Kongre’den NASA’ya kritik destek: Bilim bütçesi büyük kesintiden kurtuldu

ABD’de haziran ayında Beyaz Saray tarafından açıklanan 2026 mali yılı bütçe taslağı, NASA’nın bilim programlarını neredeyse yarı yarıya kesmesiyle büyük tepki toplamıştı.

Bu planın ardından temmuz ayında Trump yönetimi, onlarca uzay bilim misyonunun yöneticisinden görevlerini sonlandırmaya yönelik “kapanış planları” hazırlamalarını istemişti.Kısacası, NASA’nın bilim projeleri için tablo bir süre oldukça karanlıktı.Kongre devreye girdiAncak bu süreçte Kongre sahneye çıktı.

ABD federal bütçesinin nihai karar mercii olan Kongre, yaz ve sonbahar ayları boyunca Beyaz Saray ile yürütülen bütçe görüşmelerinde NASA’nın bilim portföyünün büyük bölümünü koruma niyetini net biçimde ortaya koydu.

Bu sayede aktif görevlerin erken sonlandırılmasına yönelik hazırlıklar askıya alındı.Pazartesi günü ise bu sözler resmiyete döküldü.

Temsilciler Meclisi ve Senato’nun nihai bütçeyi şekillendirdiği uzlaşma süreci kapsamında NASA için 24,4 milyar dolarlık bir bütçe planı açıklandı.

Buna göre, NASA’nın bilim bütçesi 2026 mali yılı için yalnızca yüzde 1’lik bir kesintiyle 7,25 milyar dolara düşürülecek.“Beklediğimden çok daha iyi”The Planetary Society’nin uzay politikaları direktörü Casey Dreier, açıklanan tabloyu olumlu karşıladı.

Dreier, NASA bilim bütçesindeki sert kesintilere karşı aktif bir kampanya yürütmüştü.“Dürüst olmak gerekirse, beklediğimden çok daha iyi bir sonuç,” diyen Dreier, “Bu bütçede eleştirilecek çok az şey var,” ifadelerini kullandı.Öte yandan yeni bütçe, 2025’te uygulanan gönüllü emeklilik programı ve Trump yönetiminin federal kurumlarda personel azaltmaya yönelik adımlarının NASA üzerindeki etkilerini geri almıyor.

Yani insan kaynağındaki kayıplar telafi edilmiş değil.“Boşa harcanan aylar”Dreier, bilim insanları ve mühendislerin aylarca olası iptallere hazırlanmak zorunda kalmasını da eleştirdi.

Bu sürecin ciddi bir zaman ve enerji kaybına yol açtığını vurguladı.“Bu insanlar o saatleri değerli bilimsel verileri analiz ederek geçirebilirdi,” diyen Dreier, yaşananların NASA’nın Çin gibi uzay yarışındaki rakipleriyle rekabet etmesi gerektiği bir dönemde gereksiz bir belirsizlik yarattığını söyledi.Bütçe yakında yasalaşabilirTicaret, Adalet, Bilim ve İlgili Kurumlar bütçe taslağının Temsilciler Meclisi’nde bu hafta oylanması, Senato’nun ise önümüzdeki hafta süreci tamamlaması bekleniyor.

Başkan Trump’ın tasarıyı imzalamasının ardından bütçe, 1 Ekim’de başlayan mevcut mali yıl için derhal yürürlüğe girecek.En büyük kayıp: Mars’tan örnek getirme göreviNASA bilim bütçesindeki en büyük kayıp ise Mars Sample Return (MSR) projesi oldu.

Bu proje, Mars’tan kaya ve toprak örneklerinin Dünya’ya getirilmesini hedefliyordu.Bütçe belgesinde, “Önerilen haliyle bu anlaşma mevcut Mars Sample Return programını desteklememektedir,” ifadesi yer alıyor.

Ancak aynı belgede, MSR kapsamında geliştirilen teknolojilerin gelecekteki bilimsel görevler ile Ay ve Mars’a insanlı keşifler açısından kritik önemde olduğu da vurgulanıyor.Mars için yeni planlar masadaBütçe, detay vermemekle birlikte “Mars Future Missions” adlı yeni bir program için 110 milyon dolar ayırıyor.

Bu fonun radar, spektroskopi ile iniş ve yüzeye ulaşma sistemlerinin geliştirilmesine yönelik kullanılacağı belirtiliyor.NASA daha önce MSR görevini, yaklaşık 10 milyar dolarlık maliyeti ve belirsiz dönüş takvimi nedeniyle askıya aldığını açıklamıştı.

Yeni dönemde, ajansın yeni yöneticisi Jared Isaacman ile birlikte farklı bir Mars stratejisi geliştirmesi bekleniyor.

Bu strateji, Mars’tan örnek getirmek yerine insanlı görevleri de içerebilir.Gelecek görevler için umut verici tabloTrump yönetiminin ilk bütçe talebinin aksine, yeni plan bazı önemli projeleri hayatta tutuyor.

Bunlar arasında Venüs’e gönderilmesi planlanan DAVINCI sondası da yer alıyor.

Ayrıca:Uranüs yörünge aracı için fizibilite çalışmalarının sürmesi adına 10 milyon dolar,Yakın yıldız sistemlerindeki Dünya benzeri gezegenlerde yaşam izlerini araştıracak Habitable Worlds Observatory teleskobu için ise 150 milyon dolar bütçe ayrılmış durumda.Bu tablo, NASA’nın bilimsel keşif hedeflerinin tamamen rafa kaldırılmadığını ve uzun vadeli projeler için hâlâ umut olduğunu gösteriyor.