Haber Detayı
ABD’nin müttefikleri de dolardan uzaklaşıyor
Küresel ekonomide dolardan uzaklaşma eğilimi yeni bir boyut kazandı. Kanada’nın 25 milyar dolarlık egemen varlık fonu hamlesi ve Fransa’nın New York Fed’de tuttuğu altınları Paris’e taşıması, ABD’nin en yakın müttefiklerinin de Amerikan finansal sistemine bağımlılığı azaltma arayışında olduğunu gösteriyor.
Küresel piyasalarda uzun süredir tartışılan dolarsızlaşma süreci, bu kez ABD’nin rakipleri değil, geleneksel müttefikleri üzerinden gündeme geldi.Kanada Başbakanı Mark Carney, geçen hafta ülkenin iç altyapısını güçlendirmek amacıyla 25 milyar dolarlık bir egemen varlık fonu kurulacağını açıkladı.
Bu adım, Kanada ekonomisinin ABD’ye olan bağımlılığını azaltma çabasının parçası olarak değerlendiriliyor.KANADA’DAN 25 MİLYAR DOLARLIK FON HAMLESİKanada’nın yeni fon planı, ülkenin yerli altyapı yatırımlarını desteklemeyi ve ekonomik bağımsızlığını artırmayı hedefliyor.
Açıklama, ABD ile yakın ekonomik bağlara sahip bir müttefikin, Amerikan finansal sistemine olan bağımlılığını azaltma yönündeki dikkat çekici adımlarından biri olarak öne çıktı.FRANSA ALTINLARINI NEW YORK’TAN PARİS’E TAŞIDIKanada’nın hamlesi, Fransa’nın New York Federal Rezerv Bankası’nda tuttuğu 129 ton altını Temmuz 2025 ile Ocak 2026 arasında geri çekmesinin ardından geldi.ABD’nin en eski müttefiklerinden biri olarak görülen Fransa, söz konusu altınları Paris’te depolanan yeni külçelerle değiştirdi.
Haberde yer alan bilgilere göre Fransa, eski altın stokunu satarak 15 milyar dolar gelir elde etti.Fransa Merkez Bankası Başkanı François Villeroy de Galhau, kararın “siyasi gerekçelerle alınmadığını” belirtti.
Ancak Fransa’nın daha önce 1963-1966 yılları arasında da altınlarını sessizce geri çektiği hatırlatılıyor.
O dönem bu karar, ABD’nin artan borçlarının doların altın karşısında değer kaybetmesine yol açabileceği endişesiyle alınmıştı.“BU KEZ FARKLI OLAN, ADIMLARIN MÜTTEFİKLERDEN GELMESİ”Fortune'a konuşan EBC Financial Group piyasa analisti Sana Ur Rehman’a göre mevcut süreç, geçmişteki dolarsızlaşma girişimlerinden ayrılıyor.
Rehman, bu kez adımların ABD’nin uzun yıllardır yanında yer alan müttefiklerinden geldiğine dikkat çekti.Rehman, ABD’nin yaptırımlar ve diğer politikalar yoluyla dolar merkezli finansal sistemi giderek daha fazla kullandığını, bunun da Washington’un kilit ortaklarıyla ilişkilerini zedelediğini savundu.Analiste göre müttefiklerin bu yönde attığı adımlar, doların 80 yıllık küresel hakimiyetinde yeni bir döneme işaret ediyor.DOLARIN REZERVLERDEKİ PAYI 25 YILIN DİBİNDEDolarsızlaşma eğilimi aslında yeni değil.
Küresel döviz rezervleri içinde doların payı 1999’da yüzde 71 seviyesindeyken bugün yüzde 57’ye gerilemiş durumda.
Bu oran, son 25 yılın en düşük seviyesi olarak dikkat çekiyor.Ancak İran savaşı, bu süreci yeniden küresel ekonomi gündeminin merkezine taşıdı.
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının ardından, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu kritik noktadan bazı gemilerin Çin yuanı ile ödeme yaparak geçebildiği aktarıldı.Bu gelişme, bazı ekonomistler tarafından petrodolar sisteminin zayıfladığına dair bir işaret olarak yorumlandı.
