Haber Detayı
Beyni genç tutan alışkanlıklar: Okuma ve dil öğrenme alzheimer riskini yüzde 40 azaltıyor
Amerikan Nöroloji Akademisi'nin Neurology dergisinde yayımlanan araştırma, yaşam boyu okuma, yazma ve dil öğrenme gibi zihinsel olarak uyarıcı faaliyetlerin demans riskini önemli ölçüde azaltabileceğini ortaya koydu. Bulgulara göre bu tür aktivitelerde bulunan kişilerde Alzheimer ve hafif bilişsel bozukluk riski yaklaşık yüzde 40 daha düşük.
Dünya genelinde artan demans vakaları üzerine ABD'de yapılan kapsamlı bir araştırma, hastalığın önlenmesine ilişkin dikkat çekici bulgular ortaya koydu.
Yaklaşık 2 bin kişinin sekiz yıl izlendiği araştırma, zihinsel olarak daha aktif bir yaşam sürenlerde demans belirtilerinin 5-7 yıl daha geç ortaya çıktığını gösterdi.
YAŞAM BOYU ÖĞRENME DEMANS RİSKİNİ AZALTABİLİR Okuma, yazma ve bir ya da birden fazla dil öğrenmenin ileri yaşlarda demans riskini önemli ölçüde azaltabileceği ortaya kondu.
ABD'de yapılan ve sonuçları Amerikan Nöroloji Akademisi'nin tıp dergisi Neurology'de yayımlanan araştırmaya göre, yaşam boyu zihinsel olarak uyarıcı faaliyetlerde bulunan kişilerde Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluk riski yaklaşık yüzde 40 oranında daha düşük.
Uzmanlar, demansın küresel ölçekte en büyük sağlık tehditlerinden biri olduğuna dikkat çekiyor.
Mevcut tahminlere göre, bu hastalıkla yaşayan kişi sayısının 2050 yılına kadar dünya genelinde üç katına çıkarak 150 milyonu aşması bekleniyor. 2 BİNE YAKIN KİŞİ SEKİZ YIL TAKİP EDİLDİ Çalışma, Şikago'daki Rush Üniversitesi Tıp Merkezi'nden Andrea Zammit ve ekibi tarafından yürütüldü.
Araştırmaya, başlangıçta demans tanısı bulunmayan ve ortalama yaşı 80 olan 1.939 kişi dahil edildi.
Katılımcılar ortalama sekiz yıl boyunca izlendi.
Araştırma süresince katılımcılar, yaşamlarının farklı dönemlerindeki bilişsel aktiviteler ve öğrenme olanakları hakkında üç aşamalı anket doldurdu.
ERKEN YAŞTA KİTAP VE DİL TEMASI ÖNE ÇIKIYOR 18 yaş öncesi dönemde 'zenginleştirici deneyimler' arasında sık kitap okunması, evde kitap, gazete ve atlas bulunması ve beş yıldan uzun süre yabancı dil öğrenimi yer aldı.
Orta yaş döneminde (yaklaşık 40 yaş) gelir düzeyi, dergi abonelikleri, sözlük ve kütüphane kartı gibi kaynaklara erişim ile müze ve kütüphane ziyaretlerinin sıklığı değerlendirildi.
İleri yaşta ise okuma, yazma ve oyun oynama alışkanlıkları ile sosyal güvenlik ve emeklilik gelirleri gibi faktörler dikkate alındı.
ALZHEİMER VE HAFİF BİLİŞSEL BOZUKLUKTA DÜŞÜŞ Takip sürecinde 551 katılımcıya Alzheimer hastalığı, 719 katılımcıya ise hafif bilişsel bozukluk (MCI) tanısı kondu.
Araştırmacılar, bilişsel yetenek düzeyi en yüksek yüzde 10'luk dilim ile en düşük yüzde 10'luk dilimi karşılaştırdı.
En yüksek bilişsel yeteneğe sahip grupta Alzheimer görülme oranı yüzde 21 olurken, en düşük grupta bu oran yüzde 34'e çıktı.
Yaş, cinsiyet ve eğitim gibi değişkenler hesaba katıldığında; yaşam boyu zenginleştirici deneyim puanı yüksek olanlarda Alzheimer riskinin yüzde 38, hafif bilişsel bozukluk riskinin ise yüzde 36 daha düşük olduğu belirlendi.
HASTALIK BAŞLANGICI YILLARCA GECİKEBİLİYOR Araştırma sonuçlarına göre, yaşam boyu en fazla zihinsel uyarana maruz kalan kişilerde Alzheimer hastalığı ortalama 94 yaşında ortaya çıkarken, bu yaş en düşük düzeyde deneyime sahip kişilerde 88 olarak kaydedildi.
Hafif bilişsel bozuklukta ise başlangıç yaşı sırasıyla 85 ve 78 oldu.
Bu da bazı vakalarda 5 ila 7 yıllık bir gecikmeye işaret ediyor.
Otopsi yapılan katılımcılar üzerinde yapılan incelemeler de daha fazla zihinsel uyarana sahip bireylerin ölüm öncesinde daha iyi hafıza ve düşünme performansı sergilediğini gösterdi. 'DEMANS KAÇINILMAZ DEĞİL' Araştırmaya dahil olmayan ve Alzheimer Araştırma Vakfı'nda kıdemli politika yöneticisi olan Dr.
Isolde Radford, bulguların demansın yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olmadığını ortaya koyduğunu söyledi.
Radford, 'Yaşam boyu zihinsel olarak aktif kalmanın Alzheimer riskini neredeyse yüzde 40 azaltabileceğini gösteren bu sonuçlar, bireylerin risklerini düşürmek için atabilecekleri adımlara dair mevcut bilgileri destekliyor' değerlendirmesinde bulundu.
NEDENSELLİK DEĞİL, İLİŞKİ Araştırmacılar, çalışmanın bazı sınırlılıkları olduğunu da vurguladı.
Katılımcıların erken ve orta yaş deneyimlerini ileri yaşta hatırlayarak aktarması, veri doğruluğunu etkileyebilir.
Ayrıca çalışma, yaşam boyu öğrenmenin demans riskini doğrudan azalttığını kanıtlamıyor yalnızca iki durum arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.
Makalenin başlığı da 14 Şubat 2026 tarihinde, bulguların nedensel bir bağlantı değil, ilişki ortaya koyduğunu yansıtacak şekilde güncellendi. (Takvim Foto Arşiv, The Guardian)
