Asansör kazasında kim sorumlu

BİNASINDA asansör olan tüm okurlarımı ilgilendiren bu sorularınızı ve tüm merak edilenleri Kat Mülkiyeti Hukuk Bilirkişisi Murat Erdoğan yanıtladı. - Asansörün yıllık kontrolü nedir?

Asansörlerin kontrolleri ‘Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre yapılıyor.

Yıllık kontrol, her ay bakımı yapılan asansörlerin bu bakımının doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığı, kontrolü yapıldığı tarihte can ve mal güvenliğiniz için tehlike oluşturup oluşturmadığı, varsa eksikliklerin neler olduğunun tespiti çalışmasıdır.

Yılda en az bir defa periyodik kontrolün yapılması yasal olarak zorunludur.- Periyodik kontrol ile bakım arasındaki fark nedir?Bakım, asansörün hizmete alınmasından sonra kendisinin ve bileşenlerinin, fonksiyonlarının ve güvenlik gereklerinin devamlılığını sağlamaya yönelik bina yönetimi ile sözleşme imzalayan asansör monte eden veya onun yetkili servisi (bakım firması) tarafından ayda bir yürütülen yağlama ve temizleme, kurtarma çalışmaları, ayarlama işlemleri, kullanıma veya yıpranmaya bağlı olarak meydana gelebilen bileşen onarımı veya değişimi vb. işlemlerdir.PERİYODİK BAKIM YÖNETİCİNİN GÖREVİ - Yıllık kontrol kimler tarafından yapılabilir?

Asansörlerin periyodik (yıllık) kontrolü Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nca yetkilendirilmiş ve İlgili İdare (Belediye/İl Özel İdare) ile protokol imzalayan TÜRKAK tarafından akredite edilmiş olan A Tipi Muayene Kuruluşları tarafından yapılıyor.- Periyodik bakımı yaptırmaktan kim sorumlu?

Bina sorumlusu (yönetici) binadaki asansörü yılda en az 1 kere olmak şartıyla belediyenin belirlediği muayene kuruluşuna kontrolünü yaptırmak, muayene raporunu tanzim ettirmek ve yıllık kontrol ücretinin karşılanmasından sorumludur.

Ayrıca ilgili yönetmelikle hizmet dışı bırakılan asansörün muayene kuruluşu yeşil veya mavi etiket verene kadar servis dışı kalmasından da yönetici sorumlu tutulur.BAKIM ÜCRETİNİ KİRACI ÖDER  - Asansör bakım ücretlerini kiracı mı ev sahibi mi öder?

Asansörün servis ve elektrik bakım ücretleri ile yıllık periyodik muayene bedellerini kiracı öder.

Ancak asansörün yenisi ile değişimi ya da yeni parça ilavesi gibi masrafları kat maliki yani ev sahibi karşılar.- Kontrol ücreti nasıl belirleniyor?Asansör periyodik (yıllık) kontrol ücreti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nca durak sayısına göre taban ve tavan fiyat aralığı olacak şekilde belirleniyor.

Her yıl ilan edilen yeniden değerleme oranını geçmeyecek şekilde güncelleniyor.

İlgili İdare (Belediye/İl Özel İdare) ile A Tipi Muayene Kuruluşu protokol imzalarken Bakanlıkça belirlenen bu taban ve tavan fiyat aralığında kalmak koşuluyla ücret belirliyorlar.YEŞİL-MAVİ-SARI- KIRMIZI ETİKET- Binadaki asansörün periyodik (yıllık) kontrolünün yapıldığı nasıl anlaşılabilir?

Asansörün periyodik (yıllık) kontrolü yapıldıktan sonra yeşil, mavi, sarı ve kırmızı renkteki bilgi etiketi, kabin içerisine kumanda panelinin yanına veya durak kapısı kasasının üzerine yapıştırılır.

Etiketin üzerinde kontrolün ne zaman yapıldığı ve bir sonraki kontrolün yapılması gerektiği tarihe ilişkin bilgiler yer alır.- Yeşil, mavi, sarı ve kırmızı renkteki etiketler ne anlama geliyor?Kusursuz olarak tanımlanan asansöre, yeşil renkli etiket iliştirilir.

Hafif kusurlu şeklinde tanımlanan asansöre, mavi renkli etiket yapıştırılır.

Kusurlu diye tanımlanan asansöre sarı, güvensiz şeklinde tanımlanan asansöre ise kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilir.

Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre kırmızı etiket, ‘güvensiz asansör’ demektir.

Periyodik kontroller esnasında yapılan test ve denetimler, can ve mal güvenliğiniz için yüksek risk taşıyor ise güvensiz olduğunu gösteren kırmızı renkli etiket yapıştırılıyor.KIRMIZI ETİKETLİ ASANSÖRE BİNME- Kırmızı etiketli asansör tehlikeli mi?Apartmanınızda ya da sitenizde asansör kapısında bir kırmızı etiket gördüğünüzde, çoğu kişi o etiketi ‘bir arıza bildirimi’ sanıyor.

Oysa o etiket, can güvenliğinizin tehlikede olduğunun resmi göstergesidir.

Kırmızı etiketli bir asansör, derhal hizmet dışı bırakılması gereken bir sistemdir.

