Haber Detayı
ABD'ye bağımlılık tartışmaları büyüyor: Almanya'dan ek F-35 kararı
Berlin Reuters'ın 'Almanya 35 adet ilave F-35 satın almayı planlıyor' haberini yalanladı. Gelişmenin arka planında müttefiklerin Amerikan silahlarına ilişkin kullanım hakları etrafında dönen tartışmalar var.
Berlin hükümeti cuma günü, Almanya'nın ilave F-35 savaş uçakları satın almak için görüşmelerde bulunduğu yönündeki Reuters haberini yalanladı.
Alman Savunma Bakanlığı, e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, şu anda daha fazla F-35 uçağı satın alma konusunda somut bir plan bulunmadığını ve bu konuda herhangi bir siyasi karar alınmadığını belirtti.
Reuters perşembe günü, Almanya'nın ABD yapımı savaş uçaklarından daha fazla sipariş vermeyi düşündüğünü, bunun da Fransa ile yeni nesil savaş uçakları geliştirme ortak programının sekteye uğramasıyla birlikte Berlin'in ABD askeri teknolojisine olan bağımlılığını daha da derinleştireceğini öne sürdü.
Reuters kaynakları ayrıca Berlin'in 35’ten fazla ek savaş uçağı satın alımına yol açabilecek görüşmeler yürüttüğünü, Almanya'nın ise 2022’de zaten 35 uçak sipariş ettiğini ve teslimatların bu yılın sonlarına doğru başlamasının planlandığını iddia etti.
F-35 TARTIŞMASI NEDEN BÜYÜYOR?
F-35 programı son dönemde Avrupa’da yalnızca bir tedarik meselesi değil, aynı zamanda stratejik bağımlılık tartışmasının merkezine yerleşmiş durumda.
Hollanda Savunma Bakanlığı Devlet Sekreteri Gijs Tuinman’ın F-35’lerin yazılım mimarisinin teorik olarak “iPhone gibi kırılabileceği” yönündeki açıklaması, kullanıcı ülkelerin uçak üzerindeki kontrol alanının ne kadar sınırlı olduğu tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Uçakların görev planlaması, yazılım güncellemeleri ve lojistik işlemleri ABD merkezli ALIS ve onun yerine geçen ODIN adlı bulut tabanlı sistemler üzerinden yürütülüyor.
Uzmanlara göre bu yapı, doğrudan bir “kill switch”e (acil kapatma anahtarı) sahip olsa da olmasa da F-35 filosunun bakım, görev verisi ve teknik destek açısından Washington’a bağımlı kalmasına yol açıyor.
Bugüne kadar yalnızca İsrail, F-35I filosuna yerli yazılım entegre etme ve bazı bakım faaliyetlerini bağımsız yürütme ayrıcalığı elde etti.
Avrupa’daki kullanıcı ülkeler ise yazılım değişikliklerinde ABD ordusu ve üretici Lockheed Martin’in onayına bağlı.
KABİLİYET SIFIRLANABİLİR Savunma analistleri, gerçek riskin uzaktan kapatma mekanizmasından ziyade görev planlama desteğinin kesilmesi olduğunu vurguluyor.
Bu desteğin durması halinde uçakların kısa sürede operasyonel kabiliyetini kaybedebileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre F-35 yazılımını bağımsız biçimde değiştirmeye yönelik bir girişim ise hem Lockheed Martin ile hukuki kriz hem de Washington’la ciddi diplomatik gerilim riski doğurabilir.
Bu nedenle Berlin’in olası yeni F-35 alımı tartışması, Avrupa’da giderek büyüyen ABD’ye teknolojik bağımlılık daha da mı derinleşiyor sorusunu gündeme taşıyor.
