Yatırım dağılımı adaletsizliği büyüyor

ŞEBNEM TURHAN Türkiye’de tıpkı gelirde olduğu gibi yatırım dağılımında da en yüksek miktarlı yatırım yapanlar ile en düşük miktarlı yatırım yapanlar arasındaki uçurum her geçen yıl açılıyor.

TL, döviz, kıymetli maden, hisse senedi ve fon yatırımcıları arasında 1 milyon lira ve üzeri yatırım yapanlar toplam yatırımlardan aldıkları pay 2025 yılında artış gösterdi.

TL mevduatta 1 milyon lira üzeri yatırım yapanların toplam yatırımdan aldıkları pay 3.32 puan, dövizde 5.2 puan, hisse senedinde 2.2 puan, fonlarda 2.62 puan yükselirken geçen yıla yükselişiyle damga vuran kıymetli maden yatırımlarında en zenginlerin payı tam 21 puan artış gösterdi.

Uçurumun en yüksek olduğu yatırım aracı fon Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de en zengin yüzde 10 ile en fakir yüzde 10’un gelirden aldığı pay arasında yaklaşık 13 katlık bir fark var.

Bu adaletsizlik yatırımda da kendini gösteriyor.

EKONOMİ olarak tüm yatırım araçlarında 1 milyon lira üzeri yatırımı olanların portföy büyüklüğünün toplam içindeki payını ve son 1 yıldaki değişimini hesapladık.

Buna göre en adaletsiz yatırım aracı en düşük portföy sahipleriyle en yüksek portföy sahipleri arasında 23 kat fark olan yatırım fonlarında gerçekleşirken son 1 yılda toplam portföy milyonerlerin pay artışında ise kıymetli madenler mevduatı 22 puanlık artışla dikkat çekti.

Yatırım araçlarında sadece hisse senedi ve fonlarda portföy büyüklüğü Merkezi Kayıt Kuruluşu verileri ile 1 milyon lira ve üzerinde ayrıştırılıyor 10 milyon liraya kadar yatırımcı portföyleri takip edilebiliyor.

Ancak TL, döviz ve kıymetli maden mevduatlarında ise Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu sadece 1 milyon üzeri mevduatlara yönelik ayrımı yayınlıyor.

EKONOMİ olarak tüm yatırım araçlarında benzerliği sağlayabilmek için 1 milyon lira üzeri yatırımlardaki pay değişimlerini ele aldık.

Toplam mevduatta milyoner payını 4.71 puan artırdı BDDK verilerine göre 1 milyon lira üzeri yatırımı olanların portföy büyüklüğünün toplam mevduat içindeki payı 2024’te yüzde 76,76 iken 1 yılda 4.71 puan artarak yüzde 81,74’e yükseldi.

Toplam mevduatta 1 milyon lira altı portföye sahip olanlarla 1 milyon lira üzeri portföye sahip olanlar arasındaki makas da 2024'teki 3.3 kattan 2025'te 4.5 kata yükseldi ve 1.2 puan daha adaletsiz bir yapıya işaret etti.

Milyonerler portföy büyüklüğü bakımından toplam mevduat içinde en yüksek paya sahip olsa da sayı bakımından da tam tersi bir durum söz konusu. 1 milyon lira üzeri portföyü bulunanların sayısının toplam mevduat yatırımcısı içindeki payı 2024'te yüzde 1,02 idi 2025'te sadece 0.35 puan artarak yüzde 1,37'ye çıktı.

Yani yatırımcı sayısı bakımından çoğunluk 2024'te yüzde 98,98 payla, 2025'te ise yüzde 98,63 payla portföy büyüklüğü 1 milyon liranın altında olan yatırımcılara ait.

Ama bu yatırımcıların hepsinin portföyü bile milyonerlerin yanına yaklaşamıyor.

TL mevduatta milyonerlerle makas 4.76 kat TL mevduatta milyonerlerin portföyünün toplam içindeki payı 2024 yılında yüzde 79,32 iken 3.33 puanlık artışla 2025’te yüzde 82,65’e yükseldi.

TL mevduatta milyonerler ile diğer yatırımcılar arasında toplam TL mevduat içinde aldıkları paya göre makas ise 2024 yılında 2024 yılında 3.84 kat iken 2025 yılında 0.93 puan artışla 4.76 kata çıktı.

BDDK sadece toplam mevduat içinde portföy büyüklüğüne göre yatırımcı sayısını veriyor.

O nedenle TL, döviz ve kıymetli maden mevduat yatırımcısının portföy büyüklüğüne göre dağılımı hesaplanamıyor.

Döviz mevduatlarında milyonerlerin 2024 yılında toplam içindeki payı yüzde 79,11 seviyesindeydi. 2025 yılında bu oran yüzde 84,31'e çıktı ve 5.2 puan birden arttı.

