Sosyal medyada beğeni bağımlılığı otoyolları kan gölüne çevirdi

Sosyal medya platformlarının gençleri sürüklediği beğeni çılgınlığı, telefonları silaha, otoyolları ölümcül sahnelere dönüştürüyor. Uluslararası kamuoyu verileri, resmi raporlar ve siber psikolojik analizler dijital itibar arayışının gerçek dünyada nasıl katliamlara yol açtığını gözler önüne seriyor. Tıklama uğruna başlatılan ölüm oyunları, teknoloji devlerinin algoritmik sorumluluklarını tartışmaya açarken, platformların tehlikeli sürüş videolarını filtrelemekte yetersiz kalması bardağı taşırıyor. BEĞENİ TOPLAMAK İÇİN TERS YÖN CANAVARLIĞI Sosyal medyada daha fazla izlenmek, polis kovalamacası gibi heyecan uyandırıcı içerikler üretmek amacıyla otoyollarda bilinçli olarak ters yönde araç sürme akımı, bir hafta içinde iki farklı ülkede kitlesel ölümlere yol açtı. İrlanda'da 16 Agustos'ta M9 Otoyolu üzerinde meydana gelen faciada yaşları 15 ile 18 arasında değişen Joe Carthy, Kamil Pustkowski, Jack Kennedy, Alex McCarthy ve Jeremy O'Brien hayatını kaybetti. Aynı araçtakilerin ters yönde ilerlerken çarptığı araçtaki 3 kız kardeş ile 7 yaşındaki çocuk ağır yaralandı. Hayatını kaybeden gençlerin siber alanda akranlarından takdir toplamak için daha önce tehlikeli sürüş videoları yayınladıkları tespit edildi. Kazadan sonra bile TikTok üzerinde yeni tehlikeli sürüş videoları yüklenmeye devam etti. Sürücülerin direksiyon başındaki sorumsuz eylemlerine dikkat çeken İrlanda Polis Komiseri Justin Kelly, 'Bu eylemler tamamen sosyal medyada beğeni toplamak adına gerçekleştiriliyor.' dedi. KISA SÜREDE 12 ÖLÜM İngiltere'nin Middlesbrough ilçesinde 22 Agustos'ta yaşanan A66 faciası, tehlikenin boyutlarını bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Çalıntı ve ikiz plakalı Volkswagen Passat marka aracın, polis takibinden kaçarken otoyola ters yönden girmesi sonucu kafa kafaya çarpışma gerçekleşti. Olayda görevleri başındaki polis memurları Matthew Blades ile TomClough can verirken, araçtaki yaşları 17 ile 23 arasında değişen 5 genç hayatını kaybetti. Ölen gençlerden birinin TikTok'ta aktif tehlikeli sürüş videosu yükleyicisi olduğu saptandı. Gencin kazadan hemen önce silinen hesabında, saatte 160 kilometre hızla polisten kaçış anlarını gösteren popüler videoların yer aldığı ortaya çıktı. Son günlerde bu akımlar nedeniyle toplam 12 kişi hayatını kaybetti. ALGORİTMA TEHLİKEYİ ÖNE ÇIKARMA ÜZERİNE TASARLANMIŞ Bütün baskılara rağmen sosyal medya devleri sorumluluk almaktan kaçınıyor. TikTok, yaşanan ölümlerin ardından İrlanda Parlamento Medya Komitesi'nin platformun çocuk güvenliği politikalarını açıklamak üzere yaptığı daveti polis soruşturmasını bahane ederek reddetti. Tehlikeli sürüşün sosyal medyada eğlence için yüceltilmesine tepki gösteren Başbakan Andy Burnham, 'Bu durum tamamen utanç verici ve kınanası.' dedi. TikTok'un tavrını eleştiren Komite Başkanı Alan Kelly, 'Bu ret kararı, İrlanda halkının yüzüne indirilmiş bir tokattır.' diye konuştu. Sosyal medya şirketlerinin algoritmalarının tehlikeli sürüş videolarını yaymak üzere tasarlandığını belirten Savunma Bakanı Luke Pollard, 'Bu içerikler izlenme aldıkça kullanıcılara finansal teşvikler sağlanıyor. Kendi kendilerini denetleme iddiaları çökmüştür.' ifadelerini kullandı. POLİSTEN KAÇMA VİDEOLARI CAZİPLEŞTİRİLDİ Sosyal medyanın tehlikeli davranışları nasıl körüklediği siber psikoloji uzmanları tarafından mercek altına alındı. Yaşananları hibrit davranış olarak tanımlayan Doğu Londra Üniversitesi Adli Siber Psikoloji Profesörü Mary Aiken, 'Gençler aracı sürerken eş zamanlı olarak içerik kaydedip canlı yayın açıyor. Bir ayakları fiziksel dünyada, diğer ayakları sanal dünyada bulunuyor.' dedi. Sanal dünyanın psikolojik olarak kişiyi içine çeken yapısının, gençlerin risk alma eğilimini körükledi kaydedildi. Gençlerin zihninin ölümcül tehlikeler yerine tamamen alacakları beğenilere odaklandığı bildirildi. Tehlikeli sürüş alışkanlığının sosyal medya algoritmalarıyla ödüllendirildiğini aktaran eski emniyet mensupları, 'Polis tarafından kovalanmak, içerik üreticileri için pastanın üzerindeki krema haline geldi.' değerlendirmesinde bulundu. YASAĞA KADAR YOLU VAR Hükümetler, yaşanan faciaların ardından platformları milyarlarca dolarlık cezalarla karşı karşıya bırakacak yasal mekanizmaları devreye soktu. Birleşik Krallık Çevrimiçi Güvenlik Yasası, platformlara kullanıcılarını yasa dışı içeriklerden koruma hususunda kanuni özen yükümlülüğü getirdi. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformların, bağımsız denetleyici Ofcom tarafından 18 milyon sterline veya küresel yıllık cirolarının yüzde 10'una kadar para cezasına çarptırılabileceği duyuruldu. En ciddi durumlarda Ofcom'un mahkeme kararıyla hizmete erişimi tamamen engelleyebileceği aktarıldı. Hükümetin Ofcom'un platformlara karşı en sert yaptırımları uygulamasına tam destek verdiği öğrenildi. ALGORİTMALAR CİNAYETLERİN SİVİL ORTAĞI Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası, çocukları hedef alan tehlikeli davranışlara yönlendirebilecek algoritmik içerik promosyonlarını kesinlikle yasakladı. TikTok gibi aylık 45 milyondan fazla kullanıcısı olan Çok Büyük Çevrimiçi Platformların, sundukları ürünlerin çocukların fiziki sağlığı üzerindeki olumsuz tesirlerini yılda en az bir kez değerlendirmek zorunda olduğu hatırlatıldı. Yasa dışı içerikleri kaldırmayan platformlara küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar doğrudan idari para cezaları öngörüldü. Hükümetler artık platformları sadece içerik taşıyıcısı olarak görmüyor. Kanunlarla platformlar bu cinayetlerin doğrudan sivil ortağı ilan ediliyor. AİLELER ŞİKAYETÇİ Ebeveynler gençlerin dijital onay arayışının eğlence olmaktan çıktığını belirtirken, içeriklerin gerçek dünyadaki tehlikeleri algılamayı zorlaştırdığı görüşünde birleşti. Aileler çocukları hedef alan teknoloji şirketlerinin hesap vermesini istiyor.