Perdeyi kaldırıyoruz: Venezuela petrolüne konan Trump'ın kankası... Ve Türkiye ağı

Venezuela ham petrolüne ilişkin ABD’nin yaptığı ilk satış, Trump’ın yeniden seçim kampanyasına bağış yapan ve geçen hafta Beyaz Saray’da Başkan’la yapılan toplantıya katılan bir kıdemli petrol tüccarının çalıştığı şirkete gitti.Vitol’de kıdemli tüccar olan John Addison, Trump’ın yeniden seçim kampanyasını destekleyen siyasi eylem komitelerine (PAC) yaklaşık 6 milyon dolar bağış yaptı.

Addison’ın, şirketinin Venezuela ham petrolü için 250 milyon dolarlık anlaşmayı alma girişimlerinde rol aldığı belirtildi.Bu anlaşma, ABD Başkanı’nın Venezuela petrolünden 50 milyon varile kadar satış yapmayı hedefleyen tartışmalı planını fiilen başlatmış oldu.OpenSecrets’in bağışçı veritabanına göre Addison’ın Trump yanlısı PAC’lere yaptığı bağışlar arasında, Ekim 2024’te Maga Inc’e 5 milyon dolar ve Trump’la hizalanmış iki ayrı PAC’e 1 milyon doların üzerinde bağış yer aldı.Addison, Vitol’ün ABD kolunun başındaki Ben Marshall ile birlikte, geçen Cuma Beyaz Saray’da sektörün önde gelen isimleriyle yapılan yüksek profilli toplantıda Trump’a hitap etti.

Vitol, görüşmelere iki üst düzey yetkiliyle katılan tek şirket oldu.Financial Times’da yer alan habere göre Addison, etkinlikte Trump’a, Vitol’ün Venezuela petrolü için ABD adına mümkün olan en iyi fiyatı sağlayacağını şu ifadelerle belirtti:“Böylece Venezuelalılar üzerindeki etkiniz istediğinizi almanızı sağlayacak”Küresel bir başka ticaret şirketi Trafigura da Venezuela petrolünden 250 milyon dolarlık alım yaptı.

OpenSecrets verilerine göre şirket, 2024 ve 2025’te ABD’de lobiciliğe 525 bin dolar harcadı.GİZEMLİ HOLDİNG VITOL Emtia ticaretçisi Vitol, son üç yılda yıllık ortalama 12 milyar ABD dolarını aşan net kar elde etti.

Özel mülkiyete ait olan Vitol mali sonuçlarını yayımlamıyor; ancak Lüksemburg’daki holding şirketinin dosyalanan hesaplarına göre şirketin kârı 2019’da 2,3 milyar dolar iken 2022’de 15,1 milyar dolar ile rekor kırdı; 2023’te 13,2 milyar dolar, geçen yıl ise 8,7 milyar dolar oldu.Yaklaşık 60 yıl önce Hollanda’nın Rotterdam liman kentinde kurulan Vitol, enerji ticareti sektörünün devlerinden biri.

Geçen yıl günde, Almanya, Fransa, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık’ın toplam tüketiminden daha fazla petrol ticareti yaptı.

Buna rağmen sektör dışındaki çok az kişi adını biliyor.Bazı rakipler Vitol’ü, gizlilik ve kâr odaklılığıyla övünen bir sektör için altın standart olarak görüyor.

Diğerleri ise pazar payı almak için her yolu zorlayan acımasız bir oyuncu olarak değerlendiriyor.Hiçbir çalışanın yüzde 5’ten fazla paya sahip olmadığı ortaklık yapısı modeli 1966’da Ren Nehri boyunca fuel-oil mavnaları ticareti yaparak şirketi kuran Henk Viëtor ve Jacques Detiger ile başladı; CEO Hardy’nin ifadesiyle ikiden beşe, sekize ve bugün neredeyse 600 ortağa kadar genişledi.Hardy, 1993’te BP’den Vitol’e katıldı; yedi yıl önce, şirketin eski CEO’su ve Britanya Muhafazakâr Partisi’yle yakın bağları bulunan, karizmatik anlaşmacı Ian Taylor’dan görevi devraldı.

