Haber Detayı
iKöleler çağı
Kabul edin aslında siz de bir dijital kölesiniz! (iKöle) Dijital araçlar giderek insanlığın emeğini ve zamanını sömüren yapılara dönüşüyor. Ancak buna karşı çözüm teknoloji reddi değil. Söz konusu platformları dayanışma odaklı kullanmak.
“iKöle” (iSlave) kelimesi 2010 yılında uluslararası bir kampanya sırasında Hong Kong ve İsviçre’deki emek eylemcileri tarafından icat edilen bir ifadedir. iKöle terimi üzerine düşünen isimlerden biri olan Jack Linchuan Qui, “Kölelik şaşırtıcı derecede esnektir” diyor.
Bu önemli bir tespit.
Qui’ye göre köleleştirmenin temelinde kapitalist modernite ve köle rejimlerinin zaman içinde mutasyon geçirme kapasitesi vardır. 1500’lerde Karayip’e Afrikalı insan ticareti yapılıyor olsa da ilk modern kölelik rejimi kendisini 17. yüzyılda Atlantik ötesinde gösterir.
Bu kölelik rejiminin merkezinde şeker odaklı kıtalararası ticaret vardır.
Şeker, insanların her geçen gün bağımlı hale getirileceği üretilmiş bir tüketim malzemesi olarak dünya tarihinde yerini alacaktır.
Qui, “Bugün şekerin işlevsel muadilleri Facebook, Wechat, Candy Crush’tır” diyor ve “iköle imalatı ve tüketici tarzı ikölelik” kavramlarını dikkatimize sunuyor.
DİJİTALE BAĞIMLI İNSAN Qui, iKöle imalatı için üretim tarzı olarak tüm dünyada kötü çalışma koşullarıyla bilinen, Apple’la yakın ilişkisi olan Foxconn’daki Çinli işlerin durumunu örnek gösterir.
Tüketici tarzı iKölelik’te ise Facebook gibi serbest emek ve dijital cihazlara bağımlı insanlardan söz eder.
Kölelik üretim tarzı olan iKölelik ve imal edilmiş olan iKöle: Şimdi bunları biraz açmaya çalışalım.
Üretim Kongo Cumhuriyeti gibi yerlerde başlar.
Silah tehdidi altında, çocuk işçilerinde bulunduğu madenciler akıllı cihazların elektronik bileşenleri için gerekli olan madenleri çıkarır.
Bu bileşenler Foxconn gibi devasa fabrikalarda bir araya getirilir.
Foxconn, dünyanın en büyük elektronik imalatçısıdır.
Foxconn’da son derece berbat koşullarda çalışan işçiler arasında “öğrenci stajyerler” de vardır.
Ergenlik döneminde olan bu öğrencilerin fabrikada üç ay staj yapması mezuniyetleri için bir zorunluluktur.
Stajyerler Iphone kılıfları yaparken her gün 10 saat ayakta durmak zorundadırlar.
Foxconn işçileri arasında iş yüküne dayanamayıp intihar edenler de vardır.
Üretim tarzında tablo böyleyken iKölelik, oyunlar ve sosyal medya kullanımlarındaki bağımlılıkla ilgilidir.
Marx, kapitalist sömürüyü analizlerken kapitalist değer birikimi olan artı değerin ya çalışma saatlerinin uzatılmasıyla veya üretim süreçlerinin yoğunlaştırılması yoluyla emek süresinin ele geçirilmesi olduğunu söyler.
ZAMANIN SÖMÜRÜSÜ Qui, şöyle bir soru sorar: Facebook bizden ne kadar zaman elde etmiştir? 2014 yılında yaptığı bir değerlendirmeye göre 653 milyar saattir bu.
Zamansal egemenliğimizi kaybettiğimiz, sıfır ücretle sömürüldüğümüz gerçeği herkesin kullandığı akıllı telefonlarda anlık olarak da raporlanmaktadır.
Kapitalist köleliğin maddi temeli olan okyanuslar ve kıtaların yerini alan siber uzay, akıllı cihazlar ve büyük verinin yeni dünyası gittikçe genişlemektedir.
Bu gerçeğin karşısında birer iKöle olduğumuzu kabul ederek şimdi ne yapabileceğimizi sormalıyız.
Teknoloji reddiyesi mantıklı bir çözüm gibi durmamaktadır.
Yapılacak en doğru tutumlardan biri tüm bu mecraları sınıf mücadelesi, yoksulluğun, eziyetin sonlandırılması ve örgütlü mücadele için bilinçli kullanmaktan geçmektedir.
Qui, “iKölelik dünyanın sonu değildir” diyor.
Aksine yeni bir başlangıç olarak değerlendirip özneler arası ilişkiyi yeniden inşa etme, küresel ölçekte örgütleme ve kapitalist sistemin işleyişini işlemez hale getirmenin önemli bir aracına dönüşebilir. * Dijital Nesneler, Dijital Özneler, J.L.
Qui, ‘Hoşça kal iköle’.
Editörler: David Chandler, Chistian Fuchs, çeviri: Gamze Boztepe
