Haber Detayı
Kolon kanseri riskini azaltan 5 alışkanlık
Günlük hayatta fark etmeden yaptıklarımız, sandığımızdan çok daha belirleyici olabilir. Kolon kanseri vakalarının arttığına dair manşetleri gördükçe pek çok insanın aklından aynı soru geçiyor: “Ben şu anda ne yapabilirim?”
Gastroenterologların tavsiyesiyle yaptırılan kolonoskopi sırasında sadece kanser değil, henüz kansere dönüşmemiş küçük lezyonlar — polipler — saptanabiliyor.
Ve en çarpıcı olan şu, bu vakalar artık yalnızca ileri yaşlarda değil, 20’li, 30’lu ve 40’lı yaşlarda da hızla artıyor.Eskiden kanser denince ilk akla gelen risk faktörleri belliydi; sigara ve genetik.
Bunlar halen önemli.
Ama tabloyu artık tek başlarına açıklamıyorlar.
Çünkü insanlar geçmiş kuşaklara göre daha az sigara içiyor, genetik mirasımız ise birkaç on yılda kökten değişmedi.Geriye ne kalıyor?
Gündelik alışkanlıklarımız.
Yaşam tarzımız.
Maruz kaldığımız çevre.Elbette kanser tek bir nedene indirgenemez.
Çoğu zaman kontrolümüz dışındaki faktörlerin karmaşık bir sonucu bu durum.
Ancak son yıllarda yapılan büyük ölçekli araştırmalar, bazı yaygın alışkanlıkların özellikle erken yaşta kolon kanseri riskini artırabileceğini gösteriyor.İyi haber şu, bunlar hayatımızdan tamamen silmemiz gereken şeyler olmak zorunda değil.
Çoğu için azaltmak bile anlamlı bir fark yaratıyor.ULTRA İŞLENMİŞ GIDALARPaketli atıştırmalıklar, hazır yemekler, uzun raf ömürlü ürünler… Ultra işlenmiş gıdaların obezite ve kalp sağlığıyla ilişkisini artık biliyoruz.
Ancak son büyük çalışmalar, bu gıdaların kolon kanseriyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.Sorunun merkezinde ise genellikle eksik olan bir şey var, lif.
Araştırmalara göre günlük lif alımı her 10 gram arttığında, kolon kanseri riski yaklaşık yüzde 10 azalıyor.
Bu miktar, örneğin bir kase kuru bakliyatla rahatlıkla karşılanabiliyor.ŞEKERLİ İÇECEKLERGazlı içecekler, aromalı içecekler ve bazı “masum” görünen meyve suları… Bir çalışmada, ergenlik ve yetişkinlik döneminde günde iki veya daha fazla şekerli içecek tüketen kadınların, 50 yaşından önce kolon kanseri tanısı alma riskinin iki katına çıktığı görüldü.Haftada birkaç gün şekersiz bitki çayı, sade maden suyu ya da meyveyle aromalandırılmış su bile fark yaratabiliyor.KIRMIZI VE İŞLENMİŞ ETSosis, salam ve pastırmanın riskli olduğu artık biliniyor.
Ancak mesele yalnızca işlenmiş etlerle sınırlı değil.
Büyük ölçekli çalışmalar, biftek ve hamburger gibi kırmızı etlerin de riskle ilişkili olduğunu gösteriyor.Verilere bakıldığında, kırmızı et tüketimini haftada en fazla üç porsiyonla sınırlamak daha güvenli görünüyor.Bu noktada etin nasıl pişirildiği de önemli.
Marine etmek ve düşük ısıda, yavaş pişirmek yüksek ısıda oluşan kanserojen bileşikleri azaltabiliyor.UZUN EKRAN SÜRESİGünde birkaç saat televizyon veya ekran karşısında hareketsiz oturmak… Araştırmalar, günde 1–2 saat ekran başında geçirilen sürenin bile, genç yaşta kolon kanseri riskini yüzde 12 artırabildiğini gösteriyor — üstelik kilo, diyet ve spor alışkanlıkları hesaba katılsa bile.Amerikan Kanser Derneği haftada 150–300 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite öneriyor.
Ama daha çarpıcı bir bulgu var. 2023’te yayımlanan bir JAMA Oncology çalışmasına göre, günde sadece 3 dakikalık yoğun hareket (merdivenleri hızlı çıkmak, koşar adım yürümek gibi), bazı kanser türlerinden ölme riskini yüzde 30 azaltabiliyor.ALKOL“Haftada bir kadehten ne olur?” sorusu çok yaygın.
Ne yazık ki veriler net: Alkol bir kanserojendir.
Vücutta asetaldehite dönüşerek DNA’ya zarar verir.
Haftada yalnızca bir içki bile, genç yaşta kolon kanseri riskinde artışla ilişkilendiriliyor.Eskiden kalp sağlığı için önerilen “günde bir kadeh şarap” fikri, bugün bilimsel olarak büyük ölçüde terk edilmiş durumda.
Tamamen bırakmak zor geliyorsa, azaltmak bile kazançtır. “Kuru” olamıyorsanız, “nemli” olmak da işe yarar.Odatv.com