Taylor 2020’de uzun bir hastalığın ardından hayatını kaybetti.Sekiz kişilik icra kurulu; uzun süredir görevde olan CFO Jeff Dellapina, petrol birimi başkanı Mark Couling, LNG başkanı Pablo Galante Escobar, ABD gaz ve elektrik başkanı Dylan Seff, Amerika kıtası sorumlusu Ben Marshall, Asya başkanı Kieran Gallagher ve Asya CFO’su Jay Ng’den oluşuyor.Son üç yılda Vitol; Akdeniz’in en büyük rafinerisini, BP’nin Türkiye’deki akaryakıt perakende ağını, Güney Afrikalı Engen’i satın aldı; Fildişi Sahili’ndeki bir petrol projesi ve Kongo Cumhuriyeti’ndeki bir LNG geliştirmesi için 1,65 milyar dolarlık anlaşmaya imza attı.(İngiltere merkezli BP, Türkiye’deki 111 yıllık faaliyetini 2024’ün Kasım ayında sonlandırdı.

Operasyonları Petrol Ofisi devraldı)Geçen yıl Şubat’ta eski Vitol tüccarı Javier Aguilar, 2015–2020 arasında Ekvador ve Meksika’da yetkililere 1 milyon doların üzerinde rüşvet verdiği gerekçesiyle ABD’de mahkûm edildi.

Hardy, bunun “yetkisiz ödemeler” olduğunu ve 2020’den bu yana ödeme sistemleri ile uyum süreçlerinin sıkılaştırıldığını söylüyor.En yakın rakip Trafigura’nın 13 bin çalışanı ve 1.400’ün üzerinde ortağı var; geçen yıl hisse programı kapsamında 2 milyar dolar, bir önceki yıl 5,9 milyar dolar paylaştırdı.DİŞLİ RAKİP: TRAFIGURA Merkezi Singapur’da bulunan şirket, petrol ve petrol ürünlerinin yanı sıra metaller ve minerallerin küresel ticareti, lojistiği ve finansmanı alanında faaliyet gösteriyor.

Halka açık olmayan Trafigura, kamuoyunda düşük profilli görünse de, küresel emtia akışlarında devletler ve çok uluslu şirketlerle aynı masaya oturabilen sayılı aktörlerden biri.Yıllık cirosu 240–260 milyar dolar bandında seyrediyor; çalışan sayısı yaklaşık 13 bin, faaliyet gösterdiği ülke sayısı ise 150’nin üzerinde.

Petrol tarafında günlük milyonlarca varillik ticaret hacmine sahip olan şirket, aynı zamanda bakır, çinko, alüminyum ve diğer baz metallerin alım-satımında küresel pazarın belirleyici oyuncuları arasında yer alıyor.

Trafigura doğrudan maden işleten bir şirket değil; ancak maden üreticileriyle yaptığı uzun vadeli alım anlaşmaları ve lojistik-finansman kapasitesi sayesinde metal piyasalarında fiilî bir güç oluşturuyor.Trafigura’yı benzerlerinden ayıran en önemli unsurlardan biri, lojistik hâkimiyeti.

Şirket, kendi tanker filosu, depolama tesisleri ve liman bağlantılarıyla, bir emtianın hangi ülkeden çıkıp hangi pazara gideceğini belirleyebilecek bir altyapıyı elinde tutuyor.

Bu yapı, onu yalnızca bir “ticaret şirketi” olmaktan çıkarıp, kriz dönemlerinde devletler adına fiilen uygulayıcı bir aktör haline getiriyor.

Venezuela petrolü bağlamında da Trafigura’nın rolü bu nedenle kritik: petrolün satışı kadar, nerede depolanacağı, hangi rotadan taşınacağı ve kime pazarlanacağı şirketin kontrol ettiği zincir üzerinden ilerliyor.Trafigura’nın geçmişi de tartışmalardan bağımsız değil.

Şirket, Afrika ve Latin Amerika’da çevre, rüşvet ve yaptırım ihlali iddialarıyla birçok kez gündeme geldi.

Buna rağmen küresel sistem içindeki konumu zayıflamadı; aksine enerji krizleri ve jeopolitik gerilimler, Trafigura gibi emtia devlerinin alanını genişletti.Enerji Bakanlığı’ndan bir yetkili, Vitol ve Trafigura’nın dünyanın en büyük enerji tüccarları arasında yer aldığını ve ‘ilk işlemleri hızla yürütebilecek istek ve kapasiteye sahip oldukları için’ seçildiklerini söyledi.Yetkili, “Satışlar sürerken enerji bakanlığı tüm seçenekleri değerlendirmeyi sürdürecek” ifadelerini kullandı.Vitol ve Trafigura, ABD’den satın aldıkları Venezuela petrolünü kendi müşterilerine yeniden satacak.İki şirketin ortak olan bir diğer ortak noktası metal tüccarı olmaları.Venezuela’nın yeraltı zenginlikleri hakkında hazırladığımız özel habere buradan ulaşabilirsiniz:Odatv.com