Buna karşın petrol ticaretinde ABD doları hâlâ baskın para birimi olmayı sürdürüyor.YAPTIRIMLAR DOLARIN CAZİBESİNİ AŞINDIRIYORSon 20 yılda ABD, 9 binden fazla kişi, şirket ve ekonomik unsuru etkileyen yaklaşık 70 aktif yaptırım uyguladı.
Bu sayı, Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve Kanada’nın toplamından daha fazla.Ekonomistlere göre bu yaptırımlar, özellikle ABD’nin rakipleri arasında dolara yönelik güveni aşındırdı.Rusya, Kırım’ın ilhakının ardından 2010’ların başında uygulanan yaptırımlar sonrasında Çin ile 150 milyar yuanlık, yani yaklaşık 25 milyar dolarlık bir para takası anlaşması yaptı. 2023’te ise Suudi Arabistan ile Çin arasında 7 milyar dolarlık para takası anlaşması imzalandı.Deutsche Bank’ın yakın tarihli bir raporuna göre Kuzey ve Güney Amerika’daki sınır ötesi ticaretin yüzde 90’ı petrodolar üzerinden gerçekleşirken, bu oran Avrupa’da yaklaşık yüzde 20, Asya-Pasifik’te ise yüzde 70 seviyesinde bulunuyor.“ÜLKELER DOLARA TAMAMEN BAĞLI KALMAK İSTİYOR MU?”North Carolina at Greensboro Üniversitesi’nden tarihçi David Wight’a göre ABD’nin yaptırımlar, savaş ve ticaret politikalarındaki sertleşen tutumu, ülkelerin dolara bağımlılıklarını yeniden düşünmelerine yol açıyor.Wight, ülkelerin “Herhangi bir nedenle işler kötüye giderse tamamen dolara bağlı kalmak istiyor muyuz?” sorusunu sormaya başladığını belirtti.ALMANYA İÇİN DE BENZER TARTIŞMA GÜNDEMDEUr Rehman’a göre ABD’nin müttefiklerinin Amerikan varlıklarından uzaklaşması, başka ülkelerin de benzer adımlar atmasının önünü açabilir.Ocak ayında Almanya Merkez Bankası Bundesbank’ın eski araştırma başkanı Emanuel Mönch, ABD ile yaşanan gerilimlerin Almanya’yı altınlarını Amerikan merkez bankasından çekmeyi değerlendirmeye itebileceğini söyledi.Almanya’nın New York Fed’de 1.236 ton altını bulunuyor.
Bu miktar, ülkenin toplam altın rezervlerinin yaklaşık yüzde 37’sine denk geliyor.KÜRESEL EKONOMİDE ÇİFT KUTUPLU SİSTEM UYARISIABD yaptırımlarının Amerikan ekonomik hakimiyeti üzerinde ters etki yaratabileceği yönündeki uyarılar yeni değil.Kasım 2025’te Cambridge University Press’te yayımlanan bir analizde, ABD yaptırımlarının küresel ekonomiyi ikiye bölebileceği öne sürüldü.
Analize göre bir tarafta ABD ve müttefikleri, diğer tarafta ise Çin ve BRICS ülkeleri yer alabilir.Çalışmada ayrıca Çin’in Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi’nin giderek daha fazla kullanıldığına dikkat çekildi.
Sistemin 187 bölgede 4 bin 900’den fazla bankacılık kuruluşu tarafından kullanıldığı belirtildi.Sana Ur Rehman’a göre dolarsızlaşma süreci ani bir kırılmadan çok, yavaş ilerleyen bir dönüşüm niteliği taşıyor.
Doların küresel sistemdeki payı yıllar içinde birkaç puanlık düşüşlerle geriliyor, ancak bu düşüş zamanla birikerek daha büyük etkiler yaratıyor.Rehman, Washington’un hem dolar sistemini yaptırımlar yoluyla kullanıp hem de bu sisteme yönelik evrensel güveni korumasının zorlaştığını vurguluyor.
