Küresel gıda fiyatları Ocak'ta da düşüşünü sürdürdü

İRFAN DONAT Türkiye de gıda fiyatları yükselirken dünyada düşmeye devam ediyor.

FAO Gıda Fiyat Endeksi, Ocak ta aylık bazda yüzde 0,4 gerilerken, yıllık bazda yüzde 0,6 düştü.

Süt ürünleri, et ve şeker fiyat endekslerindeki düşüşler, tahıllar ve bitkisel yağlardaki artışları fazlasıyla telafi ederek endeksin üst üste beşinci aylık düşüşünü işaret etti.

Türkiye de ise aynı dönemde gıda enflasyonu aylık bazda yüzde 6,59 artarken, yıllık yüzde 31,69 yükseldi.

FAO  Tahıl Fiyat Endeksi, Ocak ta aylık bazda yüzde 0,2 oranında hafif artarken, yıllık bazda yüzde yüzde 3,9 düştü.

Dünya buğday fiyatları Ocak ayında genel olarak istikrarlı seyretti ve Aralık ayına göre sadece yüzde 0,4 düştü.

Avustralya ve Kanada nın güçlü ihracat satışlarından kaynaklanan yukarı yönlü baskıya karşın Arjantin ve Avustralya da iyi hasat beklentileri ve yüksek küresel stok seviyeleri, fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmaya devam etti.

Uluslararası mısır fiyatları da düşüş trendini sürdürerek Aralık ayına göre yüzde 0,2 geriledi.

Arjantin ve Brezilya daki ekim koşullarıyla ilgili hava koşullarına bağlı endişeler ve ABD deki güçlü etanol talebi bir miktar fiyat desteği sağlasa da bol küresel arzdan kaynaklanan genel olarak düşüş eğilimindeki piyasa duyarlılığını dengeleyemedi.

Arjantin arzına yönelik güçlü talebin desteğiyle dünya arpa fiyatlarında mütevazı bir artış kaydedilirken, sorgum fiyatları buğday piyasasındaki hareketleri yansıtarak hafifçe geriledi.

Buna karşılık, FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi Ocak 2026 da yüzde 1,8 artarak, özellikle kokulu çeşitlere yönelik daha güçlü talebi yansıttı.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksinde, Ocak ta aylık bazda yüzde 2,1 artış görülürken, yıllık bazda yüzde 10,2 yükseldi.

Söz konusu artış, palm, soya ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki yükselişi yansıtırken, kolza yağı fiyatlarındaki düşüşü fazlasıyla telafi etti.

Uluslararası palm yağı fiyatları, Güneydoğu Asya daki mevsimsel üretim yavaşlamaları ve fiyat rekabetindeki iyileşmenin etkisiyle küresel ithalat talebindeki artış sayesinde ikinci ay üst üste yükseldi.

Bu arada, dünya soya yağı fiyatları, Güney Amerika da ihracat arzındaki daralma ve ABD deki biyoyakıt sektöründen güçlü talep beklentileriyle toparlandı.

Küresel ayçiçek yağı fiyatları ise 2025 yılının sonlarında iki ay üst üste düşüş gösterdikten sonra, Karadeniz bölgesinde satışların sınırlı kalması nedeniyle arz sıkıntısının devam etmesiyle toparlandı.

Buna karşılık, kolza yağı fiyatları, son dönemdeki büyük ithalat girişlerinin ardından Avrupa Birliği nde bol miktarda arz bulunmasını yansıtarak hafifçe düştü.

FAO Et Fiyat Endeksi, Ocak ta aylık bazda yüzde 0,4 düşüş gösterse de yıllık bazda yüzde 6,1 yükseldi.

Aylık düşüş esas olarak uluslararası domuz eti fiyatlarındaki gerilemeyi yansıtırken, sığır ve koyun eti fiyatları genel olarak istikrarlı kaldı.

Buna karşılık, dünya kümes hayvanı eti fiyatları arttı.

Domuz eti fiyatlarındaki düşüş, büyük ölçüde Avrupa Birliği ndeki düşük fiyatlardan, uluslararası talebin azalmasından ve yıl sonu tatilleri sırasında geçici mezbaha kapanışlarıyla ilgili birikmiş işlerin giderilmesi de dahil olmak üzere bol arzdan kaynaklandı.

Nispeten sıkı arz koşullarına rağmen, yıl sonu alımlarının yüksek olmasının ardından mevsimsel talebin azalmasıyla dünya koyun eti fiyatları büyük ölçüde istikrarlı kaldı.

Sığır eti fiyatları da ABD nin gümrüksüz kotasının hızla tükenmesi ve ardından yüzde 26,4 lük kota dışı tarifenin uygulanmasının ardından Brezilya ihracatının diğer destinasyonlara kaymasıyla genel olarak istikrarlıydı.

Sevkiyatlar giderek Çin e yönlendirildi; burada ithalatçılar, açıklanan sığır eti koruma kotası öncesinde hacimleri güvence altına almak için alımları hızlandırdı ve bu da Brezilya fiyatları üzerindeki potansiyel aşağı yönlü baskıyı dengeledi.

Bu arada, kümes hayvanı eti fiyatları yükseldi; bu artışın temel nedeni, güçlü uluslararası talebin desteklediği Brezilya daki daha yüksek fiyatlar oldu.

FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise Ocak ta aylık bazda yüzde 5,0 düşüş göstererek bir yıl öncesine göre yüzde 14,9 daha düşük seviyede kaldı.

Bu, endeksin art arda yedinci aylık düşüşünü işaret ediyor ve büyük ölçüde dünya peynir ve tereyağı fiyatlarındaki düşüşten kaynaklanıyor.

Söz konusu düşüş, süt tozu fiyatlarındaki mütevazı artışları fazlasıyla telafi etti.

Uluslararası peynir fiyatları Ocak ayında en keskin düşüşü kaydetti ve bu da artan küresel rekabeti yansıtıyor.

Avrupa ve ABD deki bol arz, Yeni Zelanda daki daha yüksek fiyatları dengeleyerek fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.

Dünya tereyağı fiyatları da düşmeye devam etti.

Bu da mevsimsel olarak daha yüksek süt yağı bulunabilirliğini, Avrupa daki birikmiş stokları ve diğer büyük üretim bölgelerinden bol miktarda ihraç edilebilir arzı yansıtıyor.

Buna karşılık, dünya süt tozu fiyatları yükseldi; özellikle Yakın Doğu, Kuzey Afrika ve Asya nın bazı bölgelerinden gelen ithalat talebindeki birkaç aylık düşüşün ardından, yağsız süt tozunda daha belirgin bir artış kaydedildi.

Tam yağlı süt tozu fiyatlarındaki artış, talebin tarihsel seviyelerin altında kalması nedeniyle sınırlı kaldı ve artışın boyutunu kısıtladı.

FAO Şeker Fiyat Endeksi, Ocak ta aylık bazda yüzde 1,0 ve yıllık bazda yüzde 19,2 düştü.

Düşüşün temel nedeni, Hindistan da beklenen önemli üretim artışı ve Tayland daki olumlu beklentiler doğrultusunda, mevcut sezonda küresel şeker arzının artacağı beklentisiydi.

Ayrıca, şeker üretiminde kullanılan şeker kamışı payındaki azalmaya rağmen, Brezilya da 2025/26 sezonu için genel olarak olumlu üretim görünümü, küresel arz beklentilerini güçlendirerek dünya şeker fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdı.