Maden ocağı, market değil kâr üzerinden bakılmaz

İngiliz yazar Joe Corrie’nin, İngiliz maden işçileri için yazdığı “Madenciler” adlı oyununda yer verdiği ‘Kadınlar Bekleşiyor Bu Akşam’ isimli şiiri geldi aklıma:Saatinden tanıyacaklar kimini,kimini bir düğmeden, kimini bir sezgiyle sadece.Ve birkaç gün sonra bütün bu cesetler hep birlikte gömülecekler büyük bir çukura.Sevgilerini ve üzüntülerini gönderecek başefendi hazretleri.O milletvekilleri de orada olacak,hani şu bilinen kişiler, görünecek çok kederliymişler gibi,gidecek cenazenin arkasından ağır ağır şık iskarpinli ayaklarıyla.Ocağın sahibi de orada olacak, o herif ki belki yüz keredemiştir, anam avradım olsun madencilere artık bir şeyler olmayacak.Evet… 24 Ocak günü çok az kişinin ilgi gösterdiği bir olay yaşandı.

Sivas Divriği’de 2004 yılından bu yana madencilik faaliyeti yürüten OYAK’a bağlı Ermaden’e bağlı yeraltı işletmesinin kapanmasıyla birlikte, alt taşeron Çiftay A.Ş.’de çalışan 220 işçi bir günde işsiz kaldı.Sebep: Ekonomik gerekçeler.Biraz araştırdım, madencilere sordum.2004 yılında Ermaden tarafından satın alınarak özelleştirilen ocak, 2006 yılında OYAK grubunun Ermadeni satın almasıyla dolaylı olarak OYAK grubuna geçti.

Maden mühendislerinin verdiği bilgiye göre; 2024 yılında Divriği A sahasında yaklaşık 2 milyon 154 bin 572 ton üretim yapıldı.

Türkiye’nin yıllık demir cevheri üretimi son yıllar dikkate alındığında 15-18 milyon ton civarında.

Yaklaşık 9-10 milyon ton civarında da bir ithalat söz konusu.

Rakamlara bakıldığında Türkiye’de üretilen demir cevherinin yüzde 20’sinin Divriği demir madenlerinde üretildiği görülüyor.220 işçi 24 Ocak’tan bu yana Ermaden’de çadır kurdu.Demir ithalatına her yıl 1.2 milyar dolar!Araştırmaya ve sormaya devam ettim.Türkiye’nin en önemli rezervlerinden olan Divriği demir madenlerinin tenörü (bir cevherin içerisinde bulunan değerli metal miktarı) ortalama yüzde 55 civarında. (Küçük not: Ayrıca Hekimhan bölgesinde de çok ciddi bir rezerv var.

Buradaki rezervin tamamı işletilebilir nitelikte değil.

Hekimhan’daki demir madeni, Divriği demir madenlerine kıyasla orta ve düşük tenörlü bir rezerve sahip.) Rakamlardan da görüleceği üzere Divriği demir madenleri yüksek tenörü ve işletilebilirliği ile ülkemiz açısından çok değerli bir maden sahası. 1 ton demir ithalatının maliyeti 121 Amerikan doları.

Toplam ithalata baktığınızda, her yıl 1.2 milyar dolar demir ithalatı kaynak ayrılmakta.

Mevcut ocaklar kapatılarak ihtiyacın ithalattan karşılanmasına yöneldiğinizde bu rakam daha da artacak.Bakanlık: Demir cevheri stratejik hammaddeAçık notlara baktım ve çözüm önerilerine kulak kabarttım: -l Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 2025 yılında yayımladığı Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporu’nda demir cevheri kritik ve stratejik hammaddeler arasında açıkça tanımlanmış.

Maden mühendislerine göre; rapordaki bu veriye rağmen ne yazık ki Ticaret Bakanlığı tarafından demir üretiminin yerli kaynaklardan sağlanmasını teşvik edecek herhangi bir düzenleme yapılmadı.

Çözüm belli: Burada ithalata kota koyarak veya gümrük düzenlemeleri yapılarak ülkenin demir ihtiyacının ithalata dayalı olarak karşılanmasının önüne geçilebilir.- İşletmeciler için en büyük gider kalemlerinden birisi nakliye.

Demiryolu ile yapılan cevherin nakliyesi esnasında TCDD kamu kurumları kolaylık sağlamalı.

Ulaştırma Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında protokoller imzalanarak işletmelerin nakliye giderleri düşürülebilir.-l Ocakların bir diğer büyük gider kalemi ise enerji.

Enerji maliyetlerinin düşürülmesi için Enerji Bakanlığı ocaklarda kullanılacak enerjiyi indirimli olarak işletmecilere verebilir.

Enerji ve nakliye giderleri düşürüldüğünde birim maliyetler de aşağıya çekilebilir.

İthalatla da bu şekilde mücadele mümkün.Yine bu süreçleri yakından takip eden bir dostum dedi ki:“Bir yeraltı maden ocağını bir market veya sıradan bir işletme gibi kar-zarar üzerinden değerlendirmek doğru bir yorum olmaz.

Madenler ve yeraltı kaynakları, enerji ve maden arz güvenliğimiz açısından stratejik.

Bulundukları bölgelerde istihdama, bölgesel kalkınmaya ve ekonomik gelişime katkıda bulunur.

Kamu yararı açısından tüm bu parametreler göz önünde bulundurulmalı.

Ama ne yazık ki bu dediklerimin yanından bile geçilmiyor.”SONUÇ: Stratejik ve kritik kaynaklarımızı, enerji santrallerimizi özelleştirme ile devir alan ancak işletme faaliyetlerini herhangi bir sebep ile geçici veya sürekli olarak durduran işletmelere yaptırımlar uygulanmalı, gerekirse kamulaştırma yapılmalı.

Bölgemizdeki gerilimler de göz önünde bulundurulduğunda; enerji ve maden arz güvenliğimizin sağlanması için yeni düzenlemeler yapılmalı.

İthalata dayalı bir politikadan ziyade yerli kaynaklardan ihtiyaçların karşılanabildiği bir politika benimsenmeli.

Olur mu?

Yanıt sizin!