Hürmüz’ün 21 günlük faturası 48,3 milyar dolar

ABD ve İsrail’in İran’a saldırması ve İran’ın misillemeleri, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ti­caret yolları, lojistik, finans ve turizm başta olmak üzere bir­çok sektörde ciddi ekonomik yavaşlamaya yol açtı.

Savaşın ilk 3 haftalık günlük bilanço­su, bölge ekonomilerinde olu­şan tahribatı net biçimde orta­ya koydu.

Körfez bölgesi, gün­lük yaklaşık 30 milyon varillik petrol üretimiyle dünya arzı­nın yaklaşık üçte birini temsil ederken, aynı zamanda küre­sel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’na da ev sahipliği yapı­yor.

Küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini gerçek­leştiren Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin doğal gaz sev­kiyatları ile Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak gibi ülkelerin petrol ihracatının büyük bö­lümü bu güzergâh üzerinden dünya pazarlarına açılıyor.

ABD-İsrail ve İran Savaşı’nın üçüncü haftasında Körfez ül­kelerinin petrol ihracatı yüz­de 60’tan fazla düşüşle günlük 25,1 milyon varilden 9,7 mil­yon varile geriledi.

Uluslara­rası Enerji Ajansı (IEA) veri­lerine göre, deniz yoluyla yapı­lan petrol sevkiyatının yüzde 25’i Hürmüz Boğazı’ndan geçi­yor.

Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan gibi büyük Asya ekonomileri Körfez bölgesin­den önemli miktarda petrol it­hal ediyor.

Buradan yola çıkan ham petrolün yüzde 44’ü Çin ve Hindistan’a ihraç ediliyor.Modern tarihteki en büyük petrol arz kesintisi yaşanıyor Yaklaşık 15 milyon varillik söz konusu kesinti, modern ta­rihteki en büyük petrol arz ke­sintilerinden biri olarak de­ğerlendiriliyor.

LNG ve pet­rokimya gelirleri hariç Körfez ülkelerinin petrol gelirlerinin son iki haftalık kaybı 25 mil­yar dolar olarak hesaplanırken, LNG ve diğer ürünlerin dahil edilmesiyle bu miktarın daha da yükselmesinden endişe edi­liyor.

Türkiye Enerji Strateji­leri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, Suudi Ara­bistan, Birleşik Arap Emirlikle­ri, Katar, Kuveyt, Umman, Bah­reyn ve Irak’ın enerji krizinden kaynaklı toplam kaybının gün­lük yaklaşık 2,3 milyar dolar se­viyesinde olduğunun tahmin edildiğini söyledi.

Akyener’in ifade ettiği tahmine göre, 21 gün önce kapanan Hürmüz Bo­ğazı’nın Körfez ülkelerine fa­turası 48,3 milyar doları buldu.

Akyener, ülkelerin yıllık petrol ve doğal gaz gelirlerine bakıldı­ğında tahmini günlük kayıpla­rını şöyle sıraladı:* Suudi Arabistan – 1 milyar $* BAE - 350 milyon $* Katar - 300 milyon $* Kuveyt - 200 milyon $* Bahreyn - 40 milyar $* Irak – 300 milyon $Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’da artan gerili­min küresel petrol arzında tari­hin en büyük kesintisine yol aç­tığı uyarısında bulunarak, pet­rol tüketimini hızla düşürecek radikal bir eylem planı çağrısı yaptı.

IAE’nin açıklamasında, küresel petrol talebinin yüzde 45’ini oluşturan ulaşım sektö­rü başta olmak üzere, tüketimi kısa sürede azaltacak stratejik önlemler sıralandı.

Ulaşım kay­naklı yakıt sarfiyatını düşürmek amacıyla uygun iş kollarında uzaktan çalışma modeline ge­çilmesini, otoyollardaki hız li­mitlerinin ise en az 10 kilomet­re düşürülmesini önerildi.

Özel araç kullanımı yerine toplu taşı­manın teşvik edilmesi gerektiği vurgulanan açıklamada, büyük­şehirlerde trafik yoğunluğunu ve yakıt tüketimini kontrol altı­na almak amacıyla “tek-çift pla­ka” uygulamasına gidilmesi çağ­rısı yapıldı.

