Haber Detayı
Sandığımız kadar önemli değiliz: Spotlight etkisi nedir?
Bir kafede oturduğumuzda, sosyal medyaya fotoğraf attığımızda, iş yerindeki sunumumuzda bir kelime hatası yaptığımızda herkesin gözünün oraya çevrildiğini düşünürüz. Oysaki uzmanlar bunun sadece bizim yanılsamamız olduğu konusunda ısrarcı. Onlara göre bütün bu ‘dikkat’, zihnimizin küçük bir oyunu: Spotlight etkisi.
Özellikle sosyal medya çağında herkes kendi hayatının başrolü, herkes 'en dikkat çekici' profil.
Paylaşımlar, emojiler, hikâye yanıtları, beğeniler ve yorumlar… Peki, düşündüğümüz gibi herkesin gözü bizim üstümüzde mi?
Psikolojiye göre, bu zihnimizin bize bir oyunu ve ismine de 'Spotlight etkisi' (spotlight effect) deniliyor.
Eğer tamamen Türkçeleştirirsek, 'spot ışığı etkisi'.
Peki, spotlight effect ne demek?
Spotlight effect ne anlama geliyor?
SPOT IŞIĞININ ALTINDA GİBİ HİSSETMEK Spotlight effect, bireylerin başkalarının kendilerine gerçekte olduğundan daha fazla dikkat ettiğine inanmalarıyla ortaya çıkan psikolojik bir olgudur.
Bu olgu özellikle utanç verici olduğunu düşündüğümüz anlarda daha çok kendini gösterir.
İnsanlar sosyal durumlarda sürekli gözetim altında, isminden de anlaşılacağı gibi 'spot ışığının altında' olduğu yanılsamasına kapılması, yapılan ufak hataları zihninde tekrar tekrar döndürerek utanç anlarını abartarak yaşaması da bu psikolojik olgunun göstergesidir.
Bu kavram sosyal psikolog Thomas Gilovich ve çalışma arkadaşlarının deneyleriyle literatüre girmiştir.
Deneyde katılımcılara dikkat çekici bir tişört giydirilmiş, daha sonra da o katılımcıların kalabalık ortama sokulması sağlanmıştır.
Deneye katılanlar, insanların büyük kısmının tişörtü fark ettiğini düşünse de gerçekte tişörtü fark eden insanların oranı tahmin edilenden bir hayli düşüktü.
Evet, hepimiz kendi hayatımızın başrolüyüz ama bu filmi izleyenlerin, sizin kadar dikkat edenlerin sayısı düşündüğünüzden daha az. 'Afiyet olsun' diyen kuryeye 'Size de' diye cevap vermek sandığınızdan daha az utanç verici ve sadece üç saniye için komik.
