İsrail'in Lübnan'a geçmişte düzenlediği altı saldırıda neler yaşandı?

İsrail ordusu, İran destekli Hizbullah'a karşı Lübnan'daki kara ve hava saldırılarını genişleteceğini açıkladı .

Bu durum, olası geniş çaplı bir işgal planladığına dair endişeleri artırdı.İsrail, ABD ile ortaklaşa İran'a yönelik saldırılarının başlamasına yanıt olarak Hizbullah'ın bu ayın başlarında ülkeye roket fırlatmasının ardından, bu örgüte karşı yürüttüğü saldırıları yoğunlaştırdı.22 Mart Pazar günü, İsrail'in hava saldırısı, kıyı kenti Sur yakınlarındaki Kasmiye Köprüsü'ne zarar verdi.

Köprü Lübnan'ın güneyini orta kesimlere bağlayan önemli bir geçiş noktası.

BBC'nin Ortadoğu muhabiri Hugo Bachega, "İsrailli yetkililer, grubun bu köprüleri ülkenin güneyine takviye göndermek için kullandığını söylüyordu" dedi."Gerçek şu ki, bunlar devletin kritik altyapısına ait sivil köprüler ve sivil nüfus tarafından kullanılıyor."Ve Lübnan'da, bunun İsrail'in olası geniş çaplı bir kara işgali öncesinde ülkenin güneyini geri kalanından koparmaya yönelik bir stratejisinin parçası olabileceğinden korkuluyor" diye ekledi.

Birçok Lübnanlı, İsrail'in 1980'ler ve 1990'lardakine benzer şekilde ülkenin güneyinde bir tampon bölge oluşturmaya çalıştığından endişe ediyor.İsrail'in bombardımanının başlamasından bu yana bir milyondan fazla insan yerinden oldu ve "evlerini terk etmek zorunda kalan birçok ailenin asla geri dönemeyeceği" kaygıları var.Bu durum, İsrail ile Hizbullah arasındaki onlarca yıllık düşmanlığın son halkası ve İsrail, Lübnan'ı ilk kez işgal etmiyor.

İsrail, kuzey komşusunun sınırları içinde en az altı kez geniş çaplı saldırılar yürüttü.1978: Litani Operasyonu (Lübnan'da Birinci İsrail İşgali olarak biliniyor)14 Mart'ta İsrail, Lübnan merkezli Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) savaşçılarını sınırdan uzaklaştırmak amacıyla operasyon başlattı.

Bu, FKÖ'nün kuzey İsrail'de en az 30 sivili öldüren denizden düzenlediği saldırının ardından gerçekleşti.FKÖ, 1970'te Ürdün'den çıkarılmasının ardından tamamen Lübnan'a yerleşmişti.İsrail kuzeyde Litani Nehri'ne kadar ilerledi ancak İsrail'in ilerleyişi öncesinde geri çekilen FKÖ güçleriyle çatışmaya giremedi.

FKÖ iki hafta sonra ateşkes ilan etti ve İsrailliler yıl içinde geri çekildi ancak sınır bölgelerini kontrol etmek üzere Güney Lübnan Ordusu adlı Hristiyan bir vekil milis gücünü destekledi.Litani Operasyonu Haziran'da sona erdiğinde, 1.100'den fazla Lübnanlı ve Filistinlinin öldüğü tahmin ediliyor.Yeni kurulan Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü (Unifil) barış güçleri, BM güvenlik konseyi kararları uyarınca iki ülke arasındaki fiili sınır (Mavi Hat) boyunca konuşlandırıldı.Tarihteki en tehlikeli BM barışı koruma görevinde 1978'den bu yana, çeşitli milletlerden 300'den fazla barış gücü askeri öldü. 1982: Galile için Barış Operasyonu (Lübnan'da İkinci İsrail İşgali) Litani Operasyonu, FKÖ ile İsrail arasındaki sınır çatışmalarını sona erdirmedi ve 3 Haziran 1982'de Londra'da bir Filistin örgütü tarafından İsrail büyükelçisinin vurulup yaralanmasının ardından Savunma Bakanı Ariel Şaron yönetimindeki İsrail güçleri binlerce asker ve yüzlerce araçla çok daha büyük bir operasyon başlattı.Saldırı 6 Haziran'da başladı ve bu kez İsrail güçleri birkaç gün içinde başkentin eteklerine kadar ulaştı.