IEA Başkanı Fatih Birol, “Talebi azaltmaya yöne­lik bu önlemler, tüketicileri eko­nomik şoktan korumak ve ener­ji güvenliğini desteklemek için kritik bir araçtır” dedi.IMF’den enflasyon uyarısı Uluslararası Para Fo­nu (IMF) Sözcüsü Julie Kozack, Orta Doğu’daki gerilimin küre­sel ekonomiye etkisinin büyük ölçüde çatışmanın süresine ve şiddetine bağlı olacağını belirte­rek, petrol fiyatlarındaki artışın uzun sürmesi halinde küresel manşet enflasyonun yüksele­bileceğini, üretimin ise azalabi­leceğini ifade etti.

Kozack, Orta Doğu’daki çatışma dikkate alın­dığında merkez bankalarına yö­nelik tavsiyelerinin sorulması üzerine ise “Merkez bankaları­na tavsiyemiz, enerji fiyatların­daki bu artış karşısında tetikte olmaları ve özellikle enflasyon beklentileri üzerinde olası etki­lerinin ne olabileceğini incele­meleridir” ifadelerini kullandı.Hedef doğal gaz tesisleri mi olacak?

ABD Başkanı Trump’ın İran’ın enerji altyapısını hedef alma tehdidinin hayata geçme­si halinde, saldırıların doğalgaz santrallerine yoğunlaşabilece­ği değerlendiriliyor.

Uluslara­rası Enerji Ajansı verilerine gö­re, İran’da elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 80’i doğalgazdan sağlanıyor.

Bu durum, olası bir saldırıda enerji arzını doğru­dan etkileyebilecek kritik nok­taların başında doğal gaz tesis­lerinin geleceğine işaret ediyor.

Olası bir saldırı senaryosunda, başkent Tahran’ın güneydoğu­sunda bulunan Damavand kom­bine çevrim santralinin önce­likli hedefler arasında yer alabi­leceği ifade ediliyor.Karneye geçiş zorunlu hale gelecek Küresel enerji piyasalarında artan arz belirsizliği, kıta ülkesi Avustralya’yı vurdu.

Son değerlendirmelere göre, 2026 yılına son derece düşük dizel stoku ile giren ülkede arz sıkıntısı madencilikten tarıma birçok sektörde üretim ve ticaret akışını sekteye uğratabilir.

Tahminlere göre kıtlık nedeniyle karneye geçiş zorunlu hale gelecek, sektör önceliklendirme listesi yapacak ve stratejik rezervler devreye girecek.G7’den ortak mesaj G7 ülkeleri dışişleri bakanları ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas tarafından G7 ülkeleri adına Orta Doğu’daki mevcut bağlama ilişkin ortak açıklama yapıldı.

IEA üyelerinin 11 Mart’ta petrol rezervlerinin kullanıma açılmasına karar verdiği hatırlatılan açıklamada, “Küresel çapta enerji tedarikinin sağlanmasını desteklemek için gerekli tüm adımları atmaya hazırız” ifadesi kullanıldı.İran petrolüne geçici izin ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, denizde bekleyen İran petrolünün satışına izin veren, dar kapsamlı ve kısa süreli bir genel lisans yayımladıklarını bildirdi.

Yaptırım altındaki İran petrolünün Çin tarafından ucuza stoklandığına işaret eden Bessent, bu mevcut arzın geçici olarak serbest bırakılmasıyla ABD’nin yaklaşık 140 milyon varil petrolü hızla küresel piyasaya sunacağını, böylece dünya çapındaki enerji miktarının artacağını ve İran’ı sorumlu tuttuğu arz üzerindeki geçici baskıların hafifletilmesine yardımcı olunacağını aktardı.Gıda güvenliği tehlikede Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Orta Doğu’da devam eden çatışmaların küresel ticaretin büyüme beklentileri üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu ve 2026 yılı ticaret projeksiyonlarını aşağı yönlü tehdit ettiğini duyurdu.

DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo- Iweala, Orta Doğu’daki krizin temel gıda güvenliğini ve tüketici maliyetlerini tehdit ettiğini belirterek “Enerji fiyatlarındaki sürekli artışlar gıda güvenliği, tüketiciler ve işletmeler üzerindeki maliyet baskıları aracılığıyla küresel ticaret risklerini tırmandırabilir” dedi.AB’den acil önlem paketi AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Orta Doğu’daki kriz nedeniyle fosil yakıt fiyatlarında yaşanan artışa çözüm bulunması gerektiğini belirterek, vatandaşları ve şirketleri korumak için acil önlemler alınacağını bildirdi.

Costa, önlemlerin 2027 sonuna kadar hayata geçirileceğini ve AB pazarındaki en kritik 10 engeli ortadan kaldıracaklarını anlattı.