Ama Türkiye’de ne yazık ki bu süreç, mevzuatta çok net yazmasına rağmen uygulamada ciddi şekilde aksıyor.- Kırmızı etiketli asansörle ilgili ne yapılmalı?Asansörün bina sorumlusu tarafından kullanımının engellenmesi ve 60 gün içerisinde uygunsuzluklarının giderilmiş olması gerekmektedir.

Bu durumda asansörün kullanımı yasaktır; denetim yapan kuruluş raporunu ilgili idareye iletir ve bina sorumlusu yani yönetici o asansörü kullandırmamalıdır.

Ancak “asansörün fiilen kapatılması” işlemi çoğu zaman ne belediye ne denetim firması ne de mühendisler odası tarafından yapılır.

Sonuçta bir kaza yaralanma halinde sorumluluk yöneticinin üzerine kalıyor.

Bir apartmanda gönüllü yöneticilik yapan biri düşünün.

Kırmızı etiketli asansörü kapatmaya kalksa, binadaki sakinlerden tepki alıyor.

Ama kapatmazsa, olası bir kazada ilk sorguya çağrılan kişi o yönetici oluyor.  - Yönetici mühürlemeyi neden yapamıyor?Buradaki en büyük adaletsizlik, kapatma ve mühürleme yetkisi olan kurumların sorumluluğu yöneticiye devretmesi.

Denetimi yapan firma “asansör güvensiz” raporu veriyor, ancak mühürlemeyi yapmıyor.

İdare (belediye ya da ilgili kurum) devreye girmiyor.

YÖNETİMİN ELİ KOLU BAĞLI- Gönüllü ve profesyonel yöneticiler nasıl sıkıntı yaşıyor?

Bugün Türkiye’de binlerce apartman gönüllü yöneticiler tarafından idare ediliyor.

Bu insanlar çoğu zaman hiçbir ücret almadan, sadece binanın düzeni bozulmasın diye bu görevi üstleniyor.

Fakat en ufak teknik veya hukuki sorunda suçlu koltuğuna oturtulan gönüllü kişi oluyor.Bir yanda mevzuatın getirdiği yükümlülükler, diğer yanda sakinlerin baskısı.

Yönetici adeta “kapatırsa suçlu, kapatmazsa suçlu” çıkmazında bırakılıyor.

Profesyonel bina ve site yöneticileri de aynı risk altında.

Profesyoneller, mevzuata tam uygun şekilde asansörü kapattıklarında bile çoğu zaman hedef haline geliyor.

Birçok apartman ve sitede, asansör dairesinin kapısı şiddet uygulanarak kırılıyor ve sistem bilinçsizce tekrar devreye alınıyor.

Bu kişiler farkında olmadan cana kast fiilini işliyorlar; aynı zamanda hem yöneticiye hem de asansör firmasına ciddi bir hukuki risk oluşturuyorlar.

Yani mesele yalnızca bilinçsizlik değil sorumluluğun doğru kişi ve kurumlara dağıtılmamasından kaynaklanan yapısal bir sorun.YASAL REVİZYON GEREKİYOR- Sorunun çözümü için ne yapılmalı?

Bu konuda artık yasal bir revizyon yapılması şart.

Kırmızı etiketli bir asansörün kapatılması, mühürlenmesi ve hizmetten men edilmesi, açıkça denetimi yapan kurumun veya ilgili idarenin görevi haline getirilmelidir.

Yöneticiye düşen görev; bu raporu dikkate almak, onarım sürecini organize etmek ve mali kısmı yönetmektir.

Asansör güvenliği bireysel vicdan değil, kurumsal denetim meselesidir.

Kırmızı etiket bir kâğıt parçası değil, hayat kurtaran bir uyarıdır.

Fakat bu uyarının anlamını kaybetmemesi için sorumluluk zincirinin doğru çalışması gerekir.

Yöneticiler, belediyeler ve denetim firmaları arasında açık bir görev tanımı olmadan, her kırmızı etiket potansiyel bir trajedinin habercisidir.PELİN’İ HAYATTAN KOPARDI- Mersin’in Tarsus ilçesinde yaşayan 27 yaşındaki Pelin Kıyga, 1 Ekim sabahı işe gitmek için evinden çıktıktan sonra 7’nci katta asansöre binmiş, asansör 2’nci katta arıza yapmıştı.

Kıyga’nın bulunduğu kabin zemine çakılmış, ağır yaralı hastaneye kaldırılan Kıyga, kurtarılamamıştı.

Soruşturma kapsamında eski asansör firması yöneticisi Sadık Sökmen, yeni asansör firması yöneticisi Mahmut Köse ile çalışanı Murat Abalı ve site yöneticisi Fatih Mehmet Ceylan ‘taksirle ölüme sebebiyet verme’ suçlamasıyla tutuklanmıştı.

Kazadan bir süre önce sitede yaşayanların apartmana ait WhatsApp grubunda asansörde 1 aydan uzun süredir arızalar yaşandığını gündeme getirdiği, sorunların devam etmesi nedeniyle yönetimin yeni bir firma ile bakım sözleşmesi yaptığı iddia edilmişti.