Haber Detayı
Longevity kültürü ve Anadolu mutfağı
Uzun yaşam bugün bilimsel bir hedef gibi sunuluyor. Oysa Akdeniz ve Anadolu mutfaklarında uzun ömür; performans, takviye ya da liste değil, yavaşlık, ölçü ve sofra etrafında kurulan bir yaşam biçimiydi. Longevity kavramına kültürel bir yerden bakıyoruz.
Uzun yaşamak artık bir tıbbi hedef gibi konuşuluyor.
Daha fazla yıl, daha güçlü beden, daha genç hücreler… Oysa yüzyıllar boyunca uzun ömür bir performans meselesi değil, bir yaşama biçimi olarak görüldü.
Bugün “longevity” başlığı altında anlatılanların büyük bölümü, modern bilimin yeni keşfi değil; yavaşlığın, ölçünün ve sofra etrafında kurulan hayatın yeniden adlandırılmış hali.Longevity çoğu zaman daha genç kalmak, bedeni optimize etmek, performansı artırmak, olarak sunuluyor.Oysa geleneksel toplumlarda uzun ömür, yavaşlamak, az ama sürekli tüketmek, bedeni yormadan çalıştırmak ve sofrayı merkeze almak anlamına geliyordu.Anadolu’da uzun yaşayanların ortak özelliği spor salonları değil; ritmi bozmayan gündelik hayatlarıydı.Modern hayatın hızlandığı her yerde yemek hızlandı.
Uzun ömür kültürlerinde ise sofra, acele edilmeztek başına kurulmaz, ayakta geçilmezYemek yalnızca beslenme değil, günün durduğu andır.Ege’de, Doğu Anadolu’da, Akdeniz havzasında uzun yaşayan toplulukların ortak noktası; sofrayı günün merkezine koymalarıdır.
Yemek, zamana karşı bir direniş biçimi gibidir.Longevity çalışmalarında sıkça vurgulanan “kalori kısıtlaması”, Anadolu mutfağında adı konmadan uygulanıyordu.
Et her gün yenmez, tatlı özel günlere saklanır, doygunluk değil, hafiflik önemlidir.Bu kültürde yemek sonrası ağırlık değil, hafif bir yorgunluk makbuldür.Azlık, yoksunluk değil; denge demektir.Longevity anlatıları çoğu zaman besin listeleri sunar.
Oysa mutfak kültürü şunu söyler, yavaş ye, iyi çiğne, konuş, paylaş...Yemeğin hızı, sindirimin hızını; sindirimin hızı da bedenin ritmini belirler.
Anadolu mutfağında yemek, aceleyle tüketilecek bir yakıt değil; zamana yayılan bir eylemdir.Uzun ömür bölgelerinde, turşu çeşitleri, tarhana, yoğurt, kefir, kurutulmuş sebzeler tesadüf değildir.Fermente gıdalar yalnızca bağırsakları değil, mutfak bilgisinin sürekliliğini temsil eder.
Mevsimsel yemek ise bedeni takvimle uyumlu tutar.Longevity, takvimi unutmak değil; doğanın takvimine geri dönmektir.Uzun ömür yalnız yenilen yemekle değil; yemek sırasında kurulan bağlarla ilgilidir.
Sofrada anlatılan hikayeler, kahve sonrası sohbet, sessizlikten kaçınma...Bu bağlar yalnız ruhu değil, bedeni de ayakta tutar.
Longevity literatürünün bugün “sosyal bağ” dediği şey, geleneksel mutfakta sofra muhabbetidir.Belki de longevity dediğimiz şey, yeni bir bilim alanı değil; unuttuğumuz bir yaşama kültürüdür.Odatv.com
