Haber Detayı
Altın ve gümüş fiyatları nerede duracak? Prof. Dr. Ali Hepşen’den çarpıcı 4000 dolar analizi
Orta Doğu'da yükselen gerilim, altın, gümüş ve petrol gibi kritik emtiaları sarsmaya devam ediyor. Peki savaş döneminde altın fiyatları neden dalgalanıyor? Prof. Dr. Ali Hepşen, ezber bozan analizinde altının güvenli liman özelliğini neden yitirdiğini ve gümüşteki sert kaybın kritik nedenlerini Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a anlattı. Altın için 4000 dolar sınırı aşılacak mı? İşte detaylar...
Hürmüz Boğazı'ndaki düğüm dünyayı yakmaya devam ediyor.
Ekonomist Prof.
Dr.
Ali Hepşen, enerji krizinin mutfak masrafına ve market fiyatlarına nasıl yansıyacağı hakkında bilgi verdi.
Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a konuşan Hepşen, yüksek faiz ve savaş ortamında konut yatırımı yapacakların bilmesi gereken 'kira çarpanı' detayını anlatarak küçük yatırımcılar için hayati uyarılarda bulundu.
Jeopolitik krizlerde geleneksel olarak altın güvenli limandı; bu savaşta neden değerli metaller darbe aldı?
Prof.
Dr.
Ali Hepşen: Çünkü bu kez savaşın ürettiği ilk etki “güvenli liman talebi” kadar, hatta ondan da fazla, enflasyon ve faiz beklentisini yukarı itti.
Petrol 100 doların üzerine çıktı, Hürmüz’deki aksama enerji arzı riskini büyüttü, piyasa da Fed ve diğer merkez bankalarının daha uzun süre sıkı kalacağını fiyatlamaya başladı.
Böyle bir zeminde altın, güvenli liman olarak destek bulsa bile, faiz getirmeyen bir varlık olduğu için aynı anda baskı da görüyor.
Bu savaşta dolar daha güçlü güvenli liman oldu; altın ise yüksek faiz beklentisi altında ezildi diye düşünüyorum.
Bir de şu var tabii ki: Altın savaşa “aşağıdan” girmedi.
Zaten ocak sonunda 5.595 dolar zirvesini görmüş, yani ciddi ölçüde risk primi toplamıştı.
Böyle dönemlerde ilk reaksiyon alımı gelir, sonra piyasa “buradan sonra yeni ne fiyatlayacağım” diye bakar.
Yeni hikâye daha çok enerji enflasyonu ve faiz oldu.
Bu yüzden savaş var diye altının otomatik olarak yukarı gitmediğini görüyoruz.
Gümüşte düşüş daha da sert oldu; çünkü gümüş hem kıymetli metal hem sanayi metali.
Büyüme endişesi geldiğinde daha hızlı darbe alıyor.
KonuDurumNedenleriAltınSavaşa "aşağıdan" girmedi.Ocak sonunda 5.595 dolar zirvesini görmüş, risk primi toplamıştı.
Yeni hikâye enerji enflasyonu ve faiz oldu.GümüşDaha sert düştü.Hem kıymetli metal hem sanayi metali olması.
Büyüme endişesi geldiğinde daha hızlı darbe alıyor.
Özellikle altın ve gümüş için savaşın uzun sürmesi halinde beklediğiniz en yüksek ve en düşük rakamlar nelerdir?
Prof.
Dr.
Ali Hepşen: Bugünkü veri setiyle konuşursak, altın için kısa vadede bakılacak ilk aşağı bant 4.275–4.000 dolar aralığı.
Eğer savaş uzar ama piyasa bunu “uzun sürecek enerji enflasyonu ve yüksek faiz” şeklinde okumaya devam ederse, altın bir süre bu stres altında kalabilir.
Daha sert bir satışta 4.000 dolar altı teorik olarak mümkün; ama bugünkü haber akışında bunun ana senaryo olduğunu düşünmüyorum.
DeğerAçıklamaAltın Kısa Vade Aşağı Bant4.275–4.000 dolar aralığıOlası Stres NedeniSavaşın uzaması ve piyasanın bunu "uzun sürecek enerji enflasyonu ve yüksek faiz" şeklinde okumasıDaha Sert Satış Senaryosu4.000 dolar altı (Ana senaryo olarak düşünülmüyor) Yukarıda ise ilk güçlü eşik 4.650–4.840 dolar bandı.
Bu bölgenin aşılması için sadece savaşın sürmesi yetmez; savaşın genişlemesi, Hürmüz’de daha kalıcı bir kapanma algısı oluşması ya da finansal sistemde daha ciddi bir kırılma gerekir.
