İlber Ortaylı’nın tercihi: Modern meddahlık

Doğu Perinçek’in sosyal medyada yaptığı bir paylaşıma denk geldim:“Prof.

Dr.

İlber Ortaylı, 85 milyonun tarihçisi, 85 milyonun kahve arkadaşı, 85 milyonun özlediği aydındı.Tarih merakını akademinin amfilerinden halkın sohbet meclislerine getirdi.

En derin bilimsel konuları üniversite kürsüsünden değil, mahalle kahvesinin peykesinde anlatan bir edâsı vardı.

O sevimli hâliyle gönüllere konuk oldu.Televizyon ekranlarında en ciddi konuları bir allâme kibriyle değil; havlusunu omuzuna atmış, elinde değneğiyle bir meddah gibi anlattı.

Halk onun içtenliğini anladı.

Milletin yabancılaştığı değil, özlediği aydın karakteriydi.Mahalle kahvesinde memleket meselesi muhabbeti yapan hâliyle bizlerden biriydi.

Nükteleriyle, şakalarıyla, gülüşüyle, paylaşılan hükümleriyle halkın sevgilisi oldu.”Yazımın başlığındaki “modern meddah” deyimini buradan aldım.DÜN UNUTULABİLİR MİPerinçek’in dediği gibi İlber Ortaylı “herkesin tarihçisi” idi.

Onun şansı, medyanın ve sosyal medyanın kitleselleştiği dönemin tarihçisi olmasıydı.Yoksa İlber Ortaylı gibi pek çok kişi tarihi halka sevdirdi.Osmanlı döneminde yayımlanan “Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası” bunun ilk adımı oldu. 21 yıl yayın hayatında kaldı.Cumhuriyet döneminde popüler olan “Tarih Dünyası”, “Resimli Tarih Mecmuası”, “Yakın Tarihimiz”, “Hayat Tarih Mecmuası”, “Yıllar Boyu Tarih” gibi satış rakamları dönemine göre hayli iyi olan yayınlar çıktı.Yani halkın tarihe merakı hep oldu.

Gazetelerin ve dergilerin uzun süre tarih ekleri vardı.Reşat Ekrem Koçu’lardan Yılmaz Öztuna’lara kadar kimler kimler tarihi halka ulaştırmakta başarılı oldu.

Osmanlı döneminin Ahmet Cevdet Paşa’larına, Abdurrahman Şeref’lerine hiç girmeyeyim…Bugün Murat Bardakçı neyse, onun öncülü Şevket Rado oydu!Evet, İlber Ortaylı’nın büyük kitleler tarafından sevilmesinde medya ve sosyal medyanın büyük etkisi oldu.ELEŞTİRİLDİİlber Ortaylı’nın “meddah” olmayı seçmesi bazı akademisyenler, tarihçiler ve gazeteciler tarafından eleştirildi.Bu yüzden bazı akademik çevreler, İlber Ortaylı’nın giderek bilim insanı kimliğinden uzaklaşıp popüler bir figüre dönüştüğünü savundu.

Bunda yeni medya düzeninin de payı vardı.

Televizyon ve sosyal medya çağında reyting ve tiraj baskısı, birçok alanda olduğu gibi tarih anlatımını da etkiledi.

İlber Ortaylı da bu yeni düzene uyum sağladı.Üstelik bu popülerlik ona yalnızca ün değil, ciddi bir ekonomik kazanç da getirdi.

Zeytinyağı şişesine fotoğrafını koydurması gibi ticari işlerine hiç girmeyeyim.Maalesef bu düzen İlber Ortaylı’yı “bilim insanı” yerine “popüler figür” hâline dönüştürdü.

O da bunu sevdi; ünlü olmak hoşuna gitti.Bugün herkes benzer sözleri tekrarlıyor: “İlber Hoca’yı çok sevdik.”Peki, bir tarihçiyi herkes seviyorsa belki de tarihin keskin tarafları törpülenmiş demek değil midir?

Çünkü tarih çoğu zaman insanları memnun eden değil, rahatsız eden bir hakikattir.KİM KAZANDI, KİM KAYBETTİİlber Ortaylı’nın ölümü şu tartışmayı açmamıza vesile olur mu: Tarih halka mı anlatılmalı, yoksa akademik disiplin içinde mi kalmalı?Tarihçi hikâye mi anlatır; yoksa arşiv belgelerine, dayanağa ve metodolojiye bağlı, kaynaklı akademik makaleler yazarak uluslararası akademik dergilerde yayın yapan bir teorisyen mi olur?Akademi tarihçileri “Tarih karmaşıktır, basitleştirilemez” derken, popüler tarihçiler “Halk anlamıyorsa akademik bilgi işe yaramaz” görüşünü savunur.

Kim haklı, hep tartışılacak.Eklemeliyim ki popüler tarih kitapları çoğu zaman yeni araştırma içermez; yorum ve derleme olur.İlber Ortaylı son yarım asırdır bilimsel çalışmalarına son verdi, “meddah” olmayı seçti.

Çünkü televizyon ve sosyal medya tarihçiliği son yıllarda çok popülerleşti ve İlber Hoca buna uyum sağladı.Türkiye uluslararası ölçekte çok ciddi bir tarihçisini kaybetti; Türk halkı ise renkli sohbetli bir ekran figürü kazandı.Prof.

İlber Ortaylı akademi için çeyrek asır önce “ölmüştü”.Türk halkı ise İlber Hoca’sını bugün toprağa veriyor.

Sevenlerinin başı sağ olsun.Cemile Y.

ÇetinOdatv.com