurunun da akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde yakından izlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Brent petrol fiyatı hızla arttığında, kurdaki hareketlerle birlikte yurt içi maliyet baskısına yol açabiliyor.Kısacası Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde brent petrol fiyatı tek başına yeterli olmuyor.

Rafineri çıkış fiyatları, maliyet değişimlerinin pompaya geçmeden önceki önemli ara basamağını oluşturuyor.

Burada uluslararası fiyat ve kur etkisi hesaplanıyor, ardından dağıtım, bayi marjları ve işletme giderleri ve vergiler eklenerek son kullanıcı fiyatı oluşuyor.21 mart 2026 akaryakıt fiyatlarıKüresel akaryakıt piyasasında dalgalanma sürerken, Türkiye’de pompa fiyatları yürürlükteki eşel mobil system ile birlikte belirleniyor.

Buna göre yurt genelinde yaklaşık olarak benzin 62 TL’den, motorin ise 71 TL’den fiyatlandırılıyor.İstanbulİstanbul benzin litre fiyatı: 62.00 TLİstanbul motorin litre fiyatı: 71.10 TLİstanbul LPG litre fiyatı 30.49 TLAnkaraAnkara'da benzin litre fiyatı: 62.97 TLAnkara'da motorin litre fiyatı: 72.22 TLAnkara'da LPG litre fiyatı: 92.76 TLİzmirİzmir’de benzin litre fiyatı: 63.25 TLİzmir’de motorin litre fiyatı: 72.50 TLİzmir’de LPG litre fiyatı: 30.29 TLEşel Mobil system yeniden düzenlenecek mi?Akaryakıt fiyatlarının yaklaşık yarısını oluşturan vergiler ise bir diğer önemli etken ancak bu konuda Türkiye’de eşel mobil system devrede.

Yeni uygulamayla petrol fiyatındaki artışın yalnızca yaklaşık yüzde 25’i pompaya yansırken, kalan bölüm devletin vergi gelirinden karşılanacak şekilde düzenlendi.Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını otomatik olarak vergi ve kur değişimlerine göre ayarlayan “Eşel Mobil Akaryakıt Fiyatlandırma Sistemi” sistemi şöyle çalışıyor:Petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişimler, rafineri çıkış fiyatlarına ve dolayısıyla pompaya yansıyacak şekilde belli katsayılarla hesaplanıyor.Eğer brent petrol fiyatı veya dolar/TL belirli bir eşiğin üzerine çıkarsa, bu artış otomatik olarak pompaya yansıyor; düşüşlerde de fiyat geri çekilebiliyor.

Böylece fiyatlar, maliyetlerle daha uyumlu ve öngörülebilir hale geliyor, ani artış veya düşüşlerin tüketiciye etkisi düzenleniyor.Ancak motorin ÖTV’sindeki boşluk büyük ölçüde eridiği ve motorinde artık ÖTV payı kalmadığı değerlendiriliyor; bu nedenle 20 Mart 2026 itibarıyla yaklaşık 5 TL’lik pompa fiyatı artışı gerçekleştiği sektör kaynaklarında dile getirildi.

Bu durum eşel mobil sisteminin sınırlarına ulaştığını ve yeni zamların doğrudan tüketiciye yansımaya başladığını gösteriyor.

Benzin ve LPG tarafında ise hâlen sınırlı da olsa bir vergi payı bulunduğu için zam yansımalarının her bir ürün grubunda farklılaştığı belirtiliyor.Bu yaklaşım, uluslararası fiyat ve döviz kurundaki dalgalanmaların enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamayı amaçladığından, dezenflasyon politikasındaki ekonomi yönetiminin yeni bir düzenlemeye gidebileceği belirtiliyor.