Küresel platformlarda hinlik yarışı: Türkiye’den milyarlar alıp düşmanlık veriyorlar! Netflix’ten...

Küresel dijital platformlar Türkiye pazarından her yıl milyarlarca lira gelir elde etmeye devam ederken, devasa kazancın karşılığında ülkemize sundukları art niyetli tablo tepkileri beraberinde getiriyor. Avustralya gibi ülkeler, teknoloji devlerini reklam gelirlerinin yüzde 2'den fazlasını yerel gazeteciliğe aktarmaya zorlayan sert kanunları hayata geçirirken, Türkiye'de bu şirketler yerel haberciliğe hiçbir katkı sunmadan devasa karlar elde ediyor. Üstelik bu ekonomik sömürünün yanı sıra, Türkiye'den milyonlarca abone kazanan Netflix gibi platformlar, Ankara'yı tekin olmayan, ABD Başkanının hayatının riske girdiği güvensiz Orta Doğu ülkesi gibi gösteren kasıtlı belgeseller yayınlayarak Türkiye'nin küresel imajını doğrudan hedef alıyor. HİNFLIX! Netflix'in 4 Eylül'de yayına sokacağı 'Instadocs' serisi kapsamındaki 'The Decoy Plane' adlı belgesel, bu çarpık ilişkinin en somut örneği olarak öne çıktı. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın Ankara Esenboğa Havalimanı'ndaki uçak değişimi operasyonunu konu alan yapım, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşen rutin diplomatik güvenlik protokollerini uyduruk bir casusluk kurgusuna dönüştürdü. Belgeselin tanıtım metninde yer alan, 'Başkan Trump, Türkiye'deki NATO zirvesinden dönerken ikram kamyonuyla Air Force One'dan gizlice ayrıldı, başka uçağa bindi. Seyahat eden muhabirler, başkanın artık onlarla olmadığından habersiz uçmaya devam etti.' ifadeleri, Ankara'nın sağladığı kusursuz lojistik desteği tekinsiz atmosfer gibi sundu. Dünyanın en prestijli hava yolu ikram kuruluşlarından Turkish DO & CO'ya ait araçların uçağa hizmet vermesi, yapımda olağanüstü gerilim unsuru olarak işlendi. TÜRK MAKAMLARIN BAŞARISI GİZLENDİ Amerikan basınının küresel havacılık standartlarını görmezden gelerek komplo tonu yüksek anlatı inşa ettiğine vurgu yapan uzmanlar, belgeselde Türk tarafından tek ismin bile konuşturulmadığını vurguladı. Olası tehdit istihbaratını NSA ve CIA ile birlikte Türkiye'nin Milli İstihbarat Teşkilatı'nın topladığına yönelik iddiaya belgeselde değinilmemesi dikkat çekti. Yani operasyon Türk makamlarıyla eşgüdüm içinde yürütüldü. Netflix belgeselinde ise MİT gerçeği atlandı. MOSSAD YALANI MI Belgeselin temelini oluşturan istihbarat raporunun İsrail tarafından sağlandığı ve Amerikan Merkezi İstihbarat Teşkilatının bile düşük güven duyduğu iddiası mevcut. Mossad tarafından sağlandığı belirtilen istihbarat raporunda ABD Başkanı'nı anlamsız devir süreci içine sürüklediği anlatısı var. İddiaya göre NATO zirvesi sırasında bölgede görevlilerden başka tehdit oluşturabilecek tek bir kişi bile yoktu. NE ALIYOR NE VERİYORLAR Türkiye'de milyarlar kazanan ancak yerel haberciliğin önünü tıkayan dijital platformlar diğer ülkelerde ise sert yaptırımlarla karşılaşıyor. Avustralya federal parlamentosu, Ağustos 2026'nın ikinci yarısında kabul ettiği yasayla teknoloji şirketlerini yerel medya kuruluşlarıyla ticari anlaşma yapmaya zorladı. Yeni düzenlemenin ile dijital platformlar ya yerel yayıncılarla ticari anlaşma yapacak ya da yerel dijital reklam gelirinin yüzde 2,5'ini vergi olarak ödeyecek. Meta, Google, TikTok, LinkedIn gibi devleri kapsayan kanuna göre, toplanan vergiler Haber Gazeteciliği Ödeme Programı üzerinden yayıncılara dağıtılacak. TÜRKİYE İLE AVUSTRALYA AYNI ORANDA ZIT YÖNLERDE BULUŞUYOR Türkiye'nin toplam medya reklam yatırımı 253 milyar 600 milyon liraya ulaşırken, dijital medya yatırımları 158 milyar lirayı aştı. Dijital reklam pazarının yaklaşık yarısının, yabancı küresel platformlara gittiği tahmin ediliyor. Avustralya, platformlardan alacağı yüzde 2,5 oranındaki vergiyi doğrudan gazeteciliğe yönlendirirken, Türkiye'de 2020 yılında yüzde 7,5 olarak başlayan Dijital Hizmet Vergisi, 1 Ocak 2027 itibarıyla yüzde 2,5 oranına inecek. Elde edilen gelir genel bütçeye aktarılırken, yerel basını destekleyecek herhangi fon mekanizması bulunmuyor. Avustralya modeli Türkiye'ye uygulandığı takdirde, yerel medya için yıllık milyarlarca liralık gazetecilik fonu oluşacağı hesaplanıyor.