Haber Detayı
Dünyayı sarsan savaşta 7 kritik soru
Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaş 8. gününe girerken, çatışmalar bölge genelinde hızla yayılıyor. Saldırılar Orta Asya’dan Avrupa’nın sınırlarına kadar uzanan geniş bir coğrafyada milyonlarca insanın hayatını etkileyecek boyutlara ulaştı. İngiliz Guardian gazetesi, savaşta öne çıkan 7 kritik soruyu sıraladı.
ABD’nin “Destansı Öfke”, İsrail’in ise “Kükreyen Aslan” adını verdiği İran'a saldırılar ve Tahran'ın misillemeleri, uzun süredir gergin olan Orta Doğu'da büyük kaosa yol açtı.Analistler, savaşın uzun vadeli etkilerinin henüz belirsiz olduğunu vurgularken dünyanın gözü bölgedeki gelişmelerde.İngiliz Guardian gazetesi, savaşta öne çıkan 7 kritik soruyu derledi.Savaşın arka planı ne?İran, onlarca yıldır Orta Doğu’da etkisini artırmak amacıyla çeşitli silahlı grupları destekliyor.
Tahran yönetimi özellikle Lübnan'da Hizbullah ve Yemen’deki Husi hareketi gibi gruplarla ilişkileri nedeniyle ABD ve İsrail ile uzun süredir gerilim yaşıyor.İran ayrıca sivil amaçlı olduğunu söylediği bir nükleer program yürütüyor.
Washington ise programın askeri amaçlar taşıdığını savunuyor.
ABD ile İran arasında nükleer faaliyetleri sınırlamaya yönelik görüşmeler sürerken bombardıman başladı.İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu yıllardır ABD’yi İran’a karşı askeri harekat başlatmaya çağırıyordu.
ABD Başkanı Donald Trump ise operasyonun “Amerikan halkını korumak için” başlatıldığını öne sürdü.ABD ve İsrail’in hedefi ne?Operasyonun hedefleri konusunda farklı açıklamalar yapılıyor.
Bunlar arasında:- İran’ın nükleer programını yok etmek- İran’ın füze kapasitesini ortadan kaldırmak- İran’ın bölgedeki müttefiklerini zayıflatmak- İran’da rejim değişikliğini teşvik etmekSivil kayıplar ne kadar?İran Kızılayı’na göre bombardımanın başlamasından bu yana İran’da 1300'den fazla kişi hayatını kaybetti.
En dikkat çekici saldırılardan biri güneydeki Minab kentinde bir kız ilkokulunun vurulması oldu ve onlarca çocuk yaşamını yitirdi.İsrail’in Lübnan’daki saldırılarında ise Lübnan Sağlık Bakanlığı’na göre 217 kişi öldü, 798 kişi yaralandı ve yüz binlerce kişi yerinden edildi.İran’ın saldırılarında ise 12 İsrailli ve 6 ABD askeri öldü.
Ayrıca İran’ın füze ve İHA saldırıları Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt gibi ülkelerde de can kayıplarına yol açtı.İran’da liderlik kimde?Savaşın ilk gününde İran’ın dini lideri Ali Hamaney hayatını kaybetti.
Yönetim şu anda geçici bir yapı tarafından yürütülüyor.Yeni lider için adı geçen isimlerden biri, Hamaney’in oğlu Mucteba Hamaney.Analistler, İran’da devlet yapısının çökmesi halinde ülkenin parçalanma riskiyle karşı karşıya kalabileceğini söylüyor.İran savaşmayı ne kadar sürdürebilir?İran’ın konvansiyonel askeri gücü ABD ve İsrail ile kıyaslanabilir düzeyde değil.
Ancak Tahran uzun yıllardır asimetrik savaş stratejisini kullanıyor.Bu strateji kapsamında müttefik milis grupları ve vekil güçler aracılığıyla saldırılar düzenlenebiliyor.
İran’ın ayrıca Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.Körfez ülkeleri tarafsız kalacak mı?Körfez ülkeleri savaşın dışında kalmaya çalışıyor ancak bölgede bulunan çok sayıda ABD üssü İran tarafından potansiyel hedef olarak görülüyor.Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler İran’ı rakip olarak görse de, doğrudan savaşa sürüklenmekten endişe ediyor.Savaş uluslararası hukuka uygun mu?Birçok hukukçu ve siyasetçi saldırıların uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor.Savaşın nasıl sonuçlanacağı belirsizliğini korurken, uzmanlar çatışmanın daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşme riskinin giderek arttığını belirtiyor.
