Müzikte yapay zekâ kullanımı müzisyenler için bir tehdit mi?

Hürriyet Pazar’ın 11 Ocak tarihli sayısında yapay zekânın müzikte kullanımından bahsetmiş, ekosisteme sokulan kalitesiz içeriklerin ve yapay zekâyla manipüle edilen seslerin katlanarak artmasının ‘gerçek’ müzisyenlerin kariyerini tehdit ettiğine dikkat çekmiştik.

Bu kez sözü ‘gerçek’ müzisyenlere bıraktık.

Yapay zekâyı üretim süreçlerinde nasıl kullandıklarını, meslekleri için bir tehdit olarak görüp görmediklerini anlattılar.

Küresel plak şirketlerinin Türkiye temsilcilerine de yapay zekânın müzik sektörünün gidişatını nasıl etkilediğini, neler yapılması gerektiğini sorduk.

Universal Music Türkiye (UMG) Genel Müdürü Nazan Hacıgüzeller “Yaklaşımımız yapay zekâyı sanatçının yaratıcılığını güçlendirecek şekilde yönlendirmek” diyor. ‘Dinleyiciyle bağ kurmuyor’Gökhan Türkmen (Müzisyen)◊ Yapay zekâ üretim tarafında ciddi bir hız ve verimlilik getiriyor.

Bir fikri dakikalar içinde farklı düzenleme ve sound alternatifleriyle test edebiliyorsun.

Bu da yaratıcı süreci pratikleştiriyor ve deneme cesaretini arttırıyor.◊ Bir yandan da aynı veri ve referans havuzlarından beslenildiğinde işler birbirine yaklaşabiliyor, müzik dili hızlıca standardize olabiliyor.

Trend üretmek kolaylaşıyor ama kalıcı bir ‘kimlik’ inşa etmek zorlaşabiliyor.

Dinleyiciyle bağ kurmuyor gibi düşünüyorum. ‘Sahte müzikleri desteklemiyorum’Aisu (Müzisyen)◊ Dijitalde ve müzik sektöründe hayatını söze, besteye veya bir enstrümana adamış insanların yapay zekâyla eşdeğer ve değiştirilebilir olduğunu düşünen zihinleri algılayamıyorum.

Başka insanların içeriklerine ve yaratıcılığına dayanarak üretilen sahte müzikleri desteklemiyorum. ‘Yardımcı olarak görüyorum’Melis Fis (Müzisyen)◊ Yapay zekâyı bir ‘yardımcı’ olarak görüyorum.

Yapay zekâyla müzik yapılan platformları da ilham almak, süreci hızlandırmak, teknik anlamda hayatımı kolaylaştırmak için kullanıyorum.

Ama işin merkezinde hâlâ yaratıcılığım, duygum ve estetik bakış açım var. ‘Her şeyi üretir, anlam üretemez’Aydilge (Müzisyen)◊ Yapay zekâ tabii ki iyi ve verimli kullanıldığı zaman yaratıcılığımıza yaratıcılık katacak, bunu güçlendirecek, işlerimizi kolaylaştıracak çok işlevsel bir araç olabilir ama önemli olan nasıl kullandığımız.

Yani biz yapay zekâyı verimli de kullanabiliriz, yaratıcılığı tamamen öldürecek, bizi tembelleştirecek bir şekilde de...◊ Yapay zekâ her şeyi üretebilir ama anlam üretemez.

O anlam verme hali insana özgüdür. ‘Dinleyici seçici davranmalı’Ufuk Beydemir (Müzisyen)◊ Yapay zekâ sonuçta kendi kütüphanesindeki, yani daha önce insanlar tarafından üretilmiş içeriklerden besleniyor; yeni bir şey söylüyor gibi görünse de orada gerçek bir sanatsal niyet yok.

Eğer amaç ortaya bir ifade koymak, bir duygu bırakmaksa bunu yapay zekâyla başarmak mümkün değil.◊ Ekosistemde yapay zekâyla üretilmiş çok fazla içeriğin olması sanatçılardan çok dinleyicileri ilgilendiren bir mesele.

Bu noktada dinleyicinin daha seçici olması, emeği olan, derdi olan, içi dolu işlere yönelmesi zaten diğerlerini kendiliğinden önemsiz kılacaktır. ‘Sınırı olmalı’Kaan Malkoç (Müzisyen)Yapay zekânın sıfırdan ürettiği söz ve besteler hem sahte hissettiriyor hem de gerçek sanatçıların pazar payında geri plana düşmesine sebebiyet veriyor.

Bu haksızlık.

Ancak söz ve bestesi, sanatçı yönetimi gerçek müzisyenler tarafından düşünülerek tasarlanan yaratıcı yapay zekâ müzisyen personaları da bazen ilgi çekici olabiliyor.

Yine de bunların dijital platformlarda gerek yükleme gerekse hak ediş noktasında bir sınırı ve yaptırımı olmalı. ‘Endişelenecek bir durum yok’Pera (Müzik grubu)◊ Bu tip gelişmeler sonucunda şarkı sayısı artabilir ama nitelik olarak gerçek sanatçılar farkını ortaya koyacaktır.

Sonuçta yapay zekâ bugünkü haliyle sadece dijital ürünler üretebilen, konser veremeyen, duygusal bağ kuramayan bir yapıda.

