Haber Detayı
Bilim dünyasının yaşayan ölüsü: Zombi bitkisi için kurtarma operasyonu
Avustralya'nın balta girmemiş ormanlarında bir ağaç türü, ne ölüyor ne de tam anlamıyla yaşıyor. "Mersin pası" adlı bir mantarın saldırısı altında tohum üretemez hale gelen Rhodamnia zombi, bilim insanlarının özel seralarda başlattığı genetik operasyonla hayata tutunmaya çalışıyor.
Doğanın derinliklerinde bazen bir isim, bir türün kaderini tüm çıplaklığıyla özetliyor.
Avustralya yağmur ormanlarında keşfedilen ve bilimsel adı "Rhodamnia zombi" olan ağaç türü, bu durumun en hüzünlü örneklerinden biri. "Mersin pası" adı verilen yıkıcı bir mantar türü tarafından kuşatılan bu bitki, ölmüyor ama yaşamıyor da.
Enfeksiyon nedeniyle yeni sürgünler veremeyen ve tohum üretemeyen bu ağaçlar, ormanın içinde adeta "yaşayan ölülere" dönüştüğü için bu ilginç ismi aldı.
Ancak bilim insanları, bu ismin bir gün sadece trajik bir anı olarak kalması için zamana karşı yarışıyor.
Her şey, Güney Amerika kökenli "Austropuccinia psidii" mantarının 2005 yılında doğal sınırlarının dışına çıkıp Hawaii’deki çiftliklerde görülmesiyle başladı.
Kendi ana vatanında bitkilerle bir denge içinde yaşayan bu parazit, bağışıklığı olmayan yeni bölgelere ulaştığında tam bir felakete dönüştü. 2010 yılında Avustralya yağmur ormanlarına sızan mantar, aralarında Rhodamnia zombi'nin de bulunduğu 17 yerli türü yok olma eşiğine getirdi.
Queensland Üniversitesi'nden Profesör Rod Fensham, bu mantarın bitkinin taze sürgünlerini tekrar tekrar öldürdüğünü, bu yüzden ağacın ne büyüyebildiğini ne de çoğalabildiğini belirtiyor.Bilim insanları, bu bitkiyi resmi olarak tanımlayıp isimlendirdiklerinde aslında bir veda töreni düzenlediklerini düşünüyorlardı.
Türün isimsiz bir şekilde tarihe karışmasını istemedikleri için ona "zombi" adını verdiler.
Bu tercih hem bitkinin mevcut durumunu yansıtıyor hem de dikkat çekerek kurtarma çalışmaları için fon oluşturulmasını sağlıyor.
Günümüzde vahşi doğada bulunan zombi ağaçlarının tohumları artık verimli değil; ancak ekipler, hala sağlıklı kalabilmiş kısımlardan aldıkları çeliklerle bitkiyi laboratuvar ortamında yaşatmaya çalışıyor.Profesör Fensham ve ekibi, bitkiyi özel seralarda mantardan uzak tutarak ona nefes alacak bir alan tanıyor.
Asıl hedef ise bu bitkilerin bir sonraki neslinde doğal bir direnç ortaya çıkmasını sağlamak.
Fensham'ın ifadesine göre, aynı cinsten bazı bitkiler mantara karşı direnç gösterirken bazılarının neden yenik düştüğü hala büyük bir gizem.
Türün içinde gizli bir "genetik anahtar" olduğuna inanan uzmanlar, ne kadar çok bitki yetiştirirlerse bu direnç genini bulma şanslarının o kadar artacağını savunuyor.
Şu an için bu çaba uzak bir ihtimal gibi görünse de, daha önce tamamen yok olacağı düşünülen türlerde benzer yöntemlerle başarı sağlandı.
Eğer bu genetik direnç tetiklenebilirse, "zombi" ağaçları bir gün ormanlardaki eski yerlerine, gerçek birer canlı olarak dönebilir.
