Irak’ta istikrar! Kalkınma Yolu ve PKK

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın katıldığı bir televizyon programında Suriye’nin kuzeyinde devam eden PKK ile ilgili süreç hakkında konuşurken “Bu işin bir de Irak ayağı var.” sözleri, dikkatlerin bu bölgeye çevrilmesine neden oldu.

Fidan, şöyle dedi: “Suriye ayağı bittikten sonra Irak ayağı var.

İnşallah Irak’ta buradakinden ders çıkartırlar da daha akıllı bir karar alırlar ve oradaki geçiş daha kolay olur.” Fidan, özellikle Sincar’da ve Gara bölgesinde PKK’nın geniş alanları işgal altında tuttuğunu, Irak’ın egemenlik hakları çerçevesinde bu durumun bir sorun olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.

Fidan’ın açıklamaları, iki ülke arasında kriz yaratmak amacıyla Irak basınında çarpıtıldı.

Fakat bu durum kısa sürede toparlandı.

Arından Irak Savunma Bakanı Sabit Abbasi, Ankara’ya gelerek Fidan ile görüştü.

ARKA PLAN Irak ile Türkiye arasında özellikle son beş yıl içinde teröre karşı ortak mücadele ile ilgili yoğunlaşan bir ortaklık arayışı var.

Bu görüşmelerin sonucunda Mart 2024’te Irak yönetimi PKK’yı yasadışı örgüt olarak kabul etti.

Bu süreç kapsamında, iki ülkenin 15 Ağustos 2024’te imzaladığı “Askeri ve Güvenlik İşbirliği ile Terörle Mücadeleye Dair Mutabakat Zaptı” önemli bir dönüm noktası oldu.

Irak’ta, bugünlerde esas siyasal gündem seçimlerden sonra yeni Hükümet’in oluşumu.

Ama Hükümet’in ne şekilde kurulacağına ilişkin etmenleri, bölgenin genelindeki yeniden yapılanma belirliyor.

Bu yeniden yapılanma, Suriye’deki yönetim değişikliği, ABD’nin Suriye’den çekilmesi, PKK’nın fesih süreci ve ABD-İran çatışması/müzakeresinin evrileceği rota zemininde şekilleniyor.

KALKINMA YOLU İÇİN ZORUNLU PKK meselesinin çözümü, Irak’ın yanı sıra bütün bölgenin güvenliğini ilgilendiriyor.

Irak’ın, 2003 Amerikan işgalinden sonra sıkıştırıldığı cendereden kurtulması için son derece önemli bir çıkış sağlayan Kalkınma Yolu’nun hayata geçirilmesi, konuyla doğrudan bağlantılı.

Irak Başbakanı Muhammed Şii el Sudani, Kalkınma Yolu Projesi’ni 27 Mayıs 2023’te İran, Ürdün, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) ulaştırma bakanlığı temsilcilerinin katıldığı bir konferans sırasında açıklamıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 22 Nisan 2024’teki Bağdat ziyareti sırasında da Türkiye, Irak, BAE ve Katar proje ile ilgili mutabakat anlaşması imzaladı.

Proje kapsamında, Irak’ın Körfez’deki Faw Limanı’ndan başlayıp Basra, Bağdat ve Musul şehirlerini de içeren bir güzergahtaki yolların Türkiye’deki kara ve demiryolu ağına bağlanması hedefleniyor.

Bu projenin kuvveden fiile geçebilmesi için öncelikle güzergâh üzerinde güvenliğin sağlanması elzem.

Bu çerçevede, PKK’nın Sincar ve Irak’ın kuzeyindeki belli alanlarda işgalinin ortadan kaldırılması, bu bölgelerde Bağdat’taki Hükümet’in askeri otoritesinin kurulması gerekiyor.

Irak’ın Suriye sınırından İran sınırına uzanan bölgede bir istikrarsızlık etkeni olan PKK işgalinin sona erdirilmesi, yeni kurulacak Hükümet’in önüne bir şekilde gelecek.

Her ne kadar, Irak’ta iktidar ve Ordu’nun parçalı yapısı siyasal iradeyi dağıtan bir rol oynasa da bu mesele farklı kesimlerin zorunlu olarak aynı noktada buluşmasını dayatıyor.

Bu meselenin çözümü gelinen aşamada, birincisi Irak’ın genelinde Bağdat’ın egemenliğinin tesisi, ikincisi bölge çapındaki Irak’ın bütünsel çıkarları nedeniyle kaçınılmaz hale geldi.