Gümrük diplomasisinde Irak ile ‘resmi’ adım atıldı

Nurdoğan A.

ERGÜNTürkiye, ikinci büyük ihracat pazarı Irak’ta yaşanan ban­kacılık ve gümrük sistemin­deki sıkıntıları aşmak için diploma­si atağını hızlandırdı.

Türkiye ta­rafı, Irak’ın dijital gümrük sistemi ASYCUDA’ya geçiş süreci ve bera­berinde getirdiği kur farkı mağduri­yetini gidermek amacıyla iş dünya­sının taleplerini içeren resmi yazıyı Türk Büyükelçiliği üzerinden Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Su­dani’ye iletti.

Geçtiğimiz hafta DE­İK Türkiye-Irak İş Konseyi Başka­nı Halit Acar, Irak Merkez Bankası Başkanı Ali el-Allak ile görüşerek, Türk iş dünyasının taleplerini içe­ren üç ana başlıktaki acil çözüm paketini sunmuştu.Görüşmeye ilişkin DÜNYA’ya bilgi veren Ha­lit Acar, ASYCUDA sistemine ge­çiş sürecinin 6 ay ertelenip bir süre daha barkod sistemiyle devam edil­mesi, 1 Ocak öncesine ilişkin firma alacaklarının tamamlanması ve Irak’taki bankalardan Türkiye’deki şubelere dolar cinsinden doğrudan havale işlemlerinin gerçekleştiril­mesi taleplerini ilettiklerini açıkla­mıştı.

DEİK tarafından “Türk-Irak İş Konseyi ve İş Dünyasının Talep­lerini İçeren Bilgi Notu” başlığıyla Irak Başbakanı Sudani’ye Türkçe, İngilizce ve Arapça olarak gönderi­len resmi yazıda, “kritik üç başlık” detaylı bir şekilde ele alındı.“Ödemeler bankacılık kanalından yapılabilsin”Resmi yazıda ele alınan ilk baş­lıkta Türkiye’den giden ürünlerin ödemelerinin durduğuna atıfta bu­lunularak, “Bu da önümüzdeki gün­lerde ikili ticareti tamamıyla dur­ma noktasına getirebilecek önem­li bir sorunu teşkil ediyor.

Türkiye Irak’ın en önemli 3’üncü ticaret or­tağıdır.

Aylık 1 milyar dolarlık ihra­cat söz konusu.Özellikle gıda, gi­yim, temizlik ve tüketim, mobilya gibi ürünlerde Türkler önemli bir pazar payına sahip. 1 Ocak 2026’da ASYCUDA ön gümrük beyanname­si ile ilgili tedbirin devreye alınma­sı ve IKBY ile bu alanda mutabakat sağlanamaması nedeniyle, Türki­ye’den ithalatla ilgili yurtdışı öde­meler bankacılık üzerinden yapı­lamıyor.

Bankacılık kanalı dışında para transferi yapmak üzere piya­sadan döviz temin etmeye çalışan ithalatçılar, piyasadaki döviz tale­bini artırıyor.2026 öncesi alacaklar için çözüm istendiÖte yandan, Türkiye’den gelen sevkiyat akışı ciddi ve hızlı şekil­de bozulmaktadır.

Bu da ürün stok­larında azalmaya veya belirsizliğe yol açıyor.

Bunun da Irak’taki gıda, giyim, temizlik ürünleri ve benze­ri alanlarda fiyatlarda yukarı yönlü baskı oluşturabileceği değerlendi­riliyor.

Ramazan ayına girdiğimiz bu günlerde, tedarik zincirlerinde böylesine ciddi bir problemi biran önce ortadan kaldırmamız gereki­yor” ifadeleri yer aldı.2026 öncesinde iletilen ürünle­rin ödemelerinin yapılmadığına vurgu yapılan ikinci başlıkta ise, “ASYCUDA ön gümrük beyanna­mesine ilişkin tedbir 1 Ocak 2026 itibariyle yürürlüğe girmiş olma­sına rağmen, Aralık 2025 ve önce­si gerçekleşen ihracat sevkiyatları­nın ödemeleri de Gümrükler Genel Komisyonu ve Irak Merkez Banka­sı tarafından bekletiliyor.

Söz ko­nusu sevkiyatlar Gümrükler Genel Komisyonu tarafından ayrı bir Ko­mite denetimine tabi tutuldu.Bu Komite henüz işlemlere başlama­mış olup, komite inceleme süreçle­rinin uzun zaman alacağından en­dişe etmekteyiz.

Komitenin işlem­leri mümkün olan en pratik şekilde ve acilen yerine getirmesine ihti­yaç duyuluyor” denildi.

Suriye ro­tasının Türkiye-Irak arası mal taşı­maları açısından henüz yeterince güvenli olmadığına dikkat çekilen üçüncü başlıkta da “ASYCUDA ile ilgili çözümü aşmak adına Türk ihracatçılarına ürünlerini Irak’a Suriye üzerinden teslim etmele­ri önerilse de, Suriye’deki güvenlik durumu bu tür taşımalar için he­nüz belirsizliğini koruyor.Haliha­zırda bu güzergah kullanılarak, çok istisnai durumlar haricinde, tran­sit taşıma yapılamıyor.

Bu çerçeve­de, Suriye rotası bugün için alter­natif bir rota olarak görülmemeli.

İleriki zamanlarda, güvenlik duru­munun netlik kazanması ile ayrıca değerlendirilebilir” denilerek, bu problemin Türkiye ve Irak arasın­da oluşmuş tedarik zincirine, her iki ülke ekonomisine, tüccarlara, tüketici ve vatandaşlara daha fazla zarar vermeden ivedi çözümünün beklendiği vurgulandı.