Haber Detayı
Antarktika'daki "Kanlı Şelale"nin gizemi çözüldü: Buzun altında neler oluyor?
Taylor Buzulu’ndan sızan kan kırmızısı sular, bir asırdır bilim dünyasını meşgul ediyordu. Tesadüfen kaydedilen yeni veriler, bu ürpertici doğa olayının ardındaki devasa fiziksel baskıyı ve buzulun kendi ağırlığıyla nasıl "çöktüğünü" ilk kez kanıtlarıyla ortaya koydu.
Antarktika'nın uçsuz bucaksız beyazlığı içinde, bir asırdan fazla süredir görenleri hem ürküten hem de büyüleyen tuhaf bir doğa olayı yaşanıyor.
Taylor Buzulu’nun derinliklerinden sızan ve çevredeki buzu adeta bir cinayet mahallini andırırcasına parlak kırmızıya boyayan "Kanlı Şelale", bilim dünyası için uzun süre gizemini korudu.İlk kez 1911 yılında keşfedilen bu olgu, adını buzun üzerine yayılan pas kırmızısı sıvıdan almış.
Bilim insanları rengin nedenini aslında bir süredir biliyor: Buzulun altındaki antik tuzlu su dışarı çıkıp oksijenle temas edince içindeki demir oksitleniyor ve dakikalar içinde kan rengine bürünüyor.
Ancak bu sıvının neden ve nasıl bir anda dışarı püskürdüğü sorusu bugüne kadar cevapsız kalmıştı.Antarctic Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu püskürmeleri neyin tetiklediğini ilk kez somut verilerle ortaya koydu.
Araştırmacılar, olayı tamamen tesadüf eseri yakalayan ölçüm cihazları sayesinde gizemi çözmeyi başardı.
Olayın merkezinde, buzulun kendi devasa ağırlığı altında fiziksel olarak "çökmesi" yer alıyor.Buzulun altındaki dev basınç ve çökme etkisi2018 yılının Eylül ayında, buzulun üzerindeki bir GPS takip cihazı, şelaleye odaklanmış bir kamera ve yakındaki Bonney Gölü'nün derinliklerindeki sıcaklık sensörleri aynı anda kayıttaydı.
Veriler incelendiğinde üç cihazda da olağan dışı hareketler görüldü.
Buzulun yüzeyi aniden aşağı doğru çöktü ve hareket hızı yavaşladı.
Tam o saniyelerde kamera, şelaleden taze kırmızı suların fışkırdığını kaydetti.
Louisiana Eyalet Üniversitesi'nden jeobilimci Peter T.
Doran ve ekibi, bu noktaları birleştirerek süreci netleştirdi.Olay aslında dev bir süngerin üzerine basmaya benziyor.
Buzulun altında hapsolmuş eski tuzlu su, üzerindeki milyonlarca tonluk buz kütlesinin ağırlığıyla inanılmaz bir basınç altında kalıyor.
Buzul yavaşça hareket ederken bu suyu çatlaklara doğru itiyor.
Basınç dayanılmaz bir noktaya ulaştığında sıvı adeta bir atardamardan çıkar gibi dışarı fışkırıyor.
Suyun bir kısmı Kanlı Şelale’den yüzeye çıkarken, bir kısmı da gizlice gölün derinliklerine sızıyor.
Su tahliye edildiğinde buzulu alttan destekleyen basınç azaldığı için koca buzul kütlesi aşağı doğru çöküyor.
Tıpkı havası inen bir minder gibi, üzerindeki ağırlık da sarsılarak alçalıyor.Bu çalışma, önceki yıllarda yapılan önemli keşiflerin üzerine inşa edilmiş durumda. 2017'de yapılan radar çalışmaları, sıvının dondurucu buzun içinde nasıl donmadan akabildiğini göstermişti.
Yüksek tuz oranı suyun donma noktasını düşürerek yolların açık kalmasını sağlıyor.2023 yılında ise Johns Hopkins’teki araştırmacılar, kırmızı rengin geleneksel minerallerden değil, mikroskobik demir küreciklerinden kaynaklandığını bulmuştu.
Son araştırma ise tüm bu parçaları birleştirerek mekanizmanın tam olarak nasıl çalıştığını kanıtladı.
