Marx’ın Kapitalleri üzerine

Karl Marx’ın Kapital’i “politik ekonominin eleştirisi” alt başlığını taşır.

Bu kitap dizisi, Almanya’da bir komünist partisi kurarak 1848-’49 devrimlerine bilfiil katılan, karşı-devrim yıllarında ise İngiltere’de mülteci hayatının yoksulluk ve yoksunluğunu çeken Marx çevresinin yeni bir devrim dalgasına teorik hazırlığıdır.

Kapital’in ilk cildinin atfedildiği Wilhelm Wolff, Frederich Engels, Jenny Marx gibi pek çok devrimci, bu eserin oluşumuna katkı sunmuştur.

Nihayet, Marx’ın 20 yılı aşkın disiplinli kütüphane çalışmasının ürünü olarak yayımlandığında Das Kapital, işçi sınıfına ihtiyaç duyduğu savaşım şiarlarının teorik temellerini sunmuştur.

Artı-değer olgusunun keşfi, Kapital’in en bilinen bilimsel katkısıdır.

Ancak Kapital’in değeri bununla sınırlı değildir.

Kapitalist ekonominin işleyiş yasalarını ortaya koymakla, Kapital, sosyalizmi bilimsel bir düzeye çıkartmıştır.

Son dönemde sosyalist aydın gençlik içerisinde Kapital’e yönelik yeni bir ilgi ortaya çıkmakla, bu kitap dizisinin hangi sırayla, nasıl bir yöntemle okunması gerektiğine dair sorular da arttı.

Bu sorulara toplu bir yanıt vermek amacıyla yazıyorum.

Genellikle Kapital’in ilk cildini okumaya başlayanlar, meta-para üzerine olan ilk bölümde tıkanıyor, ilerlemekte zorlanıyorlar.

Bunun sebebi, Marx’ın meta-para ilişkilerini “Ekonomi - Politiğin Eleştirisine Katkı”da ele almış olmasıdır – Kapital’de ise bu konuyu yalnızca özet geçmiştir.

Öyleyse, Katkı’nın Kapital’den önce okunması isabetli olacaktır.

Kimi arkadaşlar ise daha Kapital’i okumadan işe Grundrisse’den başlıyorlar, doğal olarak zorlanıyorlar.

Ayrıca, Kapital’in 4.

Cildini oluşturan, oldukça sistemli yazılmış Artı-Değer Teorileri de genellikle ihmal ediliyor.

Yine, hizmet sektörünün anlaşılmasında anahtar bir metin olan, Kapital’in 1.

Cildine ek olarak yazılmış “Dolaysız Üretim Sürecinin Sonuçları” pek bilinmiyor.

Bütün bu anımsatmalarla birlikte, tümü tek bir eser oluşturan Kapital’lerin okunma sırasına dair şu öneriyi yapabilirim (parantez içinde yayınevi isimleriyle): Ekonomi – Politiğin Eleştirisine Katkı (Sol)Kapital c. 1 (Sol, Yordam)Kapital’e EK: Dolaysız Üretim Sürecinin Sonuçları (Ceylan)Kapital c. 2 (Sol, Yordam)Kapital c. 3 (Sol, Yordam)Artı – Değer Teorileri c. 1 (Sol)Artı – Değer Teorileri c. 2 (Sol)Artı – Değer Teorileri c. 3 (Türkçe baskısı yok – İngilizcesi Lawrence & Wishard)Grundrisse (Sol – 2 cilt, Birikim – kısaltılmış versiyon).

Tüm bu ciltleri bir Marx sabrı ile, not alarak, demlendirerek okumadan Marx’ın politik ekonomi eleştirisine tam manada vakıf olmak mümkün değildir.

Bu noktada, daha da başlangıç düzeyinde, bir nevi Kapital’e hazırlık okuması olması için öneri isteyenler de oluyor.

Onlara da şu kısa listeyi önerebilirim: Felsefenin Sefaleti – Marx (Sol)Ücretli Emek ve Sermaye – Ücret, Fiyat, Kâr – Marx (Sol)Alman İdeolojisi – Marx – Engels (Sol – kısa versiyon, Evrensel -tam versiyon)Komünist Manifesto – Marx-Engels (Sol, Yordam, Evrensel…)İngiltere’de Emekçi Sınıfın Durumu – Engels (Sol) Son olarak, Marx ve Engels’in ortak devrimci faaliyetlerini, özellikle de onların demokrasi mücadelesini inceleyen iyi bir kaynak olarak August H.

Nimtz’in “Demokrasi Savaşçıları olarak Marx ve Engels”i (Yordam); yine Jenny ve Karl Marx’ın büyük aşkının Kapital’in oluşumuna katkısı üzerine ise Mary Gabriel’in “Aşk ve Kapital”ini (Yordam) önerebilirim.

Zira Kapital, sadece bir inceleme eseri ya da bir ekonomi kitabı değildir; onda çağının devrimci mücadeleleri kadar, Marx çevresinin olağanüstü fedakarlıkları da yoğunlaşmıştır.