O zaman yeniden 5.000 dolar üzeri konuşulur.
Ama bugün itibarıyla altının yönünü belirleyen ana eksen, savaşın kendisi kadar, bu savaşın faiz patikasını nasıl bozduğu.
BaşlıkAçıklamaGüçlü Eşik4.650–4.840 dolar bandıEşiğin Aşılması İçin Gerekli Koşullar Savaşın sürmesi Savaşın genişlemesi Hürmüz'de daha kalıcı bir kapanma algısı oluşması Finansal sistemde daha ciddi bir kırılma 5.000 Dolar Üzeri Konuşulması İçin EtkenlerYukarıdaki koşulların gerçekleşmesiAltının Yönünü Belirleyen Ana Eksenler Savaşın kendisi Savaşın faiz patikasını bozması GÜMÜŞTE DURUM SERT Gümüşte bant çok daha sert.
Mart başında spot gümüş 83 dolar civarındayken, 23 Mart’ta 69,47 dolar, 24 Mart’ta ise yaklaşık 65,45 dolar seviyesi görüldü.
Dolayısıyla savaş uzarsa gümüş için makul stres bandı kabaca 60–80 dolar diyebilirim.
Yukarıda 80 dolar üzeri ancak risk iştahı yeniden kıymetli metallere dönerse gündeme gelir; aşağıda 60 doların altı ise daha çok küresel büyüme korkusunun öne çıkmasıyla mümkün olur.
DurumTarihFiyat (USD)AçıklamaBaşlangıçMart Başı~83Spot Gümüş FiyatıDüşüş 123 Mart69,47Gümüş FiyatıDüşüş 224 Mart~65,45Gümüş FiyatıMakul Stres Bandı (Savaş Uzarsa)Belirtilmemiş60-80Gümüş için tahmin edilen fiyat aralığıYukarı Yönlü (Risk İştahı Döndüğünde)Belirtilmemiş80 üzeriKıymetli metallere ilginin artmasıylaAşağı Yönlü (Büyüme Korkusu)Belirtilmemiş60 altıKüresel büyüme endişelerinin artmasıyla Hürmüz Boğazı’ndaki aksama petrolü ve LNG sevkiyatını etkiledi.
Dünyayı enerji alanında neler bekliyor?
Petrol ve doğal gaz fiyatları için öngörünüz nedir?
Prof.
Dr.
Ali Hepşen: Burada tablo ciddi.
Hürmüz, dünyanın en kritik enerji boğazlarından biri.
Bugün bu hat, küresel petrol ve gaz taşımacılığının yaklaşık beşte biri için kritik durumda.
Veriler bize savaş sonrası tanker trafiğinin savaş öncesine göre yaklaşık %95 düştüğünü, küresel petrol arzında da yaklaşık %20’lik daralma olduğunu gösteriyor.
Bu nedenle enerji piyasası artık sadece fiyat değil, fiziksel erişim meselesi üzerinden hareket ediyor.
Petrolde bugünkü referansımız bence net.
Brent bugün 100 dolar bandının biraz altında.
Ancak Hürmüz nisan boyunca kapalı kalırsa Brent’in 150 dolara kadar sıçrayabileceği senaryosu açıkça konuşuluyor.
Daha ılımlı senaryoda ise 100–110 dolar bandı korunur.
Kısa vadede ana bant 95–115 dolar; daha sert jeopolitik tırmanmada 130–150 dolar riski söz konusu.
KonuDetayÖnemli BoğazHürmüz BoğazıÖnemiDünyanın en kritik enerji boğazlarından biriEnerji Taşıma OranıKüresel petrol ve gaz taşımacılığının yaklaşık beşte biriSavaş Sonrası Trafik DüşüşüSavaş öncesine göre yaklaşık %95Küresel Petrol Arzı DaralmasıYaklaşık %20Enerji Piyasası Odak NoktasıFiziksel erişim meselesi (sadece fiyat değil)Bugünkü Referans Petrol Fiyatı (Brent)100 dolar bandının biraz altındaHürmüz'ün Nisan Boyunca Kapalı Kalması SenaryosuBrent'in 150 dolara kadar sıçramasıIlımlı Senaryoda Brent Fiyat Bandı100–110 dolarKısa Vadeli Ana Bant95–115 dolarSert Jeopolitik Tırmanmada Risk130–150 dolar Doğal gaz tarafı petrolden daha kırılgan.
Petrol bir ölçüde başka rotalara kayabilir, stoklarla yönetilebilir; gazda ise altyapı ve taşıma esnekliği çok daha sınırlı.
Ayrıca Katar’daki Ras Laffan tesisine verilen hasar nedeniyle ihracat kapasitesinin yaklaşık %17’sinin devre dışı kaldığı söyleniyor.
Bu yüzden Avrupa gaz fiyatları çok daha sert tepki veriyor.
Dolayısıyla gaz tarafında risk daha uzun soluklu.
Özetle, petrolde bir noktada alternatif bulunur; gazda ise hem kontrat yapısı hem altyapı hem de depolama sınırları nedeniyle uyum çok daha zor olur.
Bu da özellikle Avrupa ve LNG ithalatçısı Asya ekonomileri için daha kalıcı bir enflasyon baskısı demek.
Bu savaş döneminde konut yatırımı mantıklı bir hamle mi?
Yoksa yatırımcı beklemeli mi?
Prof.
Dr.
Ali Hepşen: Burada tek cümlelik cevap vermek doğru olmaz.
Çünkü konut yatırımının mantığı, yatırımcının neden alım yaptığına bağlı.
Eğer amaç kısa vadede al-sat yapmaksa, bugünkü jeopolitik ortam ve enerji şoku pek uygun değil.
Çünkü enerji fiyatı yükseldikçe enflasyon baskısı artıyor, merkez bankaları daha sıkı kalıyor; bu da finansman maliyetini yukarıda tutuyor.
Belirttiğim gibi enerji şoku, faiz indirim beklentisini zayıflattı; hatta bazı piyasalarda yeniden faiz artışı ihtimali konuşuluyor.
Bu da konut gibi finansmana duyarlı varlıklarda temkin gerektirir.
Ama amaç kısa vadeli spekülasyon değil de doğru lokasyonda, doğru çarpanla, kira potansiyeli olan bir varlığa girmekse hikâye tabii ki değişir.
Böyle dönemlerde iyi varlıkla kötü varlık arasındaki fark açılır.
Yani “konut alınır mı” sorusundan çok, “hangi konut, hangi kira çarpanıyla, hangi nakit akışıyla alınır” sorusu önem kazanır.
Belirsizlik döneminde konut yatırımı tamamen anlamsız hale gelmez; ama vasat varlık almak çok daha tehlikeli hale gelir.
Dolayısıyla mutlaka bir danışmana fikir sormak gerekir.
Petrol ve enerji fiyatları böyle artmaya devam ederse pazarda, markette fiyatlar nasıl değişiklik gösterir?
Prof.
Dr.
Ali Hepşen: Bu etkinin zinciri aslında net bir akış izler.
Önce akaryakıt ve elektrik maliyeti yükselir.
Sonra taşıma, soğuk zincir, paketleme, gübre, sulama, sanayi girdileri ve lojistik maliyetleri artar.
En hızlı tepkiyi de gıda, ulaştırma ve enerji yoğun kalemlerde görürüz.
Örneğin Avrupa tarafında enerji şoku nedeniyle tüketici güveni ciddi biçimde bozulmuş durumda.
Yani pazarda sadece benzin zammının yansımasını görmeyiz.
Domatesin, meyvenin, paketli ürünün, kargo maliyetinin, hatta restoran fiyatlarının bile yukarı gittiğini görürüz.
Çin’in bile akaryakıt zamlarını sınırlamak için müdahale etmek zorunda kalması, bu geçişkenliğin ne kadar hızlı olduğuna işaret ediyor.
Küçük yatırımcı için bu belirsizlik ortamında en mantıklı hamle hangisi olur?
Prof.
Dr.
Ali Hepşen: Burada en büyük hata, tek bir enstrümana kahraman rolü vermek olur.
Çünkü son bir ayın verisi bize şunu gösterdi: Savaş var diye altın düz çizgi yukarı gitmiyor; petrol yükseliyor ama çok sert dalgalanıyor; dolar güçleniyor; hisse senedi tarafı baskı görüyor; tahvil bile her zaman sığınılacak yer olmuyor.
Reuters’ın son piyasa özetlerinde bu “her cephede oynaklık” hâli çok net.
Bu yüzden küçük yatırımcı için en mantıklı hamle, kanaatimce, tek varlığa yüklenmek değil; likiditeyi koruyarak dağılımı artırmak.
Bir miktar nakit, bir miktar döviz veya dövize endeksli koruma, risk iştahına göre sınırlı altın; ama kaldıraçlı ve aceleci pozisyonlardan uzak durmak daha mantıklı.