Döviz mevduatlarında milyonerler ile diğer yatırımcılar arasında toplam içinde aldıkları paya göre hesaplanan makas da 2024 yılındaki 3.79 kattan 2025 yılında 5.37 kata çıktı.

Yani bir yılda bu adaletsizlik 1.6 puan birden artış gösterdi.

Kıymetli maden mevduatı tüm yatırım araçları arasında milyonerlerin payının son bir yılda en çok arttığı tür oldu.

Ki bunda altın fiyatlarının son bir yılda iki kat artış göstermesinin etkisi büyük. 2024 yılında kıymetli maden mevduatında 1 milyon üzeri portföyü olanların toplam içindeki payı sadece yüzde 49,72 iken 2025 yılında yüzde 70,71’e fırladı, böylece 21 puana dayanan bir artış gerçekleşti.

Kıymetli maden mevduatından aldıkları paya göre milyonerler ile diğerleri arasındaki makas da milyonerler lehine açıldı. 2024 yılında 1 milyon altı kıymetli maden mevduatı olanlar ile neredeyse milyonerlerin payı eşit iken 2025 yılında makas 2.4 kata çıktı.

Hisse senedinde adaletsizlik uçurumu 16.6 kat Hisse senetlerinde 1 milyon lira üzeri portföyü olanların toplam hisse senedi yatırımları içindeki payı 2024 yılında yüzde 92,15 iken 2025 yılında 2.19 puan artarak yüzde 94,34'e yükseldi. 1 milyon üzeri portföyü olanların hisse senedi yatırımları içindeki payı ile 1 milyon altında olanlar arasındaki makas da 2024 yılında 11.7 kat iken 2025 yılında 16.6 kata fırladı ve 4.92 puan artış gösterdi.

Yatırımcı sayısı açısından ise 1 milyon lira üzeri portföyü olanların 2024 yılında toplam hisse senedi yatırımcısı içindeki payı yüzde 3,49 iken 1.09 puanlık artışla 2025 yılında yüzde 4,58'e yükseldi. 1 milyon lira üzeri portföyü olanların toplam yatırım fonları içindeki payı 2024 yılında yüzde 93,21 idi 1 yılda bu pay yüzde 95,83’e çıktı yani 2.62 puanlık artış meydana geldi. 1 milyon lira üzeri fon yatırımcısının aldığı pay ile 1 milyon altı portföyü olanların aldığı pay arasındaki makas ise 2024 yılındaki 13.72 kattan 2025 yılında 22.96 kata fırladı. 9.25 puan artışla en adaletsiz bir yatırım aracına fonlar oldu.

Fon yatırımcıları içinde de 1 milyon üzeri yatırımı olanların payı 2024 yılında yüzde 7,19 iken 2025 yılında yüzde 8,51'e yükseldi ve 1.32 puan arttı.

Adaletsizlik milyonerler arasında da var Merkezi Kayıt Kuruluşu hisse senedi ve fon yatırımcılarında 1 milyon lira üzeri portföyü olan yatırımcılara ilişkin bilgileri de yayımlıyor.

Yatırım dağılımı adaletsizliği 1 milyon lira üzeri yatırımcılarda da devam ediyor.

MKK verilerine göre hisse senetlerinde 10 milyon lira üzeri portföyü olanların toplam hisse senedi yatırımlarından aldığı pay yüzde 85 2025 sonu itibariyle. 2024 yılında ise bu pay yüzde 82,57 seviyesindeydi 2.43 puanlık artış var. 1-5 milyon lira portföyü olanların toplam hisse senedi yatırımlarındaki payı 2024 yılında yüzde 6,91 iken 2025 yılında yüzde 6,62'ye geriledi, 5-10 milyon lira üzeri yatırımları olanların payı da 2024 yılındaki yüzde 2,66'dan 2025 yılında yüzde 2,72'ye yükseldi.

Ancak yine 10 milyon lira üzeri portföyü olanlar toplam hisse senedi yatırımlarının çoğunu elinde tuttu.

Yatırım fonlarında da 10 milyon lira üzeri porftöyü olanların toplam fon yatırımları içindeki payı 2024 yılında yüzde 72,15 iken 2025 yılında yüzde 78,73'e yükseldi 6.58 puan arttı. 1-5 milyon lira portföyü olanların 2024 yılında toplam fon yatırımları içindeki payı yüzde 13,8 iken 2025 yılında yüzde 10,61'e, 5-10 milyon lira portföyü olanların toplam içindeki payı da yüzde 7,24'ten yüzde 6,48'e geriledi.

Yatırım fonlarında 10 milyon lira üzeri portföyü olanların sayısının payı da 2024 yılındaki yüzde 0,86'dan 2025 yılında yüzde 1,23'e yükseldi.