Herkes bu semti ve oteli konuşuyor: Gerçek Bebek'i biz anlatalım... Reisülküttap* gizli toplantıları... Meyhaneden çıkan yol

Boğaz’ın doğal bir koyuna yerleşmiş olan Bebek semti, yüzyıllar boyunca saray erkanının, diplomatların, din adamlarının, yabancı misyonerlerin ve entelektüellerin mekanı oldu.Adının kökenine dair rivayetler Fatih Sultan Mehmed dönemine kadar uzanıyor.

Evliya Çelebi’ye göre Rumeli Hisarı yapımı sırasında bölgeye yerleştirilen Bebek Çelebi lakaplı bir sipahi burada bir köşk ve bahçe yaptırır; semt zamanla onun adıyla anılmaya başlar.Daha eski kaynaklarda “Hallai” biçiminde geçen ismin dönüşmüş hali olduğu da ileri sürülüyor.

Semtin tarihi, Bizans öncelerine kadar uzanıyor.

Günümüzdeki limana, o dönemlerde “Philemporos” deniyordu.

Burada bulunan köyün ismi ise “Chelae” idi.O günlere ait taş-tuğla karışımı binalardan hiçbiri günümüze ulaşmadı.YALILARIN KIYI ŞERİDİBebek’in esas kimliği 18. ve 19. yüzyıllarda şekillendi.

Bostancıbaşı Defterleri’nde Arnavutköy İskelesi’nden Rumelihisarı’na uzanan sahilde yalı sahipleri tek tek kayıtlıdır.

Şeyhülislamdan Rumeli kazaskerine, reisülküttaptan saray kadınlarına kadar devlet erkânının isimleri sahil boyunca sıralanır.

Himmatzadeler, Dürrizadeler, Yesarizadeler ve Elmaszadeler gibi ailelerin yalıları bu hatta dikkat çeker.Bu kayıtlar bize şunu Bebek semtinin rastgele bir sayfiyeden ziyade devlet hiyerarşisinin kıyıya yansıdığı bir mekan olduğunu gösteriyor.BEBEK KASRI VE BAHÇESİSemtin merkezinde yer alan Bebek Kasrı, 16. yüzyıl sonlarından itibaren varlığı bilinen bir yapı. 1725 yılında yenilenen kasır, dönemin modasına uygun olarak ‘Âbâd’ ekiyle “Hümayunabad” adını aldı. 19.yüzyılda sultanların binişleri için daha seyrek kullanılırken, zamanla konferans köşkü olarak anıldı; Reisülküttap* ile Avrupalı elçilerin gizli toplantılarına ev sahipliği yapar. 1846’da yıktırıldı.*Reisülküttap: Başlangıçta Divan-ı Hümayun’daki yazışmalardan sorumlu en üst memurdu. 17 ve 18.yüzyıldan itibaren sorumlulukları artırıldı Bugünkü karşılığına en yakın unvan Hariciye Nazırı (Dışişleri Bakanı) diyebiliriz.Bebek Bahçesi ise zamanla park haline dönüştü.

Fuzuli’nin heykelinin dikildiği alan, eski kasır sahasının kamusal bir devamı.

Anıt çınarların çevre ölçülerine kadar kayda geçmiş olması, bu bahçenin sıradan bir mesire olmadığını gösteriyor.Servet-i Fünûn topluluğunun lideri, 1867-1915 yılları arasında yaşayan Tevfik Fikret'in evi de burada Aşiyan Müzesi olarak yer alıyor...Tevfik FikretKONSOLOSLUKLAR, MİSYONERLER, YABANCI OKULLAR Bebek yalnızca Osmanlı elitinin değil, yabancı diplomatik temsilciliklerin de adresiydi.

Valide Paşa Yalısı, bugün hala Mısır Başkonsolosluğu olarak kullanılıyor.Mısır KonsolosluğuAyios Haralambos Rum Ortodoks Kilisesi 19. yüzyıl ortalarından itibaren semtin dini hafızasını temsil ederken, Fransız Lazaristler burada okul ve manastır kurdu.

Saint Benoit Lisesi Vakfı’nın misafirhanesine dönüşen yapı, misyoner varlığının kalıcı izidir.Bebek ile Rumelihisar arasındaki tepelerde ise Robert Kolej kuruldu; Böylece semt, diplomasi ve saray hayatının yanına entelektüel bir katman daha ekledi.YALI KÜLTÜRÜNÜN DÖNÜŞÜMÜYılanlı Yalı, Hekimbaşı Yalısı, Ayşe Sultan Köşkü, Arif Paşa Köşkü, İzzetâbâd Köşkü…Yılanlı YalıBu yapıların bazıları yıkıldı, bazıları yeniden inşa edildi, bazıları ise yalnızca ad olarak kaldı. 19. yüzyıldan itibaren vapur ve tramvay seferleri semtin çehresini değiştirdi; yazlık görünümünden çıkıp sürekli yerleşim haline geldi. 20. yüzyıl ortasında apartmanlaşma başladı; köşklerin yerini çok katlı yapılar aldı.İzzetâbâd KöşküKayalar Mezarlığı’nın 1950’lerde gazinoya çevrilip sonra parka dönüştürülmesi bile bu dönüşümün sembolüdür.

Osmanlı mezar taşları ile modern eğlence kültürü aynı mekanda yan yana geldi.Burada bir parantez açmak gerekiyor: Kayalar Mezarlığı’nın tamamı bugünkü Aşiyan Mezarlığı değil; bir kısmı parka dönüştürüldü, bir kısmı farklı şekilde düzenlendi.

Ama halk hafızasında o bölge artık “Aşiyan” olarak anılıyor.BEBEK YOLUNUN BİLİNMEYEN HİKAYESİBebek’in çehresini değiştiren müdahalelerden biri olan Bebek-Etiler yolunun açılış hikayesini, mimar ve yazar Aydın Boysan anılarında anlatır.

Eski yıllarda Kumkapı’daki dost meclislerinde bir araya geldikleri arkadaş grubunda dönemin belediye başkanı Fahri Atabey de vardır.

Sohbet sırasında Atabey, Tarabya sırtlarında yapılması planlanan bir yaşlılar yurdu projesinden söz eder ve Boysan’dan projeyi üstlenmesini ister.

Boğaz sırtlarının yapılaşması, kütlelerin parçalanması, topoğrafyaya uyum gibi konular konuşulurken mesele ulaşım bağlantılarına gelir.Etiler - Bebek yolu eski haliBoysan o sırada Etiler’de oturmaktadır ve Bebek’e sık gidip geldiğini söyler.

Sahil ile üst kotlar arasındaki bağlantının zayıf olduğunu, mevcut yolun yetersiz kaldığını ifade eder ve yolun yaptırılmasını ister.

Anlatımına göre Atabey bu öneriyi dikkate alır ve süreç başlatılır.

Böylece bugün kullanılan Bebek-Etiler yolunun yapımı, bir meyhane sofrasında dile getirilen ihtiyaçtan doğar.Boysan, bu yolun açılmasının Bebek’in sahil köyü görünümünden çıkıp üst yamaçlarla bütünleşen yeni bir yerleşim düzenine geçişinin başlangıcı olduğunu vurgular.VE BEBEK OTELBebek Oteli’nin geçmişi 1940’lı yıllara uzanıyor.

Yapıyı Bursalı ipek üreticisi Muammer Karamanoğlu inşa ettirdi.

Fabrikasını sattıktan sonra Bebek’e yerleşen Karamanoğlu, bu binayı konut olarak yaptırdı.

Yapı 1955 yılında otele dönüştürüldü ve hizmet vermeye başladı.1955–1967 yılları arasında otel Karamanoğlu ailesi tarafından işletildi.

Anne ve babanın vefatının ardından ise otel, Ruhi Su’nun oğlu Güngör Su’nun sahibi olduğu Günsu şirketine kiralandı ve işletme bu şekilde devam etti.Daha yakın dönemde otel için farklı yatırım girişimleri gündeme geldi. 2018’de Orjin Grup ortağı Zafer Yıldırım, oteli 20 yıllığına kiralamayı planladı ancak Boğaziçi öngörünüm bölgesindeki imar ve bürokratik engeller nedeniyle projeden vazgeçti.

Katarlı yatırımcı iddiaları gündeme gelmiş olsa da, herhangi bir satış gerçekleşmedi.Bebek Otel2019 yılında ise otel, The Stay Hotels’in kurucusu Muzaffer Yıldırım tarafından devralındı ve grup bünyesine katıldı.

Bu devirle birlikte Bebek Otel yeni bir renovasyon sürecine girdi ve yeniden konumlandırıldı.Son dönemde ise otelin adı, ünlülere yönelik uyuşturucu soruşturması kapsamında Muzaffer Yıldırım’ın tutuklanmasıyla yeniden gündeme geldi.

Böylece 1940’larda özel konut olarak inşa edilen yapı, yaklaşık 80 yıl sonra bir kez daha kamuoyunun odağına yerleşmiş oldu.Bostancıbaşı defterlerinde yalı sahiplerinin isimleri yazılıydı; bugün ise Bebek Otel’in adı adliye tutanaklarında geçiyor.İşte size bir semtin nasıl dönüştüğünün kısa bir özeti…Cemile Y.

ÇetinOdatv.com