İsrail basınında 'geri vites' değerlendirmesi: 'Çıktığı ağaçtan inmeye çalışıyor'... İşte Trump'ın uçuk 15 şartından enstantaneler

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'da yaptığı geri viteslerin İsrail kamuoyunu şaşırttığı belirtiliyor.

İsrail’in Maariv gazetesinin askeri muhabiri ve analisti Avi Aşkenazi, Trump’ın İran ile “ileri düzey müzakereler” yürütüldüğüne dair açıklamalarının ve verdiği ültimatomu dondurmasının İsrail askeri çevrelerinde “şaşkınlık yarattığını” yazdı. 'İRAN BU ŞARTLARI KABUL EDECEK Mİ?' Aşkenazi, bu çerçevede “Trump kiminle müzakere ediyor?” sorusunun gündeme geldiğini belirtti.

Analiste göre Trump, Hürmüz Boğazı’nın 48 saat içinde açılması için verdiği sert ültimatomun ardından “çıktığı yüksek ağaçtan inmenin bir yolunu arıyor” olabilir.

İsrailli analist, ABD ile İran arasında bir anlaşmanın önünde sonunda gündeme geleceğini savunarak, “Her askeri adımın sonunda siyasi bir sonuç doğması gerekir” değerlendirmesinde bulundu.

Ancak asıl meselenin, İran’ın nükleer programının, balistik füze projesinin tasfiyesi ve Hürmüz Boğazı’nın açılması gibi şartları kabul edip etmeyeceği olduğunu vurguladı.

İsrailli analist, Trump’ın şu anda petrol fiyatları üzerinden “ekonomik bir savaş yürüttüğünü” belirterek, dün attığı adımın küresel piyasaları yatıştırmaya yönelik olduğunu ifade etti.

ASKERİ KAYNAK: MÜZAKERELERDEN HABERİM YOK Aşkenazi ayrıca İsrail ordusundan üst düzey bir kaynağın sözlerini aktardı.

Kaynak, “Müzakerelerden haberim yok, bu siyasi bir konu.

Biz siyasi iradenin talimatları doğrultusunda hareket ederiz, aksi söylenmedikçe bu değişmez.” dedi.

Aynı kaynak, önümüzdeki günlerde İsrail’in İran ve Lübnan’daki operasyonlarını artırabileceğine de işaret etti.

İDDİALAR VE YALANLAMALAR Trump daha önce İran ile bir anlaşma yapmak istediğini, bu kapsamda “güçlü görüşmeler” yürütüldüğünü öne sürmüş ve İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıların beş gün ertelendiğini açıklamıştı.

Ancak bu açıklamaların üzerinden saatler geçmeden İran tarafı görüşme iddialarını yalanladı.

Ardından ABD-İsrail saldırıları İsfahan ve Hürremşehr’deki enerji tesislerini hedef aldı.

Saldırılarda tesisler ve çevredeki konutlarda maddi hasar oluştu, can kaybı yaşanmadı.

İran ise bu saldırılara karşılık vereceğini belirterek, bölgede Washington ile bağlantılı altyapılar ve “İsrail” hedeflerinin meşru hedefler listesinde olduğunu açıkladı.

WASHINGTON'UN İKİ TEMEL HEDEFİ Trump ve yönetimi, İran ile yürütülen mevcut müzakere süreci için iki temel öneri ortaya koydu.

Buna göre Washington, Hürmüz Boğazı’nın Tahran ile birlikte ortak yönetilmesini isterken, ikinci olarak İran petrolünden pay almayı hedefliyor.

Bu yaklaşımın, Venezuela’da uygulanan ve petrol satışlarının ABD kontrolünde yürütülmesi karşılığında gelirden pay alınmasını öngören modele benzer olduğu belirtiliyor. 15 MADDELİK LİSTEDEN ÖNİZLEME Trump ayrıca müzakereler için Washington’ın ana şartlarını da sıraladı. 15 maddeden oluştuğu ifade edilen bu şartlar arasında balistik füze programının sınırlandırılması, nükleer silah edinilmemesi ve bu kapasiteye yaklaşılmaması, uranyum zenginleştirmenin durdurulması ve mevcut zenginleştirilmiş uranyumun teslim edilmesi ile bölgede “barışın sağlanması” yer alıyor.

HÜRMÜZ VE PETROLE ERİŞİM Pazartesi günü kendisine yöneltilen bir soruya yanıt veren Trump, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün kime ait olacağına ilişkin olarak “Ortak kontrol olacak… Belki ben ve Ayetullah.

Hangi Ayetullah olursa” ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca “bir tür rejim değişikliği olacağını, çok büyük bir değişim yaşanacağını” savundu ve son haftalardaki ABD-İsrail saldırılarında üst düzey isimlerin suikasta uğramasının İran’daki yapıyı zaten değiştirdiğini ileri sürdü.

Trump, son iki haftadır Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğinin sağlanması için uluslararası müdahale çağrısı yaparken, ABD’nin Orta Doğu’da petrol taşımacılığını güvence altına alması karşılığında maddi karşılık alması gerektiğini de dile getirmişti.

Trump’ın pazartesi günü gündeme getirdiği bir diğer başlık ise, İran içinde müzakerelere uygun bir figür bulunduğunu iddia etmesi oldu.

Bu çerçevede Venezuela örneğine işaret eden Trump, “Son derece akılcı ve güçlü kişilerle temas halindeyiz.

İçlerinden biri tam da aradığımız kişi olabilir” dedi.

Venezuela modeline atıf yapan Trump, “Oraya bakın, işler ne kadar iyi gidiyor.

Petrol ve ilişkiler açısından çok iyi sonuçlar elde ediyoruz.

İran’da da benzer birini bulabiliriz” ifadelerini kullandı.

PETROL VE 'REJİM GARANTİSİ' Beyaz Saray yetkilileri ise Trump yönetiminin İran’a yönelik planlarının arka planına dair daha net bir tablo çizdi.

Politico’ya konuşan bir yetkili, Washington’ın temel hedeflerinden birinin İran petrolü üzerinde ekonomik kontrol sağlamak olduğunu söyledi.

Aynı yetkili, Trump’ın İran’daki ana petrol merkezlerini hedef almaktan özellikle kaçındığını, çünkü Washington’ın destekleyeceği olası bir liderle Venezuela benzeri bir anlaşma yapılmasının hedeflendiğini belirtti.

Yetkili, planı şu sözlerle özetledi: “Mesele, Venezuela’daki gibi bir isimle çalışmak.

Ona ‘seni burada tutacağız, devirmeyeceğiz, bizimle çalışacaksın ve bize iyi bir anlaşma vereceksin’ demek.

İlk anlaşma da petrol üzerinden olacak.”