Haber Detayı
Egzersizin beyni nasıl koruduğu çözüldü
UC San Francisco’da yapılan yeni bir araştırma, egzersizin yaşlanmayla birlikte zayıflayan kan-beyin bariyerini güçlendirerek beyni iltihaplanmaya karşı koruduğunu ortaya koydu. Bulgular, fiziksel aktivitenin hafıza ve bilişsel işlevleri nasıl iyileştirdiğine dair önemli bir biyolojik mekanizmayı açıklıyor.
ABD’deki University of California San Francisco (UCSF) araştırmacıları, egzersizin düşünme ve hafıza üzerindeki olumlu etkilerinin arkasındaki biyolojik süreci aydınlattı.
Çalışmaya göre fiziksel aktivite, beynin doğal savunma hattı olan kan-beyin bariyerini güçlendirerek yaşa bağlı hasara karşı koruma sağlıyor.Yaş ilerledikçe kan-beyin bariyeri daha kırılgan hale geliyor.
Normalde zararlı maddelerin kana karışarak beyne ulaşmasını engelleyen bu sıkı damar ağı, zamanla sızdırganlaşıyor.
Bu durum beyin dokusunda iltihaplanmaya yol açıyor; iltihaplanma ise bilişsel gerileme ve Alzheimer gibi hastalıklarla ilişkilendiriliyor.KARACİĞERDEN BEYNE DOLAYLI ETKİAraştırma ekibi, birkaç yıl önce egzersiz yapan farelerin karaciğerlerinde GPLD1 adlı bir enzimin daha yüksek düzeylerde üretildiğini keşfetmişti.
Bu enzimin beyni gençleştirici etkileri olduğu görülmüştü; ancak GPLD1’in beyne geçememesi, bu etkinin nasıl ortaya çıktığı sorusunu gündeme getirmişti.Yeni çalışma bu gizemi çözdü.GPLD1, TNAP VE KAN-BEYİN BARİYERİBilim insanları, GPLD1’in TNAP adı verilen başka bir protein üzerinde etkili olduğunu saptadı.
Fareler yaşlandıkça TNAP, kan-beyin bariyerini oluşturan hücrelerde birikiyor.
Bu birikim bariyeri zayıflatıyor ve sızdırganlığı artırıyor.Egzersiz sırasında karaciğerden kana salınan GPLD1, beynin çevresindeki kan damarlarına ulaşıyor ve bu hücrelerin yüzeyindeki TNAP’ı temizliyor.
Böylece kan-beyin bariyerinin bütünlüğü yeniden güçleniyor.Çalışmanın kıdemli yazarı ve UCSF Bakar Yaşlanma Araştırmaları Enstitüsü’nün yardımcı direktörü Saul Villeda, “Bu keşif, beynin yaşlanmasını anlamak için vücudun ne kadar önemli olduğunu gösteriyor” dedi.Araştırma, 18 Şubat’ta Cell dergisinde yayımlandı.TNAP’IN BİLİŞSEL GERİLEMEDEKİ ROLÜAraştırmacılar, GPLD1’in hücre yüzeyindeki belirli proteinleri kesme özelliğine odaklanarak olası hedefleri inceledi.
Kan-beyin bariyerindeki hücrelerin, yaşla birlikte birikebilecek birçok aday protein taşıdığı görüldü.
Laboratuvar testlerinde GPLD1’in yalnızca TNAP’ı kestiği belirlendi.Deneyler, TNAP’ın önemini daha da netleştirdi.
Kan-beyin bariyerinde fazla TNAP üretecek şekilde genetik olarak değiştirilen genç fareler, yaşlı hayvanlara benzer hafıza ve bilişsel sorunlar sergiledi.Öte yandan, insan yaşında yaklaşık 70 yıla denk gelen iki yaşındaki farelerde TNAP düzeyleri düşürüldüğünde, kan-beyin bariyeri daha az geçirgen hale geldi, iltihaplanma azaldı ve hafıza testlerindeki performans iyileşti.Çalışmanın ortak ilk yazarı Gregor Bieri, “Fareler için geç sayılabilecek bir yaşta bu mekanizmayı devreye sokabildik ve yine de işe yaradığını gördük” dedi.ALZHEIMER VE BEYİN YAŞLANMASI İÇİN YENİ UFUKBulgular, TNAP gibi proteinleri hedef alabilecek ilaçların geliştirilmesinin, yaşlanma nedeniyle zayıflayan kan-beyin bariyerini onarmak için yeni bir yol sunabileceğine işaret ediyor.Villeda, “Alzheimer araştırmalarında büyük ölçüde göz ardı edilen bir biyolojiyi ortaya çıkarıyoruz.
Bu, neredeyse yalnızca beyne odaklanan geleneksel yaklaşımların ötesinde yeni tedavi olanaklarının kapısını aralayabilir” değerlendirmesinde bulundu.
