Neden hep orada çıkıyor? Orta Doğu petrolü neden bu kadar değerli?

Orta Doğu’nun kaderi, 1908 yılında İran’ın güneybatısındaki Mescid-i Süleyman’da petrolün 24 metre yüksekliğe fışkırmasıyla geri dönülemez bir şekilde değişti. "Medeniyetin beşiği" olarak anılan bu coğrafya, o günden sonra dünya siyasetini ve ekonomisini yeniden şekillendirdi.

Ancak petrolün bu topraklardaki hikayesi, güncel çekişmelerden çok daha eskiye, milyonlarca yıl öncesine dayanan jeolojik bir geçmişe sahip.Bundan yaklaşık 250 ila 50 milyon yıl önce, bugün çöllerle kaplı olan bu devasa bölge "Tetis Okyanusu" adı verilen dev bir denize ev sahipliği yapıyordu.

Gondvana ve Lavrasya kıtaları arasında uzanan bu tropikal sular; planktonlar, mercan rifleri ve dev deniz canlılarıyla dolup taşıyordu.

Zamanla tektonik plakaların hareketiyle Afrika ve Arabistan levhaları Avrasya ile çarpışınca, Tetis Okyanusu yavaş yavaş kapandı.

Dev su kütlesi çekilirken arkasında milyonlarca yıl boyunca birikmiş devasa bir organik katman bıraktı.

Bugün Basra Körfezi’nin altında yatan zengin yataklar, işte bu antik denizin mirası olarak biliniyor.Petrolün kaynağı dinozorlar mı?Yaygın bir yanlış inanışın aksine, ham petrol aslında sıkışmış dinozor kalıntılarından oluşmuyor.

Petrolün asıl kaynağını, deniz tabanına çöken ve katmanlarca tortunun altında kalan mikroskobik algler ve planktonlar oluşturuyor.

Bu küçük organizmaların milyonlarca yıl boyunca güneşten emdiği enerji; yüksek basınç ve ısının etkisiyle bugün kullandığımız sıvı ve gaz hidrokarbonlara dönüştü.

Yani bugün tükettiğimiz enerji, aslında milyonlarca yıl öncesinin hapsedilmiş güneş ışığı.Dünya genelindeki petrol üretiminin yaklaşık %30’unu, doğal gaz üretiminin ise %17’sini bu bölge karşılıyor.

Suudi Arabistan, İran ve Irak bu payın aslan payını elinde tutarken, komşu ülkeler de bu zenginlikten faydalanıyor.

İlginç bir detay ise Orta Doğu'nun aslında dünyanın en büyük toplam petrol rezervine sahip olmaması.

Bilinen en büyük rezervler Venezuela’da bulunuyor, dünyanın en büyük petrol üreticisi koltuğunda ise ABD oturuyor.Ancak Orta Doğu’yu vazgeçilmez kılan asıl fark, petrolün kalitesi ve erişilebilirliğinde saklı.

Batı Asya yatakları yüzeye nispeten daha yakın olduğu için petrole ulaşmak çok daha kolay ve daha az maliyetli.

Ayrıca Venezuela gibi yerlerdeki petrol "yoğun ve yapışkan" bir yapıdayken, Orta Doğu petrolü "hafif ve tatlı" olarak değerlendiriliyor.

Bu terim, petrolün işlenmesinin zahmetsiz ve küresel pazarlar için çok daha cazip olduğu demek.Jeolojik yapıdan kaynaklanan bu avantaj, bölgeyi dünya enerji piyasasının merkezine yerleştirmiş durumda.

Jeopolitik dengelerle birleşen bu doğal miras, dünyayı etkilemeye devam ediyor.