Eleştirmenlerin yerden yere vurduğu ama klasikleşen filmler

Yeni bir film izlemeden önce eleştirmen yorumlarına göz atmak çoğu zaman yol gösterici olabilir.

Ancak eleştirmenlerin beğendikleriyle genel izleyicinin sevdikleri her zaman örtüşmez.

Hatta bazen bir film, vizyona girdiği dönemde ağır eleştiriler almasına rağmen yıllar içinde kült ya da klasik statüsüne ulaşabilir.

Bu içerikte, ilk gösterimlerinde sert biçimde eleştirilen ancak zamanla sinema tarihine geçen yapımlara yakından bakıyoruz.

The Shining: Zamanında anlaşılmayan bir korku klasiği Bugün The Shining denildiğinde akla gelen sahneler neredeyse sinema tarihine kazınmış durumda: asansörden taşan kanlar, ikiz kızlar ve Jack Nicholson’ın baltayla kapıyı parçaladığı anlar… Ancak film 1980’de vizyona girdiğinde eleştirmenlerin tepkisi oldukça soğuktu.

Dönemin yorumlarında film; yavaş, sıkıcı ve yeterince korkutucu olmamakla eleştirildi.

Hatta yapım, “En Kötü Yönetmen” ve “En Kötü Film” gibi kategorilerde Razzie Ödülleri’ne aday gösterildi.

Stephen King’in romanından uyarlanan film için birçok eleştirmen, kitabın çok daha başarılı olduğunu savundu.

İlginçtir ki King de filmi sevmediğini açıkça dile getirmişti.

Buna rağmen The Shining, bugün Stephen King uyarlamaları arasında en kalıcı ve en çok konuşulan yapımlardan biri olarak kabul ediliyor.

The Big Lebowski: Kült olacağını kimse tahmin etmemişti The Big Lebowski, aradan geçen yıllar içinde gerçek bir kült filme dönüştü.

Film için düzenlenen festivaller, “Dudeism” adlı bir inanış ve hâlâ dilden dile dolaşan replikler bunun en net göstergesi.

Ancak film 1998’de vizyona girdiğinde tablo bambaşkaydı.

Gişede beklentileri karşılayamayan yapım, eleştirmenler tarafından da dağınık, odaksız ve sürükleyici olmamakla suçlandı.

Pek çok yorumcu filmi, Coen Kardeşler’in birkaç yıl önce büyük başarı yakalayan Fargo filmiyle kıyaslayarak zayıf buldu.

Bugünden bakıldığında filmin başıboş yapısı ve olaydan olaya savrulan anlatımı, hayranlarının en çok sevdiği özellikler arasında yer alıyor.

Eleştirmenlerin mesafeli durduğu bu yapı, zamanla filmin alametifarikası hâline geldi.

Metropolis: Geleceği fazlasıyla erken anlatan film 1927 yapımı Metropolis, listedeki en eski film olma özelliğini taşıyor.

Film; sınıflar arasında derin uçurumların olduğu, teknolojinin insan benzeri robotlar yaratabilecek kadar geliştiği distopik bir geleceği konu alıyor.

Bugün bilim kurgunun temel taşları arasında sayılan bu temalar, Metropolis’in sinema üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor.

Ancak dönemin eleştirmenleri filmden pek etkilenmemişti.

Görsel dünyası övülse de hikâyesi zayıf bulunmuş, hatta bilim kurgu yazarı H.G.

Wells tarafından “saçma” olarak nitelendirilmişti.

Aradan neredeyse bir asır geçmiş olmasına rağmen Metropolis hâlâ konuşuluyorsa, zamanın kimin tarafında olduğu da netleşmiş oluyor.

Vertigo: Yavaşlığıyla eleştirilen bir başyapıt Alfred Hitchcock’un en iyi filmleri sıralandığında Vertigo bugün neredeyse her listede üst sıralarda yer alıyor.

Ancak film 1958’de gösterime girdiğinde eleştirmenler, yapımı Hitchcock’un alışılmış temposunun gerisinde buldu.

Aksiyonun ve gerilimin az olduğu yönündeki eleştiriler öne çıkarken, filmin yavaş ilerleyen anlatısı dönemin izleyicisini pek tatmin etmedi.

Oysa Vertigo’nun gücü tam da burada yatıyordu.

Film, bir takıntının ve kaybın psikolojik derinliğini adım adım işleyen bir anlatıya sahipti.

Zamanla bu “yavaş yanma” yaklaşımı, filmin en güçlü yönlerinden biri olarak değerlendirilmeye başlandı.

The Thing: Karanlık bulunan film, karanlığıyla sevildi 1982 yapımı The Thing, Alaska’daki bir araştırma üssünde geçen ve insan kılığına girebilen bir yaratığı konu alan bir korku filmi.

Kimin dost, kimin düşman olduğunun bilinmediği bu atmosfer, filmi son derece gerilimli bir noktaya taşıyor.

Bugün türünün en iyi örneklerinden biri olarak gösterilen yapım, ilk çıktığında ise fazla karamsar ve nihilist olmakla eleştirildi.

Ayrıca bugün efsane kabul edilen pratik efektler, dönemin bazı eleştirmenleri tarafından “aşırı kanlı ve rahatsız edici” bulunmuştu.

The Thing, eleştirmenlerin mesafeli yaklaştığı ancak izleyicilerin zamanla sahiplendiği filmler arasında yerini aldı. 2001: Bir Uzay Macerası: Herkesin hemen kavrayamadığı bir vizyon Stanley Kubrick imzalı 2001: Bir Uzay Macerası, bugün sinema tarihinde çığır açan filmlerden biri olarak kabul ediliyor.

Görsel dili, anlatım biçimi ve insanlık- teknoloji ilişkisine yaklaşımıyla hâlâ referans gösteriliyor.

Ancak film ilk gösterildiğinde eleştirmenlerin büyük bölümü ne izlemiş olduğunu anlamakta zorlandı.

Diyalogların azlığı, uzun sessiz sahneler ve açık uçlu final, izleyicileri ikiye böldü.

Hatta ünlü oyuncu Rock Hudson’ın bir gösterim sonrası “Biri bana bunun ne hakkında olduğunu söyleyebilir mi?” dediği bile kayıtlara geçti.

Bugün ise film, sinema tarihinin en derin ve en yoğun bilim kurgu yapımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Eleştiriler her zaman son sözü söylemez Eleştirmen yorumları, yeni bir film seçerken elbette faydalı olabilir.

Ancak sinema tarihinde defalarca görüldüğü gibi, bazı filmler zamanla değer kazanır.

Bugünün başarısız görünen yapımları da geleceğin klasikleri olabilir.