Buradan çoğunlukla Müslüman Batı Beyrut'u bombaladılar.İki aydan uzun süren kuşatmanın ardından binlerce Filistinli savaşçı deniz yoluyla tahliye edildi.İsrail güçleri ülkenin doğusunda Suriye birlikleriyle de çatıştı ve savaş uçaklarıyla yürütülen en büyük saldırılardan birinde onlarca Suriye uçağını imha etti.Lübnan çatışmaların yaklaşık 19.000 Lübnanlı, Filistinli ve Suriyeli sivili ve silahlı personeli öldürdüğünü açıkladı ancak bu sayı tartışmalı.

İsrail ordusu, Haziran-Eylül 1982 arasında 376 asker kaybettiğini söylüyor.Ancak ölümler bununla bitmedi. 14 Eylül'de Lübnan'ın yeni seçilen Hristiyan cumhurbaşkanı bir bombalı saldırıda öldürüldükten sonra, İsrail birlikleri Hristiyan milislerin Sabra ve Şatila'daki Filistin mülteci kamplarına girerek çok sayıda sivili katletmesine izin verdi – tahminler 700 ile 3.500 arasında değişiyor.İsrail birlikleri ertesi yıl Lübnan'ın merkezinden çekildi ve 1985'te sınırdan yaklaşık 19 km içeride bir "güvenlik bölgesi"ne çekildi ancak Lübnan'ı tamamen terk etmeleri 18 yıl daha alacaktı.Büyük ölçüde İran tarafından silahlandırılan ve finanse edilen Hizbullah, bu yabancı güçlerle Lübnan topraklarında savaşmak için oluşturuldu. 1993: Hesaplaşma Operasyonu (Yedi Gün Savaşı)25 Temmuz'dan itibaren bir hafta boyunca onlarca Hizbullah hedefi bombardımana tutuldu.

İsrail bunun, Lübnan'daki İsrail mevzilerine ve kuzey İsrail'e yönelik roket saldırılarına yanıt olduğunu ve operasyonun "Hizbullah'ın güney Lübnan'ı terör üssüne dönüştürmesini engellemeyi" amaçladığını söyledi.Hizbullah, roketlerinin önceki İsrail helikopter saldırılarına karşılık olarak ateşlendiğini iddia etti.İsrail Ordusu bombardıman sırasında binlerce top mermisi attı ve 50 düşman savaşçısını ("terörist") öldürdüğünü öne sürdü.Ancak binlerce bina yıkıldı ve BM'ye göre 130 sivil öldü, 300.000 kişi yerinden edildi.

İsrail Ordusu, iki İsrailli sivil ve bir askerin öldüğünü söyledi. 1996: Gazap Üzümleri Operasyonu (Nisan Saldırısı) İsrail Ordusu'nun Lübnan'daki bir sonraki saldırısı, benzer bir model izledi ancak iki kat daha uzun sürdü.Nisan'da yine İsrail'e roketler fırlatıldıktan sonra çatışma çıktı ve İsrail yine binlerce top mermisiyle karşılık verdi.

