İran'ın vurduğu İsrail'in nükleer kalbi... Kennedy suikasttan dört ay önce ne istedi

İran'ın geçtiğimiz günlerde İsrail’e yönelik düzenlediği füze operasyonunda hedef alınan noktalardan biri olan Dimona Nükleer Tesisi, sadece bugünün değil, 60 yıl öncesinin de en büyük diplomatik krizlerinden birinin merkezindeydi.

ABD tarihinin deşifre edilen belgeleri, Başkan John F.

Kennedy’nin (JFK) bu tesis yüzünden İsrail yönetimiyle nasıl bir "sinir savaşı" verdiğini gözler önüne seriyor.KENNEDY'NİN DİNMEYEN ŞÜPHESİ: 'DİMONA’DA NE OLUYOR?'1960’ların başında İsrail, Negev Çölü'ndeki Dimona tesisini "tekstil fabrikası" veya "tarımsal araştırma merkezi" olarak dünyaya tanıtsa da, ABD istihbaratı buranın bir nükleer silah merkezi olduğundan şüpheleniyordu.3 Temmuz 1963 tarihli telgrafta JFK, dönemin İsrail Başbakanı Levi Eshkol’a bir telegram yolladı.

Kennedy telegramında, Dimona’nın "barışçıl amaçlarla" kullanıldığından emin olmak için ABD’li bilim insanlarının tesise tam erişimle girmesini ve denetimlerin periyodik hâle getirilmesini talep ediyordu.SUİKASTTAN SADECE DÖRT AY ÖNCEBelgelerin en çarpıcı yönü ise zamanlaması.

JFK, İsrail’in nükleer programına karşı en sert tavrını takındığı ve bu denetimler için baskıyı artırdığı son yazışmalarını Temmuz 1963’te yazmıştı.

Bu tarihten yaklaşık dört buçuk ay sonra, 22 Kasım 1963’te Dallas’ta bir suikast sonucu hayatını kaybetti.JFK'den sonra koltuğa oturan Lyndon B.

Johnson döneminde ise ABD’nin Dimona üzerindeki bu sert baskısı hafifledi ve İsrail’in nükleer programı üzerindeki "belirsizlik politikası" bir anlamda zımnen kabul edildi.Dimona Nükleer TesisiKENNEDY'NİN MESAJIKenndy'nin İsrail Başbakanı'na yolladığı mektupta şu satırlar yer alıyor:"Sayın Başbakan:İsrail Başbakanı olarak görevlerinizi üstlenmeniz vesilesiyle tebriklerimi sunmaktan büyük kişisel memnuniyet duyuyorum.

Yeni görevlerinizde dostluğumuz ve en iyi dileklerimiz sizinledir.

Size bu zamanda yazıyor olmamın nedenlerinden biri de budur.Eminim ki, Başbakan Ben-Gurion ile Amerikalıların İsrail'in Dimona'daki nükleer tesisine yapacağı ziyaretler konusunda yaptığım görüşmelerden haberdarsınızdır.

En son Başbakan bana 27 Mayıs'ta yazmıştı.

Sözleri, hem sizin Hükümetiniz hem de benimki için kolay olmadığını bildiğim bir soruna dair yoğun bir kişisel değerlendirmeyi yansıtıyordu.

Eski Başbakan'ın, Dimona'nın münhasıran barışçıl amaçlara tahsis edileceğine dair güçlü teyidini ve İsrail'in Dimona'ya periyodik ziyaretlere izin verme konusundaki istekliliğini yeniden teyit etmesini memnuniyetle karşıladık.Görevi devralmanızdan bu kadar kısa bir süre sonra yüklerinize bir yenisini eklemek zorunda kaldığım için üzgünüm; ancak bu sorunun taşıdığı hayati önemin, Sayın Ben-Gurion'un 27 Mayıs tarihli mektubundan kaynaklanan, bu tür ziyaretlerin niteliği ve zamanlamasına ilişkin belirli ilave hususları bu erken tarihte sizinle ele almamı gerektirdiğini hissediyorum.Bu ziyaretlerin mümkün olduğunca uluslararası standartlara uygun olması, böylece Dimona projesinin barışçıl amacına ilişkin tüm şüpheleri ortadan kaldırması gerektiği konusunda bana katılacağınızdan eminim.

Sayın Ben-Gurion'a yazdığım gibi, İsrail'in nükleer alandaki çabaları meselesi kadar barış için hayati olan bir konuda güvenilir bilgi edinilemediği düşünülürse, (ABD) Hükümetimizin İsrail'e olan bağlılığı ve desteği ciddi şekilde tehlikeye girebilir.Bu nedenle, bilim insanlarımızdan bizim ve sizin önermiş olduğunuz alternatif ziyaret programlarını incelemelerini istedim.

İsrail'in amaçlarının makul bir şüphenin ötesinde netleşmesi gerekiyorsa, ortak amaçlarımıza en iyi hizmet edecek takvimin; bu yazın başlarında bir ziyaret, Haziran 1964'te bir başka ziyaret ve bundan sonra altı aylık aralıklarla yapılacak ziyaretler olacağına inanıyorum.

Böyle bir programın size, Sayın Ben-Gurion'un 27 Mayıs tarihli mektubunda önerdiğinden daha fazla zorluk çıkarmayacağından eminim.

Bilim insanlarımızın Dimona tesisindeki tüm alanlara, yakıt fabrikasyon tesisleri veya plütonyum ayrıştırma tesisi gibi kompleksin ilgili her bir parçasına erişiminin olması ve kapsamlı bir inceleme için yeterli sürenin ayrılması esastır; Sayın Ben-Gurion'un mektubunun da bu hususla uyumlu olduğunu anlıyorum.Bu konunun İsrail'in, Amerika Birleşik Devletleri'nin gelecekteki refahı ve uluslararası düzeyde taşıdığı gerçek hayati önemi tam olarak takdir ettiğinizi bilerek, eminim ki üzerinde dikkatle düşünülmüş bu talebimize en içten ilginizi göstereceğinizden eminim.Saygılarımla,John F.

Kennedy"Odatv.com