Gazi ve Latife Hanım Batı Anadolu gezisinde

29 Ocak 1923 günü evlenen Gazi ve Latife Hanım, Türkiye İktisat Kongresi’nin yapılacağı binada 2 Şubat 1923 günü, gerçekleşen İzmirli kadınların katıldığı toplantıya katılmıştır.

Gazi eşi Latife Hanım’ı, İzmirli kadınlara tanıtmış; kadın sorunları ve Lozan hakkında bilgi vermiştir.

Katılanların kadın oluşu nedeniyle, bu toplantı “Kadınlar Kongresi” olarak adı verilmiştir.

Dinleyicilerin yarısı kadındı.

Kız Lisesi Müdiresi Melahat Hanım ve Kız Öğretmen Okulu öğretmeni Nuriye Hanım’ın da aralarında bulunduğu birçok kadın otuza yakın soruyu Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya yöneltmiştir. “Kadınlar Kongresi” sırasında çekilen tek fotoğrafta, Latife Hanım’ın sorulan soruları not tuttuğu görülür. 02 Şubat 1923 – Kadın Kongresi Kadınlar Kongresi’nde Gazi Mustafa Kemal Paşa , İzmirli kadınlara özetle şöyle seslenmiştir: “ …Kadının en büyük görevi analıktır.

İlk terbiye verilen yerin ana kucağı olduğu düşünülürse, bu görevin önemi gereğince anlaşılır.

Milletimiz kuvvetli bir millet olmaya azmetmiştir.

Bugünün gereklerinden biri de kadınlarımızın her konuda yükselmelerini temin etmektir.

Dolayısıyla kadınımız da bilgili ve fen sahibi olacaklar ve erkeklerin geçtikleri bütün tahsil derecelerinden geçeceklerdir.

Sonra kadınlar toplum hayatında erkeklerle beraber yürüyerek birbirlerine faydalı ve yardımcı olacaklardır. ” Gazi Mustafa Kemal Paşa ile Latife Hanım, 4 Şubat 1923 günü, bir heyetle Batı Anadolu gezisine çıkmışlardır. 5 Şubat 1923 tarihli “İkdam” gazetesi, Gazi’nin Akhisar Kapaklı Köyü’ne gelişini şöyle anlatmıştır: “ Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri’yle eşleri Latife Hanım ve yanındaki heyet, dün gece saat üç buçukta İzmir’den hareket etmişlerdir.

Sabahleyin Kapaklı’da halk ile kısa bir sohbette bulunmuşlar ve kurbanlar kesilmiş, okullar karşılama töreninde hazır bulunmuşlardır. ” Ardından Müftü Efendi bütün Akhisarlıların adına Paşa Hazretleri’ne hoş geldiniz demiştir ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’nin başarıya ulaşması için dua etmiştir.

Akşamı saat yedi buçukta Belediye tarafından, Akhisar Türk Ocağı’nda Başkumandan Paşa Hazretleri şerefine bir yemek verilmiştir.

Ziyafetin sonunda Türk Ocakları Reisi Doktor Şemsettin Bey, Paşa Hazretleri’ne hitaben bir konuşma yapmıştır.

Akhisar’da Gazi’yi görenlerden emekli öğretmen Leman Aytun da şunları anlatmıştır: “ Ben kız mektebinde öğretmendim.

Ayrıca Akhisar’da bir de erkek mektebi vardı.

Kız ve erkek öğrencileri, karşılıklı olarak yolun iki tarafına dizdik. …Gazi çiçeği alırken çocuğun başını okşadı.

Umutla çocuklara baktı. ” Gazi, 06 Şubat günü Akhisar’dan ayrılmıştır.

Gazi ve yanındakiler Akhisar-Bakır tren istasyonları arasındaki Medar çayı üzerinde bulunan yıkık Medar Köprüsünden geçmişlerdir.

Tren buradan ileriye gidememiştir.

Gazi, Kırkağaç ziyaretinden sonra Soma’ya hareket etmiş ve her geçtiği yerde coşkulu tezahüratla karşılanmıştır. 07 Şubat 1923 tarihli “İkdam” gazetesi, Gazi’nin Soma’daki ziyaretini de şöyle yazar: “ Gazi, istasyonda karşılanmış ve askeri teftiş etmiştir.

Latife Mustafa Kemal Hanımefendi kadınlarla ayrı ayrı görüşmüşlerdir.

Bahçede Türk kadınları ağlayarak Gazi’nin ayaklarına kapanmak istemişlerdir.

Gazi bu aziz annelere ve hemşirelere; ‘Ağlamayın, gülün.

Bundan sonra hep güleceğiz ’ demiştir.” Gazi ve yanındaki heyet; 06 Şubat 1923 günü saat 15.30’da Balıkesir’e varmış, vali ve garnizon komutanı olan Ali Hikmet (Ayerdem) Paşa tarafından karşılanmıştır. “Hâkimiyet-i Milliye” gazetesi, o gün misafirleri karşılayanların 50 bin kişi olduğunu yazmıştır. 07 Şubat 1923 Cuma günü, ordu karargâhında çalışan Gazi Mustafa Kemal Paşa, Zağanos Paşa Camisinde Cuma namazını kıldıktan sonra, halka hitap edecek başka bir yer bulunmadığından, caminin minberinden Balıkesirlilere Lozan ve Türkiye konulu hitap etmiştir. ‘Balıkesir Hutbesi’ olarak bilinen bu konuşmada Gazi; dini, siyasi içerikli yirmiye yakın soruyu yanıtlamıştır.

Gazi; Halifelik Makamı, Lozan Konferansı, kadın hakları ve Halk Fırkası’nın durumu üzerinde konuşmuş ve sözlerini şöyle tamamlamıştır: “…Asrın bize verdiği dersten milletimizin lüzumu kadar aydınlanacağını görüyorum.

Başarımız elbette birlik ve beraberlikle olacaktır.

Arkadaşlar, buraya gelinceye kadar birçok yere uğradım.

O yerlerin halkıyla yani kardeşleriniz, dindaşlarınız ve dert ortaklarınızla aynı şekilde konuşmalarda bulundum ve onlarında sizin gibi memleketin durumu ve geleceği konusunda son derece ilgili olduklarını gördüm.

Sonra yine bu seyahatim sırasında ordumuzu teftiş ettim.

Asker, subay ve komutanlarımızla görüştüm.

İnceleme ve kontrol sonuçları bizi gururlandırmaktadır.

Çünkü durumumuz çok kuvvetlidir, memleketimiz hakkında ve ordusunda gördüğüm kudret ve yetenek, özellikle azim ve büyüklere karşı gösterilen cesaret yeterli ve güven vericidir.” Gazi Zağanos Paşa Camii’nde bu konuşmayı yaparken, onu dinleyen hanımlar arasında Latife Hanım da bulunmuştur. 10 Şubat 1923 Akhisar Gazi ve beraberindekiler, 8 Şubat günü 16.30’da önce Balya’ya, oradan da 9 Şubat 1923 günü Edremit’e gitmişlerdir.

Yolda Ergama köyüne misafir olan heyet, öğle yemeği yedikten sonra halkla sohbet etmiştir.

Latife Hanım’ın köylü çocuklarıyla yaptığı samimi görüşmeler çekilen fotoğraflara da yansımıştır. 9 Şubat 2026 Ahmet Gürel