Yapay zeka alarmı: Sadece işinizi değil, kimliğinizi de alacak

1997’de IBM’in Deep Blue süper bilgisayarının dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u yenmesi, 2023’te ChatGPT’nin baro sınavını geçmesi ve geçtiğimiz yıl Google DeepMind’ın Uluslararası Matematik Olimpiyatı’nda altın madalya kazanması, yapay zekânın insan becerilerine yaklaşan hatta onları aşan performansını gözler önüne serdi.Bu gelişmelerin hızlanarak devam etmesi beklenirken, Elon Musk gibi bazı iş dünyası liderleri, insan zekâsını yakalayan veya aşan “genel yapay zekâ”nın çok yakın bir zamanda ortaya çıkabileceğini savunuyor.“YÜZDE 10’LUK DARALMA BİLE DEPRESTON GİBİ HİSSETTİRİR”Khan Academy CEO’su ve TED’in vizyon yöneticisi Salman Khan, Fortune’a verdiği demeçte, yapay zekâ devriminin çoğu tahminden daha sert ve hızlı olacağını söyledi.

Dünyaca ünlü yapay zekâ uzmanı Geoffrey Hinton’ın kitlesel işsizliğe dair uyarılarını hatırlatan Khan, küçük gibi görünen oranların bile yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.“Eğer beyaz yaka işler yüzde 10 bile küçülürse,” diyen Khan, “bu bir depresyon gibi hissedilir” değerlendirmesinde bulundu.SADECE İŞ DEĞİL, KİMLİK KRİZİ DE GELİYORKhan’a göre sorun yalnızca iş kaybı değil.

Yıllardır orta-üst sınıf gelirlerle çalışan milyonlarca insanın kimliği, yaptığı işle doğrudan bağlantılı.

Yapay zekânın hızla iş gücüne girmesiyle birlikte, bu kesimde ciddi bir kimlik krizi yaşanabileceği uyarısında bulundu.“Son 20 yıldır iyi maaşlarla çalışan insanların kimliği buna bağlı,” diyen Khan, iş piyasasında yaşanacak ani değişimin toplumsal etkilerine dikkat çekti.ARAŞTIRMALAR İŞSİZLİK RİSKİNİ DOĞRULUYORYapay zekânın iş gücü üzerindeki etkisine dair kesin bir tablo henüz bulunmasa da, araştırmalar riskin arttığını gösteriyor. 2025 tarihli bir MIT çalışmasına göre, yapay zekâ ABD’deki iş gücünün yaklaşık yüzde 12’sinin yerini alabilir.

Bu oran, mevcut seviyenin neredeyse üç katı.Khan, yapay zekâ ve robotik otomasyonun yalnızca ofis çalışanlarını değil, iş başına çalışma ekonomisini de tehdit ettiğini söyledi.

Waymo ve Tesla gibi şirketlerin sürücüsüz araçları ABD genelinde yaygınlaşırken, bu teknolojinin zamanla norm haline gelebileceğini ve bir milyondan fazla araç paylaşım sürücüsünü etkileyebileceğini öngördü.ÇÖZÜM ÖNERİSİ: ULUSAL YENİDEN YETKİNLİK PROGRAMISalman Khan, New York Times’ta yayımlanan bir yazısında, büyük şirketlerin personel maliyetlerinin veya kârlarının yüzde 1’ini ulusal bir yeniden beceri kazandırma programına ayırmasını önerdi.

Mevcut eğitim programlarının ise fazla dar kapsamlı ve başka işlere kolayca aktarılamaz olduğunu vurguladı.“Eğer işini kaybeden bir kamyon şoförünün ya da kurye çalışanının, bir radyoloji teknisyeni ya da hemşire yardımcısı olmasının yolunu bulamazsak,” diyen Khan, “çok büyük bir sorunla karşı karşıya kalırız.

Başka bir çözüm görmüyorum” dedi.Henüz ekonomide büyük çaplı bir yeniden eğitim seferberliği görülmese de, yapay zekâ etkisi işten çıkarmalarla kendini göstermeye başladı.

Geçen yıl yaklaşık 55 bin işten çıkarma doğrudan yapay zekâ ile ilişkilendirildi.

Salesforce, yapay zekâ sistemlerini devreye aldıktan sonra 4 bin müşteri hizmetleri çalışanıyla yollarını ayırdı.Andy Jassy gibi bazı şirket yöneticileri de ilerleyen dönemde yapay zekâ kaynaklı kesintilerin sürebileceğine işaret etti.Khan, bu erken sinyallerin ciddiye alınması gerektiğini vurgulayarak, “Üç yıl sonra işler gerçekten kontrolden çıktığında, bir yıl daha bekleyip çözüm aramaya başlamak çok geç olur” ifadelerini kullandı.