Türk akademisyenden çığır açan buluş: Günler öncesinden öğrenebileceğiz

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi ve Meteoroloji Yüksek Mühendisi Prof.

Dr.

Hasan Tatlı, ani gelişen meteorolojik tehlikeleri günler öncesinden tespit edebilen bir erken uyarı sistemi geliştirdi. "Ani Gelişen Meteorolojik Tehlikelere Yönelik Entegre Bir Erken Uyarı Sistemi İçin Dört Boyutlu Doğrusal Olmayan Dinamik Model" başlıklı makale, saygın bilim dergisi Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society'de yayımlandı.

Sistem, ani sıcak hava dalgaları, soğuklar, rüzgar kesmesi, orman yangınları ve ani kuraklık gibi öngörülmesi güç süreçleri önceden tespit ederek tedbir alınmasını sağlıyor.

MODEL NASIL ÇALIŞIYOR?

Prof.

Dr.

Tatlı, geliştirdiği Erken Uyarı Sistemi Entegre (EWSI) modelinin, mevcut hava tahmin araçlarının yetersiz kaldığı ani gelişen hava olaylarını tespit etmek için dinamik sistemler teorisi ile hava tahminini birleştirdiğini belirtti.

Sistem, atmosferik verilerden yararlanarak dört temel faktörü hesaplıyor: hava durumuna duyarlılık, kurtarma kapasitesi, tehdit yayılma potansiyeli ve davranışsal eğilim endeksi.

Bu dört bileşen, kolayca yorumlanabilir bir risk endeksine dönüştürülerek erken uyarı sinyali üretiliyor.

Prof.

Dr.

Hasan Tatlı 3 İLA 60 SAAT ÖNCEDEN UYARI Prof.

Dr.

Hasan Tatlı, sistemin en önemli özelliğinin zamanlama olduğunu vurguladı.

Tatlı, "Model, ani başlayan meteorolojik olaylar henüz meydana gelmeden 3 ila 60 saat önce erken uyarı sinyali üretebiliyor.

Bu stratejik bir erken uyarı teknolojisi niteliği taşıyor" dedi.

Tatlı, ani gelişen sıcak hava dalgaları, soğuklar, rüzgar kesmesi, orman yangınları, ani kuraklıklar gibi kısa sürede ortaya çıkan ve öngörülmesi güç süreçlerin sistem sayesinde öngörülebilir hale geldiğini belirtti. "Erken uyarı demek, zararı daha oluşmadan önce fark etmek demektir" diyen Tatlı, doğal tehlikelere dair önceden bilgi sahibi olmanın gerekli tedbirleri almak açısından büyük avantaj sağladığını vurguladı.