İran ekonomisine büyüteci tuttuk: Halkın hedefi 'Dolar Burjuvazisi'

İran iç siyasetinde ekonomi yönetimi sık sık eleştirilerin hedefi oluyor.

İran Merkez Bankası Başkanı Mohammad Reza Farzin’in yerine Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’a yakınlığıyla bilinen, önceki Maliye Bakanlarından Abdolnaser Hemmati 31 Aralık 2025 tarihinde göreve getirildi.

İran basınına yansıdığına göre yeni Merkez Bankası Başkanı’nın gündeminde kur rejimini sadeleştirme yani “tek kur sistemi” var.

TARTIŞMANIN ODAĞI: TEK KUR SİSTEMİ“Tek kur” amacı önemli.

Çünkü tüm tartışmalar “bu hedef” etrafında dönüyor.

İran ekonomisini yakından takip eden kaynaklar “ucuz resmi döviz tahsisatının kaldırılma kararından sonra esnafın önünü göremediği için eyleme çıktığını” belirtiyor.

Ekonomik yapıya itiraz beyanlarında, dolar vurgunuyla hızla zengin olan kesimler yer alıyor.

Dile getirilen görüşler özetle şöyle:“Mağaza kapatmak çalışmaktan daha karlı hale geldi.

Özbekistan’a, Mısır’a fabrika açmaya giden zengin İranlılar var.

Türkiye’de çok sayıda yatırımı olan İranlı var.

İran parası dışarı çıkıyor.

Yaptırımlar halkın yaşamını zora soktu.

Gıda fiyatları da hızla artınca esnaf ve halk rahatsızlığını eylemlerle ortaya koydu.

Dolar dalgalanmasıyla baş edilemediği için devlet de eylemlere önce hak verdi.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan bu yüzden hızla esnaf odalarıyla görüştü.”STOKÇULAR VE FAHİŞ FİYAT VURGUNCULARI Odatv’nin görüşüne başvurduğu Tahran’da yaşayan İranlı gazeteciler halkın öfkesinin stokçulara yöneldiğini belirtiyor;“İran’da stokçuluk yaparak vurgun yapan ciddi bir kesim var.

Bunlar aynı zamanda dolar zengini.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, sık sık stokçuluk ve fahiş fiyat uyarısı yapıyor.

Halk bu kesime karşı çok öfkeli.

Hükümet ortamı sakinleştirmek için her vatandaşa aylık 1 milyon toman (açık piyasa kura göre yaklaşık 7 dolar) karşılığı alışveriş desteği yapılacağını duyurdu.

İran devleti yurt içinde eyleme kalkışan tüccar kesimlere yeni kredi sözü vererek iç piyasayı rahatlatmaya çalışıyor.”İRAN MALİYE BAKANLIĞI KAYNAKLARINA SORDUK Peki İran Hükümeti kredi musluklarını açabilecek mi?

Odatv’nin ulaştığı İran Maliye Bakanlığı kaynakları esnafın kredi ihtiyacının hemen karşılanmasının mümkün olmadığını, İran takvimine göre yılın son iki ayına girildiğini, bankaların yeni yılın ilk aylarında kredi vermeye başladığını belirtiyor.

Adının açıklanmasını istemeyen yetkili İran Merkez Bankası’nın müdahaleleri sonucu (görüşmeyi yaptığımız sırada) 1 doların 137 bin tümene kadar düştüğünü bunun da esnafı biraz olsun rahatlattığını belirtti.

Yetkili, “Parayı döviz/altından üretime yönlendirmek” amacıyla atılan adımların İran basınında “yeni döviz paketi” başlığıyla verildiğini aktardı.

Böylece döviz/altın piyasasında spekülasyon amaçlı büyük para hareketlerinin denetim altına alınması hedefleniyor.

ESNAF ODASI: KUR HER GÜN ARTARSA TİCARET YAPILAMAZ!

Çalışma Bakanı Ahmad Maydari denetim mekanizmasının sıkılaştırılacağını, fiyat baskılarını sınırlamak amacıyla ödemelerin nakit transferi yerine temel ihtiyaç maddeleri için kullanılabilecek "kuponlar" şeklinde yapılacağını duyurmuştu.İran Esnaf Odası Başkanı Kasım Nûde Ferâhânî de kur oynaklığının frenlenmesi talebinde bulunuyor. “Kur her gün artarsa ticaret yapılamaz” diyen Ferahani kurun sabitlenmesi talebini öne çıkarıyor.

ÖNCE BAŞÖRTÜSÜ, SONRA ETNİK KIŞKIRTMA ŞİMDİ DE DOLAR OPERASYONU Kudüs TV’deki yorumlarıyla öne çıkan, İran’ı iyi bilen isimlerden siyaset bilimci Levent Şişman da halkın ‘dolar burjuvazisini’ hedef aldığını belirtiyor.

ABD ve İsrail’in önce başörtüsü sonra da etnik kışkırtma üzerinden İran iç cephesini zayıflatmaya odaklandığını belirten Şişman kötü ekonomik koşulların yarattığı huzursuzluğun giderek büyüdüğünü, bunun en önemli sebeplerinden birinin de ‘dolar zenginleri’ olduğunun altını çiziyor. “FARKLI KUR SİSTEMİ DALGALANMAYA YOL AÇIYOR” Şişman’ın görüşleri şöyle;“İran’ın dış borcu yok.

Dünyada dış borcu olmayan sadece birkaç ülke var.

Devlet hep nakit çalışıyor.

Ekonomi de %80 dolayında kamuya ait.

İran’da tek kur sistemi yok.

Farklı kademelerde farklı kurlar uygulanıyor.

Dalgalanmalar da dengeyi hızlı bozuyor.

Dolarla ticarete aslında göz yumuluyordu.

Bundan dolayı bazı kesimler hızla zenginleşti.

İranlı zenginlerin sadece gayrimenkul yatırımları örneğin Türkiye’de arkada bıraktığımız 10 yıl içerisinde 6 milyar doları buldu.

Fabrikasını dışarı taşıyan çok İranlı zengin var.

Yurtdışındaki İran karşıtı eylemlerin arkasında da bu sınıf bulunuyor.” ÜNLÜ İRANLI İKTİSATÇI: DIŞARIDAKİ 120 MİLYAR DOLAR MAL VARLIĞI İRAN'A GETİRİLMELİ “Dolar burjuvazisinin” nasıl engelleneceği İranlı iktisatçıların da gündeminde.

Ünlü akademisyenlerden Muhammed Rıza Yerzizade sosyal medya hesabından Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’la doğrudan görüştüğünü ve şu görüşleri kendisine aktardığını duyurdu; "Dolara bağlı unsurlara kararnameyle doğrudan müdahale edilmeli, tek kur vaadi bir an önce hayata geçirilmeli." Yerzizade, İran ekonomi kurmaylarının açıkladığına göre dışarıda bulunan 120 milyar dolar mal varlığının ülkeye getirilmesi gerektiğini de belirtiyor.