Orta Doğu savaşı piyasaları sarstı: Mahfi Eğilmez ekonomik faturayı hesapladı

ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaş onuncu gününe girerken, küresel piyasalarda etkiler giderek belirginleşmeye başladı.

Ekonomist Mahfi Eğilmez, kişisel blogunda yayımladığı değerlendirmede savaşın ilk ve en güçlü etkisinin enerji piyasalarında görüldüğünü ifade etti.Brent petrolün varil fiyatı 110 dolara kadar yükseldiği ortamda Eğilmez’in değerlendirmesine göre, Türkiye’nin Orta Vadeli Programı’nda (OVP) 2026 yılı için petrol fiyatı varsayımı 65 dolar olarak belirlenmişti.

Bu durum petrol fiyatlarında yaklaşık 45 dolarlık ciddi bir sapma anlamına geliyor.Türkiye’de cari açık ve enflasyon büyüyebilirGenel kabul gören hesaplamalara göre petrol fiyatının her 10 dolarlık artışı Türkiye’nin cari açığını yaklaşık 2,5 milyar dolar artırırken enflasyonu da yaklaşık 1 puan yükseltiyor.Eğilmez, petrol fiyatlarındaki mevcut yükselişin kalıcı olması halinde Türkiye’de cari açığın yalnızca doğrudan etkilediğini ifade ederek, "Bu çerçevede bugünkü artışın yalnızca doğrudan etkilerle cari açığı yaklaşık 11 milyar dolar büyütmesi, enflasyonu ise 4,5 puan artırması söz konusu.

Üstelik bu hesap yalnızca doğrudan etkileri kapsıyor.

Petrol, enerji piyasasında temel referans niteliğinde olduğu için başta doğalgaz olmak üzere diğer enerji fiyatları da buna paralel biçimde yükseliyor" dedi.Enerji fiyatlarında zincirleme etkiEğilmez, savaşın yaz ayları boyunca devam etmesi durumunda turizm gelirlerinin de olumsuz etkilenebileceğine işaret etti.

Toplamda cari açığa olan etkinin 15–16 milyar dolara kadar çıkabileceğini kaydetti.Bütçe, yatırımlar ve istihdam da etkilenebilirEğilmez’e göre artan küresel belirsizlik yalnızca cari açık ve enflasyon üzerinde baskı yaratmayacak.

Aynı zamanda bütçe dengeleri de bu gelişmelerden olumsuz etkilenebilir.Belirsizlik ortamının yatırımların ertelenmesine yol açabileceğini belirten Eğilmez, bunun da istihdam üzerinde baskı oluşturarak işsizliğin artmasına neden olabileceğini dile getirdi.Savaşın etkisi küresel ölçekte hissediliyorEğilmez, yaşanan gelişmelerin yalnızca Türkiye açısından değil, petrol ithal eden birçok ülke açısından da ciddi sorunlar yaratabileceğini belirtti.

Özellikle Norveç dışında Avrupa ülkelerinin enerji fiyatlarındaki yükselişten olumsuz etkilenmesi beklendiğini ifade ederek şunları söyledi:"Öte yandan İran’ın teslim olmaya ya da ABD’nin ileri sürdüğü koşulları kabul etmeye niyetli olmadığı açıkça görülüyor.

Tam tersine, özellikle Hamaney’in öldürülmesinden sonra mesele giderek bir onur meselesine dönüşmüş durumda ve İran direnişini artırmış görünüyor.

Körfez ülkelerine yönelik saldırılarda ABD üslerinin ciddi zarar gördüğü belirtiliyor."Hürmüz'ün sorumlusu ABD olarak görülüyor"Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının başlangıçta sorumlusu olarak İran gösterilirken, zaman geçtikçe sorumluluğun Trump’ın politikalarında olduğu yönündeki görüşler güç kazanıyor.Dünya açısından en şaşırtıcı gelişmelerden biri ise İran’ın dronlarla Körfez ülkelerinin milyarlarca dolar ödeyerek ABD’den satın aldığı hava savunma sistemlerini aşabilmesi oldu.

Bu durum Körfez ülkelerinde ciddi bir sorgulamaya yol açmış görünüyor.Çin ve Rusya savaşın içinde görünmüyor.

Ancak stratejik destek ve askeri teknoloji konusunda İran’a yardımcı olduklarında kuşku yok.

ABD’nin saldırısından hemen önce Hürmüz Boğazı’nda yaptıkları ortak tatbikatın da tesadüf olmadığı şimdi daha iyi anlaşılıyor."Avrupa ile ABD arasındaki mesafe açılıyor"Bu savaş yalnızca Ortadoğu’yu değil, küresel dengeleri de değiştirebilecek sonuçlar doğurabilir.

Avrupa ile ABD arasındaki mesafe giderek açılıyor.

ABD, en yakın müttefiklerinden biri olan Birleşik Krallık ile bile eski yakınlığını koruyamıyor.

Buna karşılık İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in ABD’nin saldırısına yönelik sert eleştirileri Avrupa’da giderek daha fazla destek buluyor.ABD içinde de durum farklı değil.

Kongre, Trump’ın savaş yetkilerini genişletme ve ek harcama taleplerine sıcak bakmıyor.Trump, zaten dünyada itibar kaybetmekte olan ABD’yi daha da büyük bir açmaza sürüklüyor.

Böyle bir ortamda nükleer silah kullanımının bile ihtimaller arasında konuşulmaya başlanması, durumun ne kadar tehlikeli bir noktaya geldiğini gösteriyor."Aptallardan uzak dur"Sun Tzu’nun ünlü sözü bu tabloyu hatırlatıyor: “Aptallardan uzak dur; en azılı düşmandan bile daha yıkıcıdırlar.”Amerikan toplumu bu öğüdü dinlememenin bedelini yalnız kendisi ödemiyor; bütün dünyaya ödetiyor.