Bu sebeple güzel eserler çıkardıkları sürece sanatçıların endişeleneceği bir durum yok.

Kalemin çok kolay bulunabilen bir eşya olması herkesi şair yapmıyor. ‘Platformların kurallar koyması gerekiyor’Nurettin Çolak (Prodüktör)◊ Yapay zekânın müzikte destekleyici bir araç olarak kullanılmasına olumlu yaklaşıyorum.

Var olan bir şarkı, melodi ya da düzenleme üzerinden alternatif fikirler üretmesi yaratıcı süreci zenginleştirebiliyor.◊ Ancak tamamen yapay zekâyla sıfırdan üretilmiş müziklerin, insan üretimiyle aynı koşullarda müzik platformlarında yer almasını doğru bulmuyorum.

Bu konuda platformların açık ve uygulanabilir kurallar koyması gerekiyor. ‘Çöplüğe döndürdüler’Ege Balkız (Müzisyen)◊ Müzik üretim süreçlerini hızlandıran bir araç olarak görüyorum.

Müzik dünyasını dönüştüreceği kesin, ancak telif yasaları netleşmediği için nereye evrileceğini öngörmek zor.◊ Şu an yeni olduğu için insanlar heyecanlı ve bir çöplüğe döndürdüler ortalığı.

Ancak zaman içinde hem platformların düzenlemeleriyle hem de insanların böyle içerikler üretmekten sıkılmasıyla bu dönemin biteceğini düşünüyorum.Küresel plak şirketlerinin Türkiye temsilcileri ne düşünüyor?Yapay zekânın müziğin gidişatını bu denli etkilemesi plak şirketlerinin de stratejilerini yeniden oluşturmasına yol açıyor.

Yapay zekâ müzik üreticileri Udio, BandLab, KLAY, SoundLab’in de aralarında olduğu yeni nesil medya teknoloji şirketleriyle anlaşmalar yapan da var, yapay zekâya şimdilik mesafeli duruşunu koruyan da... ‘Sanatçılar için yeni gelir modelleri ortaya çıkarıyoruz’Nazan Hacıgüzeller, Universal Music Türkiye (UMG) Genel Müdürü◊  Bizim için mesele teknolojinin kendisi değil, nasıl kullanıldığı.

UMG olarak yaklaşımımız yapay zekâyı sanatçının yaratıcılığını güçlendirecek şekilde yönlendirmek.

Bu nedenle YouTube, Meta, TikTok, Udio, BandLab, SoundLabs, KLAY, Stability AI ve son olarak NVIDIA’yla (yeni nesil medya teknolojileri  şirketleri) yaptığımız anlaşmalarda ortak ilke aynı: Sanatçının rızası, kontrolü ve adil bir karşılık alması.

Amacımız, yapay zekâyı tehdit olmaktan çıkarıp sanatçıları merkezine alan, telif haklarına saygılı, atfı garantileyen ve müzik keşfini dönüştüren bir araç haline getirmek.◊  Yapay zekânın olumlu tarafları azımsanamaz.

Sanatçılara üretimde hız sağlayabilir, fikir geliştirme süreçlerini zenginleştirebilir ve yeni hayran deneyimleri yaratabilir.

Dahası, lisanslı ve güvenli yapay zekâ ortaklıklarımız sayesinde sanatçılar için tamamen yeni gelir modelleri ortaya çıkarıyoruz.

YouTube AI Incubator, Stability AI ve NVIDIA’yla yürüttüğümüz çalışmalar bunun en net göstergeleri.◊  Ama riskleri de aynı derecede ciddiye alıyoruz.

En büyük tehditler arasında izinsiz ses klonlama, sanatçıların eserleri üzerinde kontrol kaybı ve streaming’de giderek yükselen ‘AI slop’ dediğimiz düşük kaliteli, telifsiz üretim var.

Biz tehlikeyi yıllar önce görüp dijital müzik platformu anlaşmalarımıza bu içeriklerin telif havuzlarına girmesini engelleyen maddeleri ekledik.

Bu noktada kırmızı çizgimizi tekrar söylemek isterim: Sanatçının sesini kullanan veya sanatçının mevcut eserlerini referans alarak üretim yapan hiçbir model, o sanatçının açık rızası olmadan lisanslanmayacak.‘Zor olan yolu en kolayıyla kopyalıyor’Özden Bora, Sony Music Türkiye Genel Müdürü◊ İnsan olmadan sanat olmaz; söz, beste, yorum, kompozisyon hepsini birleştirip içerisinden başka içerik çıkaran yapay zekâ da gerçeklik taşıyan bir içerik olmaz.

Algoritma birçok bileşenden alarak üretir, sadece iyi bir kopyadır.

Bu konuda sanatçılarımızın haklarının en iyi şekilde korunması için tüm adımları atıyoruz.◊  Bestekâr, söz yazarı ya da kompozitör olmak için iki yol var: Alaylı ya da eğitimli olmak.

İkisi de emek isteyen uzun bir yol.

Başarılı olmak için iyi bir eğitim ya da doğal bir yetenek gerekir.

Risk şu; her şekilde zor olan bu yolu yapay zekâ en kolayıyla kopyalıyor ve daha iyisini yapmaya çalışıyor.

Bunun başarılı olacağına inanmıyorum.