BM'ye göre bu durum çoğu sivil olmak üzere 200'den fazla insanın ölmesine yol açtı.100'den fazla kişi, sivillerin sığındığı Kana'daki bir BM mevzisine İsrail ordusunun düzenlediği saldırıda öldürüldü.Ordu, Lübnan'daki Şii köylerini hedef alarak sivilleri Beyrut'a doğru hareket ettirmeyi ve böylece Suriye ile Lübnan hükümetlerine Hizbullah'a karşı somut mücadele baskısı uygulamayı amaçladığını söyledi.Hizbullah İsrail'e yüzlerce roket fırlattı; BM'ye göre 55 civarında sivil yaralandı.Yüz binlerce Lübnanlı ve on binlerce İsrailli sivil yerinden oldu.27 Nisan'da imzalanan ateşkesle çatışma sona erdi.2006: İkinci Lübnan Savaşı (2006 Lübnan Savaşı)Hizbullah'ın 12 Temmuz'da iki İsrail askerini kaçırmasının ardından İsrail güçleri bir aydan uzun süre güney Lübnan ve Beyrut'a hava, kara ve deniz saldırıları düzenledi.Saldırılar hem Hizbullah hedeflerini hem de Beyrut Uluslararası Havalimanı dahil sivil altyapıyı vurdu.Kara işgali, önceki girişimlerde olduğu kadar derin ilerlemedi ve Hizbullah bu savaşı bir zafer olarak kutladı.BM aracılığındaki ateşkes 14 Ağustos'ta yürürlüğe girdi.

BM kararına göre Litani Nehri'nin güneyinde yalnızca BM barış güçleri ve Lübnan Ordusu bulunacaktı, ancak bu hiçbir zaman uygulanmadı.34 günlük çatışmada çoğu sivil 1.125'ten fazla Lübnanlı ile 119 İsrailli asker ve 45 sivil öldü.2023 -Hizbullah, müttefiki Hamas'ın 7 Ekim'de İsrail'ein güneyine düzenlediği ölümcül saldırının ertesi günü, Gazze'deki Filistinlilere destek için tartışmalı bir sınır bölgesindeki İsrail mevzilerine roket fırlattı.Hizbullah 9 Ekim'de kuzey İsrail'i de hedef almaya başladı.

Misilleme saldırıları 17 Eylül 2024'e kadar sürdü; o gün çatışma, İsrail tarafından sabote edilen Hizbullah çağrı cihazlarının patlamasıyla tırmandı.

Bundan bir gün sonra örgütün telsizleri de patladı.

Ülke genelinde 39 kişinin öldüğü ve binlercesinin yaralandığı bildirildi.Bir hafta sonra Kuzey Okları Operasyonu başladı; İsrail, Hizbullah'a karşı yoğun bir hava kampanyası ve Ekim'de kara işgali başlattı.

Roket saldırıları nedeniyle yerinden olan 60 bin İsrailli sakinin güvenli dönüşünü sağlamak istediğini belirtti.İsrail'in BM büyükelçisi, Eylül 2024'te Hizbullah'ın 7 Ekim 2023 saldırılarından bu yana İsrail'e ve İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri'ne 8.000'den fazla roket fırlattığını söyledi.Savaş, 4.000 Lübnanlı ve 120 İsraillinin ölümüne yol açtı ve Hizbullah'ı önemli ölçüde zayıflattı.Hizbullah'ı 32 yıl boyunca yöneten Hasan Nasrallah, Eylül 2024'te bir hava saldırısında öldürüldü.ABD ve Fransa aracılığında yapılan ateşkes kapsamında Hizbullah, İsrail sınırından yaklaşık 30 km uzaklıktaki Litani Nehri'nin güneyinde silahlı varlığını sona erdirmeyi kabul etti.

İsrail de bölgeden kuvvetlerini çekme sözü verdi.

Ateşkesten bu yana iki taraf da birbirini ihlallerle suçladı.

İsrail, Hizbullah'ın özellikle güneyde askeri kapasitesini yeniden kazanmaya çalıştığını iddia etti.

Ordusu Hizbullah'la bağlantılı olduğunu söylediği hedeflere neredeyse günlük saldırılar düzenledi ve birlikleri güney Lübnan'da en az beş mevziyi işgal etmeye devam etti.