Bir bölge daha hareketlendi

Baltık Denizi bölgesinde gerilim giderek artıyor.

İsveç’in, Rusya’nın “gölge filosu” olarak bilinen petrol tankerlerine karşı aldığı yeni önlemler tansiyonu yükseltti. “Gölge filo”, Rus petrolünü taşımak ve Batı yaptırımlarını aşmak için kullanılan eski ya da farklı ülkelerin bayraklarını taşıyan tankerlerden oluşan bir ağ olarak tanımlanıyor.

Geçtiğimiz perşembe günü Öresund Boğazı’nda bu filoyla bağlantılı bir petrol tankerinin durdurulması, Moskova ile Baltık kıyısındaki Avrupa ülkeleri arasında deniz geriliminin tırmanabileceği endişelerini artırdı.

İsveç tanker gemisine çıktı Son gelişmede İsveç Sahil Güvenliği birlikleri, Sea Owl 1 adlı petrol tankerine çıktı.

Yaklaşık 228 metre uzunluğundaki geminin, Rusya’nın yaptırımlara rağmen petrol ihracatı için kullandığı deniz taşımacılığı ağının bir parçası olduğu düşünülüyor.

Operasyon, İsveç’in güneyindeki Trelleborg kenti açıklarında, Danimarka karasularına yakın bir bölgede gerçekleştirildi.

İsveç polisi de operasyona destek verdi.

Avrupa’nın yeni stratejisi İskandinav medyası bu müdahaleyi “dramatik bir adım” olarak nitelendirirken, bölgedeki uzmanlar bunun Avrupa’nın Rusya’nın gölge filosuna karşı politikasında açık bir dönüşüme işaret ettiğini belirtiyor.

Söz konusu tankerlerin yıllardır faaliyet gösterdiği ancak Avrupa ülkelerinin nasıl müdahale edileceği konusunda tereddüt yaşadığı ifade ediliyor.

Son gelişmeler ise Avrupa’nın artık daha sert bir tutum benimsediğini gösteriyor.

Bu, bölgede yaşanan ilk müdahale değil.

İsveç ay başında başka bir petrol tankerini de durdurmuştu.

Ayrıca Fransa ve Belçika, Rus petrolünü taşıdığı düşünülen gemilere karşı benzer operasyonlara katıldı.

Uzmanlara göre bu adımlar, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından uygulanan yaptırımların daha sıkı şekilde uygulanmasını hedefleyen Avrupa Birliği stratejisinin bir parçası.

Bu gelişmeler, savaş nedeniyle Avrupa’nın yeni bir enerji krizi riskiyle karşı karşıya kaldığı bir dönemde yaşanıyor.

ABD ise bazı ülkelere Rus petrolü ve gazı ithalatı konusunda istisnalar tanımayı değerlendiriyor.

Rusya’nın “gölge filosunun”, Moskova’nın petrol gelirlerinin akışını sürdürmesinde hayati rol oynadığı ve bu sayede Ukrayna savaşının finansmanına katkı sağladığı düşünülüyor.

Kuzey Avrupa ve NATO iş birliği İsveç’in sertleşen tutumu, Kuzey Avrupa ülkeleri ile NATO arasında Baltık Denizi güvenliğini artırmaya yönelik daha geniş bir iş birliğinin parçası olarak görülüyor.

İsveç’in 2024 yılında NATO’ya resmen katılmasının ardından, Stockholm ile Helsinki, Kopenhag ve Oslo arasındaki askeri koordinasyon önemli ölçüde arttı.

Bu kapsamda Baltık Denizi’nde deniz devriyeleri artırıldı.

Yaptırımlarla bağlantılı şüpheli gemiler yakından izlenmeye başlandı.

Deniz altı kabloları ve kritik altyapı korunmaya alındı Bölgede son dönemde yaşanan deniz altı iletişim kablolarının kesilmesi gibi güvenlik olayları, Rusya bağlantılı gemilere yönelik şüpheleri daha da artırdı.

Gerilimi artıran bir başka gelişmede ise Norveç Hava Kuvvetlerine ait F-35 savaş uçakları, son günlerde Norveç hava sahası dışında uçan Rus askeri uçaklarına eşlik etti.

Moskova’ya karşı “ileri bir adım” Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü’nde görev yapan kıdemli araştırmacı Flemming Splidsboel, İsveç’in attığı adımı “Rusya’nın gölge filosuna karşı ileri bir adım” olarak değerlendirdi.

Danimarka televizyonu DR’ye konuşan Splidsboel, Avrupa’nın verdiği mesajın açık olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı: “Bu bir tür tırmanış.

Adeta ‘Artık kuralları ihlal ederseniz gemilerinizi alıkoyacağız’ diyoruz.” Uzmanlar, gemilerin çevre ihlalleri, yetersiz sigorta, güvenlik standartlarına uymama veya gemilerin aşırı eski olması gibi gerekçelerle alıkonulabileceğini belirtiyor.

Rusya’nın olası tepkisi Moskova ise petrol ihracatına bağlı gemilerin durdurulmasının, yaptırımlar altında bulunan Rus ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından birini tehdit edebileceğini düşünüyor.

Splidsboel’e göre Rusya’nın olası tepkileri arasında petrol tankerlerine savaş gemileri eşlik ettirmek, gemilere özel güvenlik görevlileri yerleştirmek, Avrupa gemilerine karşı misilleme önlemleri almak yer alabilir.

Ancak uzmanlar, bu tür adımların Baltık Denizi’nde askeri sürtüşme riskini artırabileceği konusunda uyarıyor.

Baltık Denizi yeni bir gerilim sahası Bugün Baltık Denizi, Avrupa’nın en hassas güvenlik bölgelerinden biri haline gelmiş durumda.

İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya katılmasıyla birlikte Baltık kıyısındaki ülkelerin büyük bölümü NATO üyesi haline geldi ve Rusya ile Batı arasında doğrudan bir temas hattı oluştu.

Bu yeni jeopolitik tablo, bölgeyi hem askeri rekabetin hem de yaptırımlar ve enerji üzerinden yürütülen ekonomik mücadelenin merkezlerinden biri haline getirdi.

Uzmanlar, Rusya’ya bağlı olduğu düşünülen gemilerin durdurulmasının sürmesi halinde Baltık Denizi’nin düşük yoğunluklu bir deniz çatışması